เข้าใจเรื่องเอชไอวีและภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง แบบเพื่อนคุยกับหมอ

พอได้ยินคำว่าเอชไอวี หลายคนมักจะกังวลและตกใจจนไม่อยากฟังต่อ

เวลาที่ตรวจสุขภาพแล้วเจอผลเลือดบางอย่างที่ทำให้ตกใจ เช่น การติดเชื้อเอชไอวี หมอเข้าใจดีเลยว่าความรู้สึกแรกของทุกคนคือความกลัวและความเคว้งคว้าง หลายคนคิดไปไกลถึงอนาคตว่าจะใช้ชีวิตต่ออย่างไร แต่ในความเป็นจริงทางการแพทย์ยุคนี้ ทุกอย่างเปลี่ยนไปไกลมากแล้วครับ

เชื้อเอชไอวีเข้าไปทำลายร่างกายเราตรงไหน และเกิดอะไรขึ้นบ้าง

ถ้าจะให้เห็นภาพง่ายที่สุด ให้มองว่าระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายเราคือทหารคอยปกป้องเมือง แต่เจ้าเชื้อเอชไอวี (HIV) ตัวนี้ มันมีความร้ายตรงที่ชอบเข้าไปบุกรุกและทำลายเซลล์ทหารเหล่านี้โดยตรง ซึ่งก็คือเม็ดเลือดขาวชนิด CD4 ยิ่งเวลาผ่านไปแล้วเราไม่รู้ตัวหรือไม่ได้จัดการอะไร เจ้าเชื้อนี้ก็จะค่อยๆ ลดจำนวนทหารในร่างกายลงเรื่อยๆ จนกระทั่งระบบภูมิคุ้มกันเริ่มอ่อนแอลง

ทำไมปล่อยไว้ไม่รักษา ถึงกลายเป็นภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง

เมื่อกองทัพเม็ดเลือดขาวลดลงจนเหลือน้อยมากๆ ร่างกายก็จะเข้าสู่ภาวะที่เรียกว่า ภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องที่เกิดจากเอชไอวี หรือที่เราคุ้นเคยกันในอดีตว่าโรคเอดส์ เปรียบเสมือนประตูเมืองที่เปิดกว้าง ไม่มีคนคอยตรวจตรา ทำให้เชื้อโรคอื่นๆ ที่ปกติแล้วร่างกายเราสู้ไหว ไม่ว่าจะเป็นเชื้อรา แบคทีเรีย หรือไวรัสชนิดอื่น ฉวยโอกาสเข้ามาโจมตีและทำให้เราเจ็บป่วยได้ง่ายและรุนแรงกว่าคนทั่วไป

ยุคนี้ต่างจากอดีตมาก การกินยาต้านไวรัสช่วยชีวิตคนไข้ได้อย่างไร

ข่าวดีมากๆ ในยุคนี้คือเรามีสิ่งที่เรียกว่า ยาต้านไวรัสเอชไอวี ยาเหล่านี้ไม่ได้มีหน้าที่แค่ประคับประคองอาการนะครับ แต่มันเข้าไปหยุดยั้งไม่ให้เชื้อไวรัสเพิ่มจำนวนขึ้นในร่างกาย เมื่อไวรัสหยุดเพิ่มจำนวน เจ้าเม็ดเลือดขาวทหารของเราก็จะมีโอกาสได้ฟื้นฟูและสร้างกลับคืนมาใหม่ ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันกลับมาแข็งแรงเกือบจะปกติได้เลย

ตรวจเจอเร็วและกินยาต่อเนื่อง ชีวิตก็ปกติได้ยาวนาน

หมอมักจะบอกคนไข้เสมอว่า การรู้เร็วคือโอกาสทอง ยิ่งเราเริ่มกินยาต้านไวรัสเร็วเท่าไหร่ ร่างกายก็ยิ่งเสียหายต่อน้อยลงเท่านั้น เป้าหมายสำคัญของการรักษาในปัจจุบันคือการทำให้ปริมาณไวรัสในเลือดลดลงจนตรวจไม่พบ ซึ่งนอกจากจะทำให้ร่างกายแข็งแรง ไม่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องแล้ว ยังแปลว่าเราจะไม่สามารถแพร่เชื้อให้คนอื่นทางเพศสัมพันธ์ได้อีกด้วย หรือที่เรียกว่า U=U (Undetectable = Untransmittable)

เริ่มต้นดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้ ดีกว่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือน

ถ้าใครมีความเสี่ยง ไม่ว่าจะเป็นการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยางอนามัย หรือเปลี่ยนู้นอนบ่อย การตรวจเลือดเพื่อเช็กสถานะของตัวเองเป็นเรื่องที่ง่ายและเป็นประโยชน์ที่สุดครับ อย่ากลัวที่จะรู้ความจริง เพราะการแพทย์สมัยใหม่เดินหน้าไปไกลมากแล้ว และหมอกับทีมแพทย์ทุกคนพร้อมที่จะเดินเคียงข้างเพื่อช่วยให้ทุกคนใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุขและปลอดภัยครับ