เจาะลึกภาวะกระเพาะอาหารทะลุและเยื่อบุช่องท้องอักเสบ เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม

ทำไมจู่ๆ ถึงปวดท้องรุนแรงเหมือนโดนมีดแทง

หลายคนมักเริ่มต้นจากการมีอาการปวดท้องธรรมดา อาจจะจุกเสียดหรือรู้สึกแน่นท้องหลังมื้ออาหาร แต่ถ้าวันหนึ่งอาการปวดนั้นเปลี่ยนเป็นความรุนแรงแบบที่นั่งไม่ติด ตัวเกร็งแข็ง หรือแค่ขยับตัวนิดเดียวก็เจ็บแปลบไปทั้งท้อง นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะกระเพาะอาหารทะลุ ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบถึงมือหมอให้เร็วที่สุดครับ

ความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุมาจากไหนบ้าง

ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุ แต่มักมีปัจจัยกระตุ้นที่สำคัญดังนี้:

• โรคแผลในกระเพาะอาหารเรื้อรัง: นี่คือสาเหตุอันดับหนึ่ง หากปล่อยให้แผลกัดลึกจนถึงผนังกระเพาะ ความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุจะสูงมาก
• การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ต่อเนื่อง: ยาประเภทนี้มีฤทธิ์กัดกระเพาะโดยตรง หากทานโดยไม่มีตัวช่วยป้องกัน หรือทานตอนท้องว่างบ่อยๆ อาจทำลายเยื่อบุจนเป็นแผลลึกได้
• พฤติกรรมการใช้ชีวิต: การดื่มแอลกอฮอล์จัดหรือสูบบุหรี่ ส่งผลให้เยื่อบุกระเพาะอาหารอ่อนแอและหายยากขึ้น

เมื่อกระเพาะทะลุแล้ว ทำไมเยื่อบุช่องท้องถึงอักเสบตามมา

ธรรมชาติของกระเพาะอาหารมีหน้าที่ผลิตน้ำย่อยที่มีความเป็นกรดสูงมาก เมื่อเกิดรูรั่ว น้ำย่อย อาหารที่กินเข้าไป รวมถึงเชื้อโรค จะไหลทะลักออกมาอยู่ในช่องท้องซึ่งปกติควรจะสะอาด เมื่อสิ่งเหล่านี้สัมผัสกับผนังเยื่อบุช่องท้องจึงเกิดการระคายเคืองและอักเสบรุนแรงตามมาทันที ทำให้คนไข้มีอาการท้องแข็งเกร็งเหมือนกระดาน (Board-like rigidity) และปวดไปทั่วท้องจนทนไม่ไหว

สังเกตอาการแบบไหนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

หากมีอาการเหล่านี้ อย่ารอจนถึงเช้าหรือรอดูอาการที่บ้าน ให้รีบไปห้องฉุกเฉินทันที:

• ปวดท้องเฉียบพลัน รุนแรงมากจนไม่สามารถขยับตัวได้
• หน้าท้องแข็งเกร็งกดแล้วเจ็บมาก
• มีไข้สูง หนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณว่าเริ่มมีการติดเชื้อในกระแสเลือด
• ชีพจรเต้นเร็ว หายใจหอบเหนื่อย หรือมีความดันโลหิตต่ำ ซึ่งเป็นสัญญาณของภาวะช็อก

การป้องกันและดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากภาวะนี้

วิธีที่ดีที่สุดคือการดูแลกระเพาะอาหารให้แข็งแรงอยู่เสมอ พยายามหลีกเลี่ยงการซื้อยาแก้ปวดทานเองโดยไม่ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ โดยเฉพาะในกลุ่มที่ต้องใช้ยาแก้ปวดเป็นประจำ รวมถึงควรหมั่นสังเกตอาการปวดท้องที่ผิดปกติ หากมีอาการจุกเสียดเรื้อรังไม่ควรนิ่งนอนใจ การตรวจส่องกล้องกระเพาะอาหารอาจช่วยตรวจเจอแผลก่อนที่มันจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้ครับ