มือถือทำให้สมองร้อนจริงหรือ? ไขข้อข้องใจเรื่องการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิในเนื้อเยื่อสมอง

สมาร์ทโฟนกับความกังวลเรื่องสมองร้อน

หลายคนเคยมีความกังวลใจว่า การที่เราแนบโทรศัพท์มือถือไว้ข้างหูเป็นเวลานาน จะทำให้เกิดการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิในเนื้อเยื่อสมองหรือไม่ เนื่องจากมือถือสื่อสารผ่านคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Electromagnetic Fields) ซึ่งเป็นพลังงานรูปแบบหนึ่ง คำถามนี้กลายเป็นหัวข้อที่ถูกพูดถึงกันบ่อยครั้งในห้องตรวจ หมอจึงอยากมาเล่าให้ฟังว่าวิทยาศาสตร์อธิบายเรื่องนี้ไว้อย่างไร

คลื่นความถี่วิทยุทำงานอย่างไรกับร่างกายเรา

โดยปกติแล้ว เมื่อร่างกายได้รับพลังงานจากคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า พลังงานบางส่วนจะถูกดูดซับและเปลี่ยนเป็นความร้อน กลไกนี้คล้ายกับหลักการทำงานของเตาไมโครเวฟ แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าพลังงานจากมือถือมีความเข้มข้นต่ำมากเมื่อเทียบกับเครื่องใช้ไฟฟ้าประเภทอื่น ร่างกายมนุษย์มีกลไกควบคุมอุณหภูมิภายในที่ดีเยี่ยม โดยเฉพาะในสมองที่มีการไหลเวียนของเลือดช่วยระบายความร้อนอยู่ตลอดเวลา

การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิในเนื้อเยื่อสมองเกิดขึ้นได้จริงไหม

จากการศึกษาในห้องปฏิบัติการและข้อมูลทางการแพทย์ในปัจจุบัน พบว่าแม้จะมีการสะสมของพลังงานคลื่นวิทยุในเนื้อเยื่อสมอง แต่ปริมาณที่เกิดขึ้นนั้นน้อยมากจนแทบไม่ส่งผลกระทบต่ออุณหภูมิโดยรวมของสมองเลย ร่างกายสามารถจัดการกับความร้อนส่วนเกินเล็กน้อยนี้ได้ด้วยระบบไหลเวียนเลือดตามธรรมชาติ จึงยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ที่ชัดเจนว่าการใช้มือถือทั่วไปจะทำให้เกิดอันตรายจากการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิในระดับที่เป็นอันตรายต่อเซลล์สมอง

วิธีใช้งานมือถือให้สบายใจและปลอดภัยยิ่งขึ้น

ถึงแม้ว่าจะไม่มีหลักฐานยืนยันความรุนแรง แต่ถ้าใครยังรู้สึกไม่สบายใจเมื่อต้องคุยโทรศัพท์นานๆ หมอมีคำแนะนำง่ายๆ ดังนี้

• ใช้หูฟังหรือเปิดลำโพงขณะสนทนา เพื่อเพิ่มระยะห่างระหว่างตัวเครื่องกับศีรษะ
• หลีกเลี่ยงการคุยโทรศัพท์ในจุดที่สัญญาณต่ำ เพราะเครื่องจะพยายามเร่งพลังงานเพื่อค้นหาสัญญาณ ซึ่งอาจส่งผลต่อการใช้พลังงานของเครื่องได้
• เลือกใช้การส่งข้อความแทนการโทรในกรณีที่ต้องคุยรายละเอียดที่ใช้เวลานาน

สรุปประเด็นสำคัญเกี่ยวกับความร้อนในสมอง

ความกังวลเรื่องการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิในเนื้อเยื่อสมองนั้นเข้าใจได้ เพราะเป็นเรื่องใกล้ตัว แต่ในทางปฏิบัติแล้ว อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นจากการใช้มือถือปกติไม่เพียงพอที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพหรือทำลายเนื้อเยื่อสมองได้ หากเราใช้งานอย่างพอดีและไม่ใช้โทรศัพท์แนบหูต่อเนื่องนานหลายชั่วโมงโดยไม่พัก ก็ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัยครับ