โรคต้อหินในผู้สูงอายุ: ภัยเงียบที่ขโมยการมองเห็นทีละน้อย

ช่วงนี้เวลาตรวจตากับคุณตาคุณยายที่คลินิก หลายคนมักจะกังวลเรื่องต้อกระจกเพราะมองเห็นไม่ชัดเหมือนเคย แต่รู้ไหมครับว่ามีโรคตาอีกชนิดหนึ่งที่น่ากลัวไม่แพ้กัน แถมยังอันตรายกว่าเพราะมันแทบไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้าเลย นั่นคือโรคต้อหินในผู้สูงอายุ ที่มักจะค่อยๆ คุกคามการมองเห็นไปทีละน้อยจนกว่าจะรู้ตัวอีกทีก็สายไปเสียแล้ว

หลายคนชอบสับสนระหว่างต้อกระจกกับต้อหิน สองโรคนี้ไม่เหมือนกันเลยครับ ต้อกระจกเปรียบเหมือนเลนส์ตาขุ่นมัวที่ผ่าตัดเปลี่ยนได้ แต่ต้อหินเปรียบเสมือนซิงค์น้ำในบ้านที่ท่อระบายน้ำอุดตัน ทำให้น้ำล้นเอ่อไปกดทับสายไฟเส้นสำคัญในบ้าน ซึ่งก็คือเส้นประสาทตา ส่งผลให้การมองเห็นแคบลงเรื่อยๆ จนอาจถึงขั้นตาบอดถาวร

ความดันตาที่สูงเกินไป ต้นเหตุหลักของเรื่องนี้

ในลูกตาของเราจะมีของเหลวใสไหลเวียนอยู่ตลอดเวลาเพื่อหล่อเลี้ยงเนื้อเยื่อภายใน เปรียบเสมือนน้ำพุที่มีทั้งน้ำเข้าและน้ำออก แต่พอคนเราอายุมากขึ้น ระบบท่อระบายน้ำตามธรรมชาติเริ่มเสื่อมลง ทำให้น้ำระบายออกไม่ทัน น้ำในตาจึงสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดแรงดันไปเบียดและทำลายเส้นประสาทตาโดยที่เราไม่รู้ตัว

อาการแบบไหนที่ฟ้องว่าต้อหินกำลังถามหา

ความน่ากลัวของโรคนี้คือ ในช่วงแรกผู้ป่วยจะไม่รู้สึกเจ็บปวดอะไรเลย สายตาตรงกลางยังมองเห็นได้ชัดเจนปกติ ทำให้ชะล่าใจไม่ได้ไปตรวจตา แต่ถ้าเริ่มมีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

• มองเห็นไม่ชัดในที่มืด หรือปรับสายตาช้าเวลาเดินเข้าห้องสว่างไปห้องมืด
• ลานสายตาแคบลง เหมือนมองผ่านท่อหรือกล้องทางไกล เดินชนขอบประตูหรือข้าวของบ่อยขึ้นโดยไม่ตั้งใจ
• เห็นแสงสีรุ้งรอบดวงไฟตอนกลางคืน
• ในกลุ่มที่เป็นต้อหินชนิดเฉียบพลัน จะมีอาการปวดตาอย่างรุนแรง ตาแดง ปวดหัวร่วมกับคลื่นไส้อาเจียน ซึ่งอันตรายมากต้องพบแพทย์ฉุกเฉิน

ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นโรคต้อหินมากกว่าคนอื่น

โรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่มีปัจจัยเสี่ยงบางอย่างที่ทำให้เราต้องระวังเป็นพิเศษ เช่น ผู้ที่มีอายุเกิน 40 ปีขึ้นไป ยิ่งอายุมากความเสี่ยงยิ่งสูง หรือคนในครอบครัวเคยมีประวัติเป็นต้อหิน ผู้ที่มีสายตาสั้นมากๆ หรือยาวมากๆ และผู้ที่มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวานและความดันโลหิตสูง

ตรวจเช็กให้ชัวร์ก่อนสายเกินแก้

เนื่องจากเราไม่สามารถสังเกตอาการด้วยตัวเองได้ในระยะแรก การตรวจตากับจักษุแพทย์จึงเป็นทางออกเดียวที่จะช่วยชีวิตดวงตา วิธีตรวจก็ไม่เจ็บอย่างที่คิดครับ หมอจะใช้เครื่องวัดความดันลูกตา ตรวจดูมุมระบายน้ำในตา และส่องกล้องดูขั้วประสาทตา ซึ่งใช้เวลาไม่นานแต่บอกอะไรได้เยอะมาก สำหรับผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป แนะนำให้ตรวจตาทุกปีเป็นกิจวัตร

วิธีดูแลรักษาเมื่อเจอโรคต้อหิน

เมื่อตรวจพบแล้ว เป้าหมายหลักคือการลดความดันในลูกตาเพื่อรักษาเส้นประสาทตาที่เหลืออยู่ให้รอดปลอดภัย วิธีการรักษาหลักๆ มีดังนี้

• การใช้ยาหยอดตา เป็นวิธีด่านแรกที่ได้ผลดี ช่วยลดการสร้างน้ำในตาหรือช่วยให้ระบายน้ำได้ดีขึ้น สิ่งสำคัญคือต้องหยอดตาให้ตรงเวลาและสม่ำเสมอ ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด
• การใช้เลเซอร์ ในกรณีที่ยาหยอดตาควบคุมความดันไม่ได้ผล หรือใช้เป็นทางเลือกเพื่อช่วยเปิดทางระบายน้ำในตา
• การผ่าตัด เป็นทางเลือกสุดท้ายเมื่อวิธีอื่นไม่ได้ผล เพื่อสร้างทางระบายน้ำใหม่ให้ของเหลวไหลออกได้สะดวกขึ้น

ดวงตาเป็นหน้าต่างของหัวใจและเป็นอวัยวะสำคัญที่ช่วยให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตได้อย่างอิสระ การหมั่นสังเกตความผิดปกติและการพาคนที่เรารักไปตรวจสุขภาพตาประจำปี จึงเป็นการป้องกันที่ดีที่สุดก่อนที่ความมืดมิดจะมาเยือน