ความแตกต่างระหว่างโรคหอบหืดและภาวะหลอดลมฝอยอักเสบ: สองโรคนี้เหมือนหรือต่างกันยังไง?

ลูกไอ หายใจมีเสียงวี้ด เป็นหอบหืดหรือหลอดลมฝอยอักเสบกันแน่?

หลายครั้งที่คุณพ่อคุณแม่พาลูกมาหาหมอด้วยอาการไอเรื้อรัง หรือหายใจมีเสียงวี้ด คำถามยอดฮิตที่หมอมักจะได้รับคือ ลูกเป็นหอบหืดใช่ไหม หรือจริงๆ แล้วเป็นแค่หลอดลมฝอยอักเสบกันแน่ ความจริงแล้วสองภาวะนี้มีความคล้ายคลึงกันจนแยกออกยาก โดยเฉพาะในเด็กเล็ก แต่ถ้ารู้จักกลไกของมัน เราจะดูแลลูกน้อยได้ตรงจุดมากขึ้น

ความแตกต่างระหว่างโรคหอบหืดและหลอดลมฝอยอักเสบในมุมมองหมอ

หากจะพูดให้เข้าใจง่ายที่สุด โรคหอบหืดเปรียบเสมือนโรคประจำตัวที่เป็นๆ หายๆ จากภาวะภูมิไวเกินของหลอดลม ส่วนหลอดลมฝอยอักเสบมักเกิดจากการติดเชื้อไวรัส ซึ่งเป็นอาการที่มักพบได้ครั้งเดียวในเด็กเล็กแล้วหายไป

• หอบหืด: เป็นโรคเรื้อรังที่เกิดจากหลอดลมมีการอักเสบ ตอบสนองไวต่อสิ่งกระตุ้น เช่น ฝุ่น ควัน หรืออากาศเปลี่ยน ทำให้หลอดลมตีบตัวซ้ำๆ
• หลอดลมฝอยอักเสบ: มักเกิดจากไวรัสไปก่อกวนหลอดลมฝอยขนาดเล็กจนเกิดการบวมและมีเสมหะมาก มักพบในเด็กอายุน้อยกว่า 2 ปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่านี่คือหลอดลมฝอยอักเสบ

หลอดลมฝอยอักเสบมักมาพร้อมกับอาการเหมือนหวัด เริ่มจากน้ำมูกไหล ไอเล็กน้อย แล้วค่อยๆ กลายเป็นไอถี่ หายใจเร็วขึ้น จนได้ยินเสียงวี้ดในช่วงที่หายใจออก อาการนี้มักจะค่อยๆ รุนแรงขึ้นใน 2-3 วันแรก และเริ่มดีขึ้นเมื่อผ่านช่วงสัปดาห์แรกไปแล้ว

จุดสังเกตว่าอาการนี้อาจเข้าข่ายโรคหอบหืด

หมอจะตั้งข้อสังเกตว่าเป็นหอบหืดก็ต่อเมื่อเด็กมีอาการซ้ำๆ หลายครั้ง ไม่ใช่แค่ครั้งเดียว โดยเฉพาะถ้าในครอบครัวมีประวัติภูมิแพ้ หรือตัวเด็กเองมีผื่นแพ้ผิวหนังร่วมด้วย ลักษณะเด่นคือเสียงวี้ดจะมาเมื่อเจอสิ่งกระตุ้น หรือเมื่ออากาศเปลี่ยนกะทันหัน และตอบสนองได้ดีเมื่อได้รับยาขยายหลอดลม

วิธีดูแลเบื้องต้นเมื่อลูกมีอาการหายใจลำบาก

ไม่ว่าจะด้วยสาเหตุใด สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเฝ้าระวังระบบทางเดินหายใจ

• สังเกตจังหวะการหายใจ: ถ้าลูกหายใจเร็ว ปีกจมูกบาน หรือซี่โครงบุ๋มขณะหายใจ นี่คือสัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพามาพบหมอทันที
• จัดท่านอน: ให้ลูกนอนในท่าที่สบาย อาจหนุนหมอนให้ตัวสูงขึ้นเล็กน้อยช่วยให้หายใจได้สะดวกขึ้น
• สภาพแวดล้อม: หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ฝุ่นละออง หรือน้ำหอมกลิ่นฉุนที่อาจกระตุ้นให้หลอดลมตีบตัวมากขึ้น

อาการแบบไหนที่ห้ามรอ ต้องรีบพามาหาหมอทันที

อย่าชะล่าใจหากพบอาการเหล่านี้ เพราะเป็นสัญญาณว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ:

• ริมฝีปากหรือเล็บเริ่มเขียวคล้ำ
• ซึมลง หรือดูอ่อนเพลียผิดปกติจนไม่ยอมกินนมหรือน้ำ
• หายใจหอบเหนื่อยจนพูดไม่เป็นประโยคหรือร้องไห้ไม่ออก
• มีไข้สูงร่วมกับอาการหายใจลำบากที่รุนแรงขึ้นเรื่อยๆ