ภาวะหูชั้นกลางอักเสบ: เมื่อความเจ็บปวดในหูไม่ได้เป็นแค่เรื่องของขี้หูอุดตัน

ลูกปวดหูร้องไห้ไม่หยุด หรือเราเองที่รู้สึกอื้อๆ ในหูเหมือนมีน้ำขัง?

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าอาการปวดหูเกิดจากขี้หูอุดตันหรือแคะหูแรงเกินไป แต่บ่อยครั้งที่ผมตรวจเจอคนไข้ที่มีอาการหูอื้อ ปวดตื้อๆ ลึกๆ หรือมีไข้ร่วมด้วย นั่นมักเป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะหูชั้นกลางอักเสบ โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่สื่อสารไม่ได้ มักจะเอามือมาดึงหูไปมาหรือร้องไห้งอแงผิดปกติ ซึ่งภาวะนี้หากปล่อยไว้อาจส่งผลกระทบต่อการได้ยินในระยะยาวได้

หูชั้นกลางอักเสบเกิดขึ้นได้ยังไง ทำไมอยู่ดีๆ ถึงเจ็บ?

หูชั้นกลางของเราเป็นโพรงอากาศที่อยู่หลังแก้วหูครับ ปกติจะมีท่อเล็กๆ เชื่อมระหว่างหูชั้นกลางกับคอหลังจมูก เพื่อระบายอากาศและปรับความดัน แต่เมื่อเราเป็นหวัด ภูมิแพ้ หรือมีน้ำมูกไหล ท่อนี้มักจะเกิดอาการบวมจนตัน ทำให้น้ำหรือหนองไปค้างอยู่ในหูชั้นกลาง เมื่อเชื้อโรคเข้าไปเจริญเติบโต มันจึงเกิดการอักเสบและเป็นหนอง ดันแก้วหูจนทำให้เรารู้สึกปวดอย่างรุนแรง

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเจอศึกหนักในหู

คนไข้ส่วนใหญ่ที่มาหาผมมักจะมีอาการเหล่านี้ร่วมกัน:

• รู้สึกหูอื้อเหมือนมีอะไรมาปิดกั้น หรือได้ยินเสียงก้องในหู
• ปวดหูมาก โดยเฉพาะเวลาเคี้ยวอาหารหรือกลืนน้ำลาย
• มีไข้ตัวร้อน หรือรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว
• ในรายที่เป็นหนัก อาจมีน้ำหรือหนองไหลออกมาจากรูหู ซึ่งนั่นหมายความว่าแก้วหูเริ่มทะลุแล้ว

แก้วหูทะลุจากหูชั้นกลางอักเสบ น่ากลัวแค่ไหน?

คำถามนี้คนไข้กังวลกันมากครับ การที่หนองดันจนแก้วหูทะลุเพื่อระบายหนองออกมา ในแง่หนึ่งคือการลดแรงดันที่ทำให้ปวด แต่ในอีกแง่คือความเสี่ยงที่เชื้อโรคจะเข้าไปสู่หูชั้นใน หรือกลายเป็นเรื้อรังจนแก้วหูไม่ปิดเอง หากพบว่ามีของเหลวไหลออกจากหู อย่าพยายามแคะเอง ให้รีบพบแพทย์เพื่อทำความสะอาดหูและประเมินว่าต้องใช้ยาปฏิชีวนะร่วมด้วยหรือไม่

ดูแลตัวเองอย่างไรให้หายเร็วและลดการกลับมาเป็นซ้ำ

การรักษาหลักคือการให้ยาปฏิชีวนะเพื่อฆ่าเชื้อ และยาแก้ปวดเพื่อบรรเทาอาการ แต่สิ่งสำคัญที่คนไข้ช่วยตัวเองได้คือ:

• งดการให้น้ำเข้าหูเด็ดขาด ในระหว่างที่รักษาให้ใช้สำลีอุดหูเวลาอาบน้ำ
• หากเป็นหวัดอยู่ ต้องล้างจมูกและจัดการน้ำมูกให้สะอาด เพื่อไม่ให้เชื้อลามขึ้นไปที่หูอีก
• พักผ่อนให้เพียงพอและดื่มน้ำมากๆ เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัว
• หากมีไข้ให้กินยาพาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวเพื่อลดไข้และบรรเทาปวด

อาการแบบไหนที่ต้องรีบมาพบหมอทันทีโดยไม่ต้องรอ

อย่ารอให้หายเองหากคุณมีอาการเหล่านี้: ปวดหูรุนแรงมากจนนอนไม่ได้ มีไข้สูงลอยไม่ยอมลด หูอื้อจนไม่ได้ยินเสียง หรือมีอาการหน้าเบี้ยว ปากเบี้ยวร่วมด้วย ซึ่งอาจเป็นสัญญาณว่าการอักเสบเริ่มลุกลามไปยังกระดูกหลังหูหรือเส้นประสาท ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาอย่างใกล้ชิดครับ