เข้าใจปัญหาก้าวร้าวรุนแรงในคนที่เรารัก รับมืออย่างไรไม่ให้พัง

หลายครั้งเวลาที่นั่งตรวจอยู่ในห้องตรวจ จิตแพทย์มักจะได้ยินคำถามจากคนในครอบครัวด้วยความเหนื่อยล้าและสับสนว่า ทำไมคนใกล้ตัวถึงเปลี่ยนไปเป็นคนละคน จากเดิมที่เป็นคนเรียบร้อย กลับกลายเป็นคนหงุดหงิดง่าย โมโหร้าย และบางครั้งก็แสดงอาการก้าวร้าวรุนแรงออกมาจนคนรอบข้างตั้งรับไม่ทัน ความรู้สึกตกใจกลัวและเสียใจเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่ในมุมมองของแพทย์แล้ว พฤติกรรมเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีเหตุผล และมักจะมีสัญญาณเตือนบางอย่างซ่อนอยู่เบื้องเสมอ

ลูกหลานหรือคนใกล้ตัวเริ่มก้าวร้าว สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรานิ่งเฉยไม่ได้

การมองเห็นความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยป้องกันไม่ให้สถานการณ์บานปลาย หลายครอบครัวมักคิดว่าอาการอารมณ์ฉุนเฉียวหรือการพูดจาโพล่งออกมาเป็นเพียงแค่อารมณ์ชั่ววูบ หรือคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดาของความเครียดสะสม แต่หากสังเกตพบว่าผู้ป่วยเริ่มมีพฤติกรรมทำลายข้าวของ เริ่มใช้กำลัง หรือมีท่าทีคุกคามคนรอบข้างบ่อยครั้งขึ้น นั่นแปลว่าระบบการจัดการอารมณ์ในสมองกำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือแล้ว การเข้าใจว่าพฤติกรรมเหล่านี้คืออาการแสดงของโรคหรือภาวะความผิดปกติ ไม่ใช่ความตั้งใจที่จะเกเร จะช่วยให้คนในครอบครัวเปลี่ยนมุมมองและพร้อมที่จะเข้าไปโอบอุ้มแทนที่จะต่อว่า

ทำไมอยู่ๆ ถึงอารมณ์ร้าย? เจาะลึกสาเหตุที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังความรุนแรง

เวลาที่เราเห็นใครสักคนแสดงความก้าวร้าวออกมา สาเหตุไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องนิสัยใจคอ แต่ในทางการแพทย์มีปัจจัยหลายอย่างที่เข้ามามีอิทธิพลต่อเรื่องนี้อย่างมาก

ความเจ็บป่วยทางกายที่พูดไม่ได้

บางครั้งอาการปวดเรื้อรัง โรคทางสมอง เช่น ภาวะสมองเสื่อม โรคหลอดเลือดสมอง หรือแม้แต่การติดเชื้อในผู้สูงอายุ ก็สามารถทำให้บุคลิกภาพและการควบคุมอารมณ์เปลี่ยนไปในชั่วข้ามคืน สมองส่วนหน้าทำหน้าที่เหมือนเบรกคอยยับยั้งอารมณ์ดิบ เมื่อส่วนนี้ทำงานผิดปกติ เบรกก็จะไม่ทำงาน ทำให้ความโกรธหลุดออกมาได้ง่ายโดยไม่มีการกลั่นกรอง

ความกดดันทางจิตใจและปัญหาสุขภาพจิต

ภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล หรือความเครียดสะสมที่หาทางออกไม่ได้ ในผู้ชายหลายคนอาการซึมเศร้าจะไม่แสดงออกด้วยการร้องไห้ แต่จะแสดงออกผ่านความหงุดหงิดฉุนเฉียวและความก้าวร้าวแทน นอกจากนี้สารเคมีในสมองที่ไม่สมดุลก็มีส่วนทำให้การตอบสนองต่อสิ่งเร้ารุนแรงเกินกว่าเหตุ

วิธีรับมือเมื่อเผชิญหน้ากับสถานการณ์ก้าวร้าวตรงหน้า

เวลาที่อีกฝ่ายกำลังโมโหจัดและมีท่ารุนแรง สิ่งแรกที่ต้องจำให้ขึ้นใจคือ อย่าเพิ่งใช้เหตุผลเถียงกลับทันที เพราะในตอนนั้นสมองส่วนอารมณ์กำลังครอบงำสมองส่วนเหตุผล การปะทะคารมจะยิ่งเติมเชื้อไฟให้สถานการณ์แย่ลงไปอีก

• ถอยออกมาก้าวหนึ่งเพื่อความปลอดภัยของตัวเราเองและคนรอบข้าง
• ใช้โทนเสียงที่นุ่มนวลและราบเรียบในการพูดคุย พยายามอย่าตะคอกใส่
• หลีกเลี่ยงการใช้อำนาจหรือการบังคับขู่เข็ญ เพราะจะกระตุ้นให้เกิดการป้องกันตัวที่รุนแรงขึ้น
• รอจนกว่าสถานการณ์จะสงบลงและอารมณ์เย็นลงแล้วค่อยมาพูดคุยถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

เมื่อไหร่ที่ควรพาไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างจริงจัง

หากพฤติกรรมความรุนแรงเริ่มเกิดขึ้นบ่อยครั้งจนควบคุมไม่ได้ เริ่มมีความเสี่ยงที่จะทำร้ายตัวเองหรือคนในครอบครัว หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน นั่นคือสัญญาณที่ชัดเจนว่าควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินอย่างละเอียด การได้รับยาปรับสารเคมีในสมองที่เหมาะสมร่วมกับการบำบัดทางจิตวิทยา จะช่วยลดความรุนแรงของอาการและคืนความสงบสุขกลับมาสู่ครอบครัวได้อีกครั้ง