วัดความดันทำไมสองข้างไม่เท่ากัน? ไขข้อสงสัยเรื่องความต่างของตัวเลขซ้ายขวา

เคยสังเกตไหมว่าทำไมวัดความดันซ้ายกับขวาแล้วได้เลขไม่เท่ากัน

เวลาเดินเข้าห้องตรวจแล้วพยาบาลวัดความดันให้ หลายคนอาจจะเคยแอบเหลือบมองตัวเลขแล้วสงสัยว่า ทำไมแขนซ้ายกับแขนขวาถึงให้ค่าความดันไม่เท่ากันเป๊ะๆ บางคนต่างกันนิดหน่อย แต่บางคนก็ต่างกันพอสมควร จนเริ่มกังวลว่าเครื่องวัดพังหรือร่างกายเรามีความผิดปกติอะไรซ่อนอยู่หรือเปล่า หมอเจอคำถามนี้บ่อยมากในห้องตรวจครับ วันนี้เลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าเบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้มันบอกอะไรเราบ้าง

ความต่างเล็กๆ ที่ปกติ: ร่างกายคนเราไม่ได้สมมาตรไปซะหมด

ในคนปกติทั่วไป การที่ค่าความดันโลหะตaraะหว่างแขนซ้ายและแขนขวาไม่เท่ากันถือเป็นเรื่องปกติมากๆ ครับ ทางการแพทย์เรายอมรับความต่างของค่าความดันระหว่าง โดยทั่วไปค่าความดันตัวบนหรือ Systolic อาจจะต่างกันได้ประมาณ 5 ถึง 10 มิลลิเมตรปรอท ซึ่งเป็นผลมาจากกายวิภาคของหลอดเลือดใหญ่ที่ออกจากหัวใจ หลอดเลือดที่วิ่งไปเลี้ยงแขนขวามักจะมีจุดแยกออกจากหลอดเลือดแดงใหญ่เอออร์ตา (Aorta) ต่างจากหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงแขนซ้าย ทำให้แรงดันที่ส่งไปถึงปลายทางมีความต่างกันเล็กน้อยตามธรรมชาติ ดังนั้น ถ้าวัดแล้วซ้ายกับขวาไม่เท่ากันนิดหน่อย ก็ไม่ต้องตกใจไปครับ

เมื่อไหร่ที่ความต่างนี้เริ่มไม่ใช่เรื่องปกติ

แม้ว่าความต่างเล็กน้อยจะเป็นเรื่องธรรมดา แต่ถ้าความแตกต่างของค่าความดันระหว่างสองข้างเริ่มมีมากเกินไป เช่น ค่าความดันตัวบนต่างกันมากกว่า 10 ถึง 15 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไปทุกครั้งที่วัด แบบนี้หมอจะเริ่มมองหาความผิดปกติของหลอดเลือดแล้วครับ สาเหตุส่วนใหญ่ที่พบได้บ่อย มีดังนี้

• ภาวะหลอดเลือดแดงตีบตัน: มีคราบไขมันหรือหินปูนไปเกาะที่ผนังหลอดเลือดแดง ไม่ว่าจะเป็นที่แขนหรือบริเวณต้นทาง ทำให้เลือดไหลผ่านได้ไม่สะดวก แรงดันปลายทางจึงลดลง
• ความผิดปกติของหลอดเลือดแต่กำเนิด: เช่น ภาวะหลอดเลือดแดงใหญ่ตีบแคบ (Coarctation of the aorta) ซึ่งพบได้ตั้งแต่วัยเด็กหรือวัยหนุ่มสาว
• โรคทางหลอดเลือดอื่นๆ: เช่น ภาวะการอักเสบของหลอดเลือดบางชนิดที่ทำให้เส้นเลือดตีบตันโดยไม่รู้ตัว

อันตรายไหมถ้าปล่อยไว้ และผลกระทบต่อสุขภาพระยะยาว

การที่ค่าความดันระหว่างสองข้างต่างกันมากๆ เป็นสัญญาณเตือนที่ร่างกายพยายามบอกเราว่า ระบบไหลเวียนโลหิตอาจมีปัญหาอุดตันที่ฝั่งใดฝั่งหนึ่ง หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่หาสสาเหตุ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจขาดเลือด หรือโรคหลอดเลือดส่วนปลายตีบได้ในอนาคต เพราะแสดงว่าสุขภาพหลอดเลือดทั่วร่างกายเริ่มเสื่อม องค์การแพทย์จึงแนะนำให้วัดความดันโลหะทั้งสองข้างในการมาตรวจสุขภาพครั้งแรก เพื่อบันทึกไว้เป็นค่าตั้งต้นเปรียบเทียบในอนาคต

วิธีปฏิบัติตัวและคำแนะนำจากหมอ

หากคุณไปตรวจสุขภาพแล้วพบว่าความดันสองข้างต่างกันพอสมควร สิ่งที่ควรทำคือ

• แจ้งคุณหมอให้ทราบ เพื่อทำการตรวจซ้ำอย่างละเอียดด้วยวิธีที่ได้มาตรฐาน
• แพทย์อาจจะเลือกใช้แขนข้างที่มีค่าความดันสูงกว่า เป็นเกณฑ์หลักในการประเมินและติดตามโรคความดันโลหิตสูงในระยะยาว
• หลีกเลี่ยงการวินิจฉัยและซื้อยาKINกินเอง ควรให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยหลอดเลือดเพิ่มเติม เช่น การตรวจอัลตร้าซาวด์หลอดเลือด (Carotid or Subclavian Doppler Ultrasound) หากมีความจำเป็น

จำไว้ว่าตัวเลขความดันโลหิตเป็นกระจกสะท้อนสุขภาพหลอดเลือดของเรา การใส่ใจรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แบบนี้ จะช่วยให้เราป้องกันโรคร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้ทันท่วงทีครับ