ยีนกำหนดมาแบบนี้ เปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อลดความเสี่ยงโรคได้จริงไหม?

พันธุกรรมอาจเป็นพิมพ์เขียว แต่ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย

หลายครั้งที่หมอตรวจพบคนไข้ที่มีประวัติครอบครัวป่วยเป็นโรคหัวใจ เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง มักจะเกิดความกังวลว่าตัวเองต้องรับชะตากรรมแบบเดียวกันแน่นอน ความรู้สึกว่าหนีไม่พ้นจากรหัสพันธุกรรมที่ได้รับมานั้นเป็นเรื่องเข้าใจได้ แต่ในฐานะหมอ หมออยากบอกว่าพันธุกรรมเป็นเพียงแค่แนวโน้มหรือการ์ดที่ถูกแจกมาให้เราเท่านั้น แต่วิธีการเล่นเกมชีวิตต่างหากที่เป็นตัวกำหนดผลลัพธ์สุดท้าย

ทำความเข้าใจเรื่องอิทธิพลของวิถีชีวิตต่อการลดความเสี่ยงในผู้ที่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรมสูง

การวิจัยสมัยใหม่พิสูจน์ให้เห็นชัดเจนว่า การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยแต่ทำอย่างสม่ำเสมอ สามารถสร้างอิทธิพลของวิถีชีวิตต่อการลดความเสี่ยงในผู้ที่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรมสูงได้อย่างมหาศาล ร่างกายของเรามีการแสดงออกของยีนที่ตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมที่เราทำอยู่ทุกวัน สิ่งนี้เรียกว่า Epigenetics หรือการที่ยีนของเราทำงานได้ดีขึ้นหรือแย่ลงขึ้นอยู่กับไลฟ์สไตล์ที่เราเลือก

เลิกกังวลเรื่องยีน แล้วหันมาจัดระเบียบจานอาหาร

อาหารคือยาตัวแรกที่เข้าสู่ร่างกาย ในเมื่อเรารู้ว่าต้นทุนทางพันธุกรรมของเราอาจเอื้อต่อการเกิดโรค การเลือกกินอาหารที่ช่วยลดการอักเสบในร่างกายจึงสำคัญมาก

• เน้นผักใบเขียวและผลไม้ที่มีกากใยสูงเพื่อควบคุมระดับน้ำตาล
• ลดอาหารแปรรูปและโซเดียม เพื่อไม่ให้หัวใจทำงานหนักเกินความจำเป็น
• การเลือกไขมันดีจากปลาหรือถั่ว ช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลที่มักเป็นปัญหาในครอบครัวที่เสี่ยงโรคหัวใจ

แค่ขยับตัววันละนิด ยีนที่เสี่ยงโรคก็สงบลงได้

การออกกำลังกายไม่ใช่แค่เรื่องของการลดน้ำหนัก แต่คือการปรับสมดุลระบบเผาผลาญระดับเซลล์ คนที่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรมสูงมักได้ประโยชน์จากการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอควบคู่กับการสร้างกล้ามเนื้อ เพราะกล้ามเนื้อที่แข็งแรงจะช่วยจัดการระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีกว่า ซึ่งช่วยลดโอกาสการเป็นเบาหวานได้แม้ในคนที่มีความเสี่ยงจากกรรมพันธุ์สูงก็ตาม

ความเครียดและการนอนหลับ คือจิ๊กซอว์ตัวสุดท้าย

หลายคนมองข้ามสองเรื่องนี้ไป ทั้งที่จริงแล้วความเครียดเรื้อรังและการนอนไม่พอคือตัวกระตุ้นให้ยีนที่ผิดปกติแสดงอาการออกมาได้เร็วขึ้น การนอนหลับพักผ่อนที่เพียงพอช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอและปรับฮอร์โมนให้เข้าที่ ส่วนการจัดการความเครียดจะช่วยลดระดับคอร์ติซอล ซึ่งเป็นศัตรูตัวร้ายของทั้งหลอดเลือดและระบบภูมิคุ้มกัน

เริ่มต้นดูแลตัวเองวันนี้ ยังไม่สายเกินไป

ไม่มีใครเลือกยีนของตัวเองได้ แต่ทุกคนเลือกวิถีชีวิตของตัวเองได้เสมอ หมอเชื่อว่าการที่คุณเริ่มหันมาสนใจข้อมูลสุขภาพตั้งแต่วันนี้ คือก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการเปลี่ยนอนาคตของตัวเอง การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตไม่ใช่การพยายามเอาชนะธรรมชาติ แต่คือการร่วมมือกับร่างกายเพื่อให้เราอยู่กับยีนที่เรามีได้อย่างแข็งแรงที่สุดและยาวนานที่สุด