วัดความดันสองข้างไม่เท่ากัน ปกติไหม หรือร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนอะไร

เคยสังเกตไหมว่าทำไมวัดความดันซ้ายกับขวาถึงไม่เท่ากัน

เวลาคนไข้เดินเข้ามาตรวจที่คลินิกแล้วพยาบาลวัดความดันให้ หลายคนมักจะตกใจเมื่อเห็นตัวเลขบนเครื่องวัดที่แสดงผลออกมาไม่เท่ากันระหว่างแขนซ้ายและแขนขวา บางคนถึงกับกังวลว่าเครื่องวัดมีความผิดปกติหรือตัวเองกำลังเป็นโรคอะไรร้ายแรงหรือเปล่า ในฐานะหมออยากบอกว่าการที่ค่าความดันระหว่างแขนทั้งสองข้างไม่เท่ากันนั้น เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติและพบได้บ่อยในคนทั่วไป

ความแตกต่างของค่าความดันระหว่า แขนซ้ายและแขนขวาไม่ได้แปลว่าเรากำลังป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูงเสมอไป ร่างกายมนุษย์ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาให้มีความสมมาตรกันร้อยเปอร์เซ็นต์ หลอดเลือดแดงใหญ่ที่ออกจากหัวใจและแยกย้ายไปหล่อเลี้ยงแขนทั้งสองข้างมีขนาดและมุมโค้งที่ไม่เหมือนกัน ส่งผลให้แรงดันเลือดที่ส่งไปถึงปลายแขนมีความแตกต่างกันเล็กน้อยเป็นเรื่องธรรมดา

ความแตกต่างแค่ไหนถึงเรียกว่าเรื่องปกติ และเท่าไหร่ที่ต้องเริ่มกังวล

ในทางการแพทย์เรามีเกณฑ์ตัวเลขคร่าวๆ เพื่อใช้ประเมินความปลอดภัย โดยทั่วไปแล้วค่าความดันโลหิตตัวบนหรือความดันซิสโตลิก (Systolic Blood Pressure) ที่มีความแตกต่างระหว่างแขนซ้ายและแขนขวาไม่เกิน 10 มิลลิเมตรปรอท ถือว่าเป็นเรื่องปกติที่ยอมรับได้และไม่ต้องกังวลใจอะไร

แต่ถ้าหากวัดซ้ำแล้วพบว่าความแตกต่างของค่าความดันระหว่าแขนทั้งสองข้างมากกว่า 10 ถึง 15 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไป เป็นประจำในทุกครั้งที่วัด แบบนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญและอาจเป็นสัญญาณเตือนว่าหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงแขนอาจมีอาการตีบแคบ ซึ่งแพทย์จะต้องทำการตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงต่อไป

สาเหตุเบื้องหลังที่ทำให้ความดันสองข้างไม่เท่ากัน

เวลาที่ตรวจพบว่าความดันสองข้างต่างกันค่อนข้างมาก แพทย์จะนึกถึงภาวะที่เรียกว่าหลอดเลือดแดงส่วนปลายอุดตันหรือตีบแคบ (Subclavian Artery Stenosis) ซึ่งเกิดจากการสะสมของคราบไขมันในผนังหลอดเลือดคล้ายกับโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ทำให้เลือดไหลผ่านไปที่แขนข้างนั้นได้ไม่สะดวกนัก

นอกจากนี้ยังมีปัจจัยทางกายภาพอื่นๆ เช่น ท่าทางการนั่งตอนวัดความดัน การเกร็งแขน หรือแม้กระทั่งการสวมเสื้อแขนยาวที่รัดแน่นจนเกินไปก็มีส่วนทำให้ค่าความดันที่วัดออกมามีความคลาดเคลื่อนได้เช่นกัน ดังนั้นการวัดซ้ำด้วยวิธีที่ถูกต้องจึงเป็นขั้นตอนที่สำคัญมาก

วิธีวัดความดันที่ถูกต้องเพื่อให้ได้ค่าที่แม่นยำที่สุด

เพื่อให้การประเมินสุขภาพเป็นไปอย่างแม่นยำ การวัดความดันโลหิตควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังนี้

• นั่งพักผ่อนให้ร่างกายสงบและผ่อนคลายอย่างน้อย 5 นาทีก่อนเริ่มวัด
• วางแขนพนักโต๊ะให้อยู่ในระดับเดียวกับหัวใจ ไม่เกร็งแขนและไม่พูดคุยขณะวัด
• หลีกเลี่ยงการดื่มชา กาแฟ หรือสูบบุหรี่อย่างน้อย 30 นาทีก่อนวัดความดัน
• ควรวัดสลับทั้งสองข้างเพื่อดูค่าพื้นฐาน และในการติดตามอาการครั้งต่อไปควรใช้แขนข้างที่เคยได้ค่าสูงกว่าเป็นหลัก

อาการแบบไหนที่ควรให้แพทย์ตรวจเช็กอย่างละเอียด

ถ้าคุณเป็นคนหนึ่งที่พบว่าความแตกต่างของค่าความดันระหว่าแขนทั้งสองข้างมีค่าสูงเกิน 15 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไปอยู่บ่อยครั้ง และเริ่มมีอาการผิดปกติร่วมด้วย เช่น รู้สึกว่าแขนข้างใดข้างหนึ่งไม่มีแรง ชา ปวดเมื่อยเวลาใช้งาน หรือคลำชีพจรที่ข้อมือแล้วรู้สึกว่าเบามากจนแทบไม่รู้สึก แบบนี้ควรเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจหลอดเลือดด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงหรืออัลตราซาวด์เพิ่มเติม

การรู้เท่าทันความเปลี่ยนแปลงของร่างกายช่วยให้เราป้องกันโรคร้ายแรงล่วงหน้าได้ดีที่สุด หากลองวัดความดันที่บ้านแล้วพบความผิดปกติที่น่าสงสัย อย่าเพิ่งตกใจจนเกินเหตุ แต่ควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้องและปลอดภัยครับ