นมแม่เกราะป้องกันธรรมชาติ: ลูกน้อยห่างไกลโรคภูมิแพ้ได้อย่างไร

เวลาที่คุณแม่ตั้งครรภ์มาปรึกษาที่คลินิก คำถามยอดฮิตอันดับต้นๆ มักจะหนีไม่พ้นเรื่องความกังวลว่าลูกเกิดมาแล้วจะเป็นภูมิแพ้ไหม เพราะคุณพ่อคุณแม่เองก็มีประวัติเป็นหอบหืดหรือแพ้อากาศ ผมมักจะยิ้มแล้วบอกเสมอว่า เรามีอาวุธลับชิ้นสำคัญที่ธรรมชาติสร้างมาให้แล้วตั้งแต่วันแรกที่ลูกคลอด นั่นก็คือนมแม่ครับ

โรคภูมิแพ้ในเด็กทุกวันนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลยครับ อากาศที่เปลี่ยนไป ฝุ่นละออง หรือแม้แต่พันธุกรรม ล้วนเป็นตัวกระตุ้นชั้นดี การที่เราจะสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงให้กับลูกตั้งแต่จุดเริ่มต้น จึงเป็นสิ่งที่คุณหมอและกุมารแพทย์เน้นย้ำกันมาตลอด และนมแม่นี่แหละครับคือคำตอบที่ทรงพลังที่สุด

น้ำนมหยดแรกเปรียบเสมือนวัคซีนเข็มแรกของลูก

หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่าน้ำนมเหลือง หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า โคลอสตรัม (Colostrum) ที่ไหลออกมาในช่วงสองถึงสามวันแรกหลังคลอด มีค่ามากกว่าแค่สารอาหารครับ มันอัดแน่นไปด้วยสารภูมิต้านทานชนิดพิเศษที่ชื่อว่า ซิกครีทอรี ไอจีเอ (Secretory IgA) ซึ่งเปรียบเสมือนโล่ป้องกัน

โล่ตัวนี้จะเข้าไปเคลือบเยื่อบุทางเดินหายใจและทางเดินอาหารของทารกทันที ป้องกันไม่ให้เชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมเล็ดลอดเข้าไปกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันของลูกเกิดการตอบสนองที่ผิดปกติ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของโรคภูมิแพ้ผิวหนังและภูมิแพ้อากาศในอนาคต

กลไกมหัศจรรย์ของน้ำนมแม่ที่ช่วยปรับสมดุลลำไส้

ถ้านับอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับภูมิแพ้ ลำไส้คือด่านหน้าสำคัญที่สุดครับ ในนมแม่มีสารอาหารที่เรียกว่าพรีไบโอติกส์ ซึ่งเป็นอาหารชั้นดีของจุลินทรีย์ชนิดดีในลำไส้ของลูก

เมื่อลำไส้ของทารกมีจุลินทรีย์ที่ดีหนาแน่น จะช่วยสร้างกำแพงกั้นไม่ให้โปรตีนแปลกปลอมจากอาหารหรือสิ่งแวดล้อมเล็ดลอดผ่านผนังลำไส้เข้าสู่กระแสเลือดได้ง่ายๆ นี่คือเหตุผลว่าทำไมเด็กที่กินนมแม่จึงมีโอกาสเกิดภาวะแพ้อาหารหรือผื่นแพ้ผิวหนังอักเสียน้อยกว่าเด็กที่ไม่ได้กินนมแม่อย่างชัดเจน

ยิ่งให้ลูกกินนานเท่าไหร่ ภูมิคุ้มกันยิ่งแข็งแรงขึ้นเท่านั้น

คำถามต่อมาคือแล้วต้องให้นานแค่ไหนถึงจะพอป้องกันโรคภูมิแพ้ได้? จากข้อมูลทางการแพทย์แนะนำให้ทารกกินนมแม่อย่างเดียวเป็นเวลา 6 เดือนแรก และอาจกินร่วมกับอาหารตามวัยต่อเนื่องไปจนถึง 2 ปีหรือมากกว่านั้น

เพราะในช่วงที่ลูกเริ่มทานอาหารเสริมตามวัย ระบบย่อยอาหารยังคงต้องปรับตัว ภูมิคุ้มกันจากนมแม่ที่ยังได้รับอยู่จะทำหน้าที่เป็นเสมือนเกราะคุ้ม 100 เปอร์เซ็นต์ ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคหอบหืดและภูมิแพ้อากาศได้ระยะยาว แม้ว่าเด็กโตขึ้นแล้วก็ตาม

ข้อควรปฏิบัติของคุณแม่ระหว่างให้นมเพื่อลูกน้อย

การที่นมแม่จะช่วยป้องกันภูมิแพ้ได้ดีที่สุด ตัวคุณแม่เองก็มีส่วนสำคัญครับ อาหารที่คุณแม่ทานเข้าไปจะถูกส่งผ่านไปยังน้ำนม หากคุณแม่ทานอาหารที่มีประโยชน์ หลากหลาย และเลี่ยงอาหารที่ตนเองแพ้ ก็จะช่วยลดโอกาสที่ลูกจะรับสารกระตุ้นผ่านทางน้ำนมได้

นอกจากนี้ ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอของคุณแม่ก็ส่งผลต่อปริมาณและคุณภาพของน้ำนมได้เช่นกัน การดูแลสุขภาพตัวเองให้แข็งแรงจึงเป็นการทางอ้อมในการปกป้องลูกรักจากโรคภูมิแพ้ไปพร้อมกันด้วยครับ