โรคกรวยไตอักเสบ: เมื่อเชื้อโรคเดินทางไกลจนไตประท้วง

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจด้วยอาการไข้สูงหนั่นสั่น สะท้อนไปทั้งตัว พร้อมกับอาการปวดหลังส่วนล่างแบบแปลกๆ ที่ไม่ใช่แค่ปวดเมื่อยจากการทำงาน พอซักประวัติลึกลงไปจึงรู้ว่าปล่อยอาการปวดปัสสาวะขัดหรืออั้นฉี่ไว้หลายวัน จนสุดท้ายเชื้อโรคเดินทางย้อนกลับขึ้นไปถึงไต กลายเป็นโรคกรวยไตอักเสบที่สร้างความทรมานให้กับร่างกายได้มากกว่าที่คิด

โรคกรวยไตอักเสบ เกิดขึ้นได้อย่างไรและทำไมถึงอันตรายกว่ากระเพาะปัสสาวะอักเสบธรรมดา

หลายคนมักสับสนระหว่างกระเพาะปัสสาวะอักเสบกับโรคกรวยไตอักเสบ สองโรคนี้มีความเกี่ยวข้องกันอย่างมาก เพราะจุดเริ่มต้นมักมาจากเชื้อแบคทีเรียตัวร้ายที่ปะปนอยู่บริเวณอวัยวะขับถ่าย แล้วเล็ดลอดเข้าไปทางท่อปัสสาวะ หากปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษา เชื้อเหล่านี้จะไม่ยอมหยุดอยู่แค่ที่กระเพาะปัสสาวะ แต่มันจะว่ายทวนกระแสน้ำปัสสาวะขึ้นไปเรื่อยๆ จนถึงท่อไตและเข้าสู่กรวยไต ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการผลิตและกรองของเสียของร่างกาย เมื่อเชื้อโรคมาถึงบ้านหลังใหญ่ของไต ระบบภูมิคุ้มกันจึงต้องต่อสู้กันอย่างดุเดือด จนเกิดเป็นการอักเสบติดเชื้ออย่างรุนแรง

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่ากรวยไตกำลังอักเสบ

อาการของโรคนี้มักจะมาแบบจัดเต็มและรวดเร็ว ไม่ได้ค่อยๆ ปวดเหมือนอาการอักเสบทั่วไป โดยลักษณะเด่นที่สังเกตได้ชัดเจนมีดังนี้

• ไข้สูงหนาวสั่น: มักมีไข้ขึ้นสูงฉับพลัน บางคนหนาวสั่นจนผ้าห่มเอาไม่อยู่
• ปวดเอวหรือปวดหลังส่วนล่าง: จะรู้สึกปวดลึกๆ บริเวณบั้นเอวข้างใดข้างหนึ่ง หรือบางคนเป็นทั้งสองข้าง พอกดลงไปจะรู้สึกเจ็บจี๊ดขึ้นมาทันที
• ระบบปัสสาวะรวน: ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อยแต่ได้ทีละนิด หรือบางครั้งมีเลือดปนออกมากับน้ำปัสสาวะ
• อาการร่วมอื่นๆ: คลื่นไส้ อาเจียน กินอะไรไม่ลง และรู้สึกอ่อนเพลียไม่มีแรง

ใครบ้างคือกลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

แม้โรคนี้จะเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่มีบางกลุ่มที่เชื้อโรคชอบไปเยือนเป็นพิเศษ ได้แก่ ผู้หญิงที่มีความยาวท่อปัสสาวะสั้นทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายกว่าผู้ชาย หญิงตั้งครรภ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและแรงกดทับจากมดลูก ผู้ที่มีนิ่วในทางเดินปัสสาวะซึ่งขัดขวางการไหลของน้ำปัสสาวะ รวมถึงผู้ที่มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวานที่ทำให้ภูมิคุ้มกันต่ำกว่าปกติ

วิธีรักษาจากแพทย์และการปฏิบัติตัวเมื่อเป็นโรคกรวยไตอักเสบ

เมื่อมาพบแพทย์และได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคกรวยไตอักเสบ สิ่งสำคัญที่สุดคือการได้รับยาปฏิชีวนะที่ตรงกับเชื้อโรค ซึ่งแพทย์อาจต้องพิจารณาเจาะเลือดและตรวจปัสสาวะเพื่อหาชนิดของแบคทีเรีย ในผู้ป่วยบางรายที่มีอาการรุนแรง คลื่นไส้อาเจียนจนกินยาไม่ได้ หรือมีความดันโลหิตต่ำ จำเป็นต้องนอนพักรักษาตัวที่โรงพยาบาลเพื่อให้ยาปฏิชีวนะทางน้ำเกลือควบคู่กับการให้น้ำเกลือทดแทน

วิธีดูแลตัวเองและป้องกันไม่ให้โรคนี้กลับมาเยือนซ้ำ

การป้องกันไม่ให้เกิดโรคกรวยไตอักเสบเริ่มต้นได้จากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ดื่มน้ำสะอาดให้มากๆ อย่างน้อยวันละ 8 ถึง 10 แก้ว เพื่อช่วยชะล้างแบคทีเรียออกจากระบบทางเดินปัสสาวะ ที่สำคัญคือห้ามอั้นปัสสาวะเป็นอันขาด เพราะการอั้นไว้เปรียบเสมือนการสร้างห้องเพาะเชื้อชั้นดีให้แบคทีเรียแบ่งตัวเพิ่มจำนวน สำหรับคุณผู้หญิงควรดูแลความสะอาดบริเวณจุดซ่อนเร้นอย่างถูกวิธี โดยเช็ดทำความสะอาดจากด้านหน้าไปด้านหลังทุกครั้งหลังขับถ่าย เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากทวารหนักแพร่เข้ามาสู่ท่อปัสสาวะได้อีก