ความแตกต่างระหว่างโรคหอบหืดและภาวะหลอดลมฝอยอักเสบ: สังเกตอย่างไรเมื่อลูกหายใจเหนื่อย

อาการหายใจหอบเหนื่อยที่พ่อแม่ต้องแยกให้ออก

เวลาลูกน้อยมีอาการหายใจเสียงดังวี้ดหรือหอบเหนื่อย สิ่งแรกที่หมอมักได้ยินจากพ่อแม่คือความกังวลว่าลูกเป็นหอบหืดหรือไม่ ซึ่งจริงๆ แล้วในเด็กเล็กโดยเฉพาะเด็กที่อายุต่ำกว่า 2 ขวบ อาการเหล่านี้อาจเกิดจากภาวะหลอดลมฝอยอักเสบ ซึ่งมีความแตกต่างจากโรคหอบหืดทั้งในแง่ของสาเหตุและวิธีการดูแลรักษา การแยกโรคให้ออกจะช่วยให้เราตัดสินใจได้ถูกต้องว่าควรดูแลลูกที่บ้านอย่างไร หรือเมื่อไหร่ที่ต้องรีบพามาพบแพทย์

หลอดลมฝอยอักเสบ คืออะไรและเกิดขึ้นได้ยังไง

ภาวะหลอดลมฝอยอักเสบหรือที่หมอเรียกกันว่า Bronchiolitis มักเกิดจากการติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจ ซึ่งส่วนใหญ่มักพบในช่วงฤดูฝนหรือฤดูหนาว เชื้อตัวนี้จะเข้าไปทำให้หลอดลมฝอยที่มีขนาดเล็กจิ๋วของเด็กเกิดการอักเสบ บวม และมีเสมหะเข้าไปอุดกั้น ทำให้เด็กหายใจลำบากและมีเสียงหายใจที่ผิดปกติ มักพบมากในเด็กเล็กๆ เพราะหลอดลมของเขายังมีขนาดเล็กมากเพียงแค่ติดเชื้อนิดเดียวก็เกิดการอุดตันได้ง่ายแล้ว

โรคหอบหืดต่างจากหลอดลมฝอยอักเสบตรงไหน

ความแตกต่างระหว่างโรคหอบหืดและภาวะหลอดลมฝอยอักเสบอยู่ที่กลไกการเกิดโรค โดยหอบหืดเป็นเรื่องของภาวะภูมิไวเกินที่ส่งผลให้หลอดลมตีบตัวซ้ำๆ เมื่อเจอกระตุ้น เช่น ฝุ่น ควัน หรือสารก่อภูมิแพ้ แต่สำหรับหลอดลมฝอยอักเสบนั้นมีสาเหตุหลักมาจากการติดเชื้อชัดเจน โดยมีข้อสังเกตดังนี้

• อายุที่พบ: หลอดลมฝอยอักเสบมักพบในเด็กอายุน้อยกว่า 2 ปี ส่วนหอบหืดมักเริ่มแสดงอาการที่ชัดเจนเมื่ออายุมากกว่านั้น
• ประวัติครอบครัว: เด็กที่เป็นหอบหืดมักมีประวัติพ่อแม่เป็นภูมิแพ้หรือหอบหืดร่วมด้วย
• ลักษณะอาการ: หลอดลมฝอยอักเสบมักมาพร้อมไข้ต่ำๆ และน้ำมูกในช่วงแรกก่อนจะมีอาการหอบ ส่วนหอบหืดมักไม่มีไข้ แต่จะมีอาการไอแห้งๆ หอบเหนื่อยหลังสัมผัสสิ่งกระตุ้น

สัญญาณเตือนที่บอกว่าควรพาลูกมาหาหมอทันที

ไม่ว่าจะเป็นภาวะหลอดลมฝอยอักเสบหรือโรคหอบหืด สิ่งที่หมอให้ความสำคัญที่สุดคืออาการหอบเหนื่อย หากลูกมีอาการดังต่อไปนี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

• หายใจเร็วผิดปกติ สังเกตได้จากปีกจมูกบานเวลาหายใจเข้า
• หน้าอกบุ๋มหรือชายโครงบุ๋มอย่างเห็นได้ชัดในขณะหายใจ
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำ
• ลูกดูเพลียมาก ซึมลง กินนมหรือน้ำได้น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด
• มีอาการหายใจขัดหรือต้องออกแรงใช้กล้ามเนื้อหน้าท้องช่วยในการหายใจ

การดูแลเบื้องต้นเมื่อลูกมีอาการหายใจหอบ

หากลูกมีอาการไม่รุนแรง สิ่งสำคัญคือการประคองอาการโดยการเช็ดตัวลดไข้ให้สม่ำเสมอ และหมั่นดูดน้ำมูกหรือทำความสะอาดจมูกเพื่อให้ลูกหายใจได้สะดวกขึ้น จัดท่านอนให้ศีรษะสูงเล็กน้อยเพื่อช่วยให้ปอดขยายตัวได้ดี หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ฝุ่นละออง หรือกลิ่นฉุนที่อาจกระตุ้นให้หลอดลมตีบตัวมากขึ้น แต่หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 24 ชั่วโมงหรือลูกเริ่มหายใจเหนื่อยหอบมากขึ้น ห้ามรอช้า ควรมาให้หมอประเมินอาการเพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม ทั้งการพ่นยาขยายหลอดลมหรือการให้ออกซิเจนเสริมหากจำเป็น