เจาะลึก ภาวะกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง ที่หลายคนมองข้าม

ทำไมปวดท้องซ้ำซากถึงกลายเป็น ภาวะกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง

หลายคนมักเริ่มต้นด้วยอาการจุกเสียดแน่นท้องเหมือนอาหารไม่ย่อย กินยาแก้ปวดท้องทั่วไปก็ดีขึ้นเป็นพักๆ แล้วก็กลับมาเป็นใหม่วนเวียนอยู่อย่างนี้จนชิน จนบางครั้งเราเผลอปล่อยผ่านคิดว่าเป็นเพียงเรื่องปกติจากการกินข้าวไม่ตรงเวลา แต่ในทางแพทย์ หากอาการเหล่านี้ลากยาวต่อเนื่องเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนว่าเยื่อบุผนังกระเพาะอาหารเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงหรือเกิด ภาวะกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง ขึ้นแล้ว

เชื้อตัวร้ายที่ซ่อนอยู่ในกระเพาะอาหาร

สาเหตุหลักที่หมอพบบ่อยที่สุดไม่ใช่แค่เรื่องพฤติกรรมการกิน แต่คือเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า เฮลิโคแบคเตอร์ ไพโลไร (Helicobacter pylori) ซึ่งสามารถอาศัยอยู่ในชั้นเมือกที่เคลือบกระเพาะอาหารของเราได้นานหลายปีโดยไม่แสดงอาการชัดเจน จนกระทั่งมันเริ่มปล่อยสารพิษออกมาทำลายเซลล์เยื่อบุ ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังขึ้น นอกจากเชื้อตัวนี้แล้ว การใช้ยาแก้ปวดกลุ่มยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ก็เป็นอีกปัจจัยที่ทำให้กระเพาะอาหารทนทานน้อยลงจนเกิดการอักเสบได้เช่นกัน

สังเกตอาการเตือนที่ร่างกายกำลังบอกเรา

อาการของคนไข้ที่เป็นโรคนี้มักจะมีความคลุมเครือ ไม่รุนแรงเหมือนกระเพาะทะลุ แต่สร้างความรำคาญใจในชีวิตประจำวัน ดังนี้

• รู้สึกแน่นท้อง อึดอัดตลอดเวลา โดยเฉพาะหลังกินอาหาร
• มีอาการคลื่นไส้ หรืออาเจียนบ้างในบางครั้ง
• ปวดท้องตำแหน่งลิ้นปี่เป็นๆ หายๆ นานเกินหนึ่งเดือน
• เบื่ออาหาร หรือรู้สึกอิ่มเร็วผิดปกติ

วิธีจัดการและดูแลตัวเองให้หายขาด

หัวใจสำคัญของการรักษาคือการหาสาเหตุ หากตรวจพบเชื้อ H. pylori หมอจะให้ยาฆ่าเชื้อเฉพาะทางร่วมกับยาลดกรดติดต่อกันประมาณ 1-2 สัปดาห์ ซึ่งคนไข้ต้องกินยาให้ครบตามสั่ง ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด แม้อาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม ส่วนกรณีที่เกิดจากยาแก้ปวด หมอจะแนะนำให้หลีกเลี่ยงการใช้ยาเหล่านั้นและเปลี่ยนไปใช้วิธีอื่นในการบรรเทาปวดแทน

ปรับไลฟ์สไตล์อย่างไรไม่ให้กระเพาะพังซ้ำ

เมื่อรักษาจนอาการดีขึ้นแล้ว การป้องกันไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำสำคัญที่สุด

• เลี่ยงอาหารรสจัด ทั้งเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด หรือของทอดที่มีไขมันสูง
• แบ่งมื้ออาหารให้ย่อยง่ายขึ้น ไม่ควรกินมื้อหนักจนเกินไป
• งดแอลกอฮอล์และบุหรี่ เพราะสองสิ่งนี้ทำลายเยื่อบุและเพิ่มปริมาณกรดในกระเพาะโดยตรง
• บริหารจัดการความเครียด เพราะความเครียดส่งผลต่อการหลั่งกรดในทางเดินอาหารได้โดยตรง

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอทันที

แม้ภาวะกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรังจะดูเป็นโรคที่ค่อยเป็นค่อยไป แต่หากเริ่มมีอาการผิดปกติเหล่านี้ เช่น ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำเหมือนยางมะตอย อาเจียนเป็นเลือด น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการปวดท้องรุนแรงจนนอนไม่ได้ อาการเหล่านี้คือสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่าอาจมีภาวะแทรกซ้อน เช่น แผลในกระเพาะอาหารลึกจนเลือดออก หรือเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งกระเพาะอาหาร ควรรีบพบแพทย์เพื่อส่องกล้องตรวจดูอาการโดยเร็วที่สุด