เจาะลึกเรื่องการเพาะเชื้อจากน้ำนม: ทำไมต้องตรวจและเตรียมตัวอย่างไรให้ถูกต้อง

คุณแม่ควรกังวลไหม เมื่อลูกดูดนมแล้วมีอาการผิดปกติ หรือเต้านมมีปัญหา

หลายครั้งที่คุณแม่ประสบปัญหาเต้านมอักเสบซ้ำซาก หรือเริ่มสงสัยว่าทำไมลูกถึงมีอาการท้องเสีย หรือแผลในปากผิดปกติ ทั้งที่กินนมแม่เพียงอย่างเดียว คุณหมอมักจะแนะนำให้ส่งตรวจน้ำนมเพื่อหาเชื้อที่เป็นต้นเหตุ ซึ่งการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเชื้อจากน้ำนม ถือเป็นวิธีมาตรฐานที่จะช่วยให้เราตอบคำถามได้ชัดเจนว่า มีเชื้อแบคทีเรียตัวร้ายแอบซ่อนอยู่หรือไม่

ตรวจไปทำไมในเมื่อน้ำนมก็มาจากร่างกายเรา

ตามปกติแล้วน้ำนมแม่ไม่ใช่ของเหลวที่ปราศจากเชื้อโดยสิ้นเชิง แต่ในสถานการณ์ที่เต้านมเกิดการอักเสบ หรือมีแบคทีเรียก่อโรคบางชนิดปนเปื้อนในปริมาณมากเกินไป จะส่งผลกระทบต่อทั้งตัวคุณแม่เองที่อาจจะมีไข้ เจ็บเต้านม หรือผิวหนังรอบหัวนมแดงอักเสบ และส่งผลไปถึงลูกน้อยที่ได้รับเชื้อเข้าไปโดยตรง การเพาะเชื้อจึงเป็นการตรวจเพื่อระบุชนิดของแบคทีเรีย และดูว่าเชื้อนั้นดื้อยาตัวไหนบ้าง เพื่อที่คุณหมอจะได้เลือกใช้ยาปฏิชีวนะได้ตรงจุดที่สุด

ขั้นตอนการเก็บน้ำนมส่งตรวจที่ถูกต้อง เพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำ

การเก็บตัวอย่างน้ำนมเพื่อส่งตรวจไม่ใช่แค่การบีบใส่ขวดทั่วไป แต่ต้องทำอย่างสะอาดที่สุดเพื่อไม่ให้เชื้อจากผิวหนังหรืออากาศภายนอกปนเปื้อนเข้าไปจนทำให้ผลการตรวจคลาดเคลื่อน

• ล้างมือให้สะอาดและเช็ดให้แห้งก่อนเริ่มขั้นตอนเสมอ
• ทำความสะอาดบริเวณหัวนมและลานนมด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือปราศจากเชื้อ ไม่ควรใช้แอลกอฮอล์เช็ดโดยตรงเพราะอาจทำให้ระคายเคือง
• ทิ้งน้ำนมส่วนแรกที่บีบออกมาประมาณ 5-10 ซีซีแรก เพื่อลดโอกาสการปนเปื้อนเชื้อจากบริเวณผิวหน้า
• เก็บน้ำนมส่วนกลางลงในภาชนะที่ทางห้องปฏิบัติการจัดเตรียมไว้ให้โดยเฉพาะ
• ปิดฝาให้แน่นและรีบนำส่งห้องตรวจภายในระยะเวลาที่กำหนด เพื่อให้เชื้อที่มีชีวิตอยู่ในน้ำนมไม่ตายก่อนถึงมือเจ้าหน้าที่

อ่านผลเพาะเชื้ออย่างไรให้เข้าใจ

เมื่อผลเพาะเชื้อออกมา คุณหมอจะอธิบายให้ฟังว่าพบเชื้อชนิดใดบ้าง บางครั้งอาจพบเชื้อแบคทีเรียทั่วไปที่พบได้ตามผิวหนัง ซึ่งอาจไม่จำเป็นต้องรักษาด้วยยาแรงๆ แต่หากพบเชื้อก่อโรคที่ดื้อยา หรือมีปริมาณสูงเกินเกณฑ์ คุณหมอจะพิจารณาให้ยาที่ปลอดภัยต่อการให้นมแม่ เพื่อที่คุณแม่จะได้สามารถให้นมลูกต่อไปได้โดยไม่ต้องหยุดพักนาน

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเพื่อขอตรวจ

หากคุณแม่มีอาการเต้านมอักเสบที่รักษาด้วยการประคบหรือการปรับท่าดูดแล้วไม่ดีขึ้นภายใน 48 ชั่วโมง มีไข้สูง ผิวหนังเต้านมเปลี่ยนสีอย่างชัดเจน หรือมีหนองปนออกมากับน้ำนม การเข้าพบแพทย์เพื่อพิจารณาตรวจเพาะเชื้อเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด เพื่อป้องกันอาการแทรกซ้อนที่รุนแรงและช่วยให้ลูกน้อยได้รับน้ำนมที่สะอาดและปลอดภัยอีกครั้ง