รักษาหายแล้วทำไมกลับมาเป็นอีก? ไขคำตอบเรื่องการกลับมาติดเชื้อซ้ำหลังได้รับยาจนครบโดส

ทำไมกินยาจนหมดแต่เชื้อยังวนกลับมาหาเราใหม่

บ่อยครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยสีหน้ากังวลว่าเพิ่งหายป่วยจากอาการติดเชื้อไม่กี่สัปดาห์ แต่กลับมีอาการเดิมซ้ำขึ้นมาอีก การกลับมาติดเชื้อซ้ำหลังได้รับยาจนครบตามกำหนดจนดูเหมือนหายดีแล้ว เป็นเรื่องที่สร้างความสับสนได้พอสมควร หลายคนตั้งคำถามว่าเชื้อดื้อยาหรือเปล่า หรือตัวเราเองที่อ่อนแอเกินไปจนป้องกันตัวเองไม่ได้

เชื้อตัวเดิมที่ยังหลบซ่อนตัวอยู่

เหตุผลที่พบบ่อยที่สุดไม่ใช่เรื่องดื้อยาเสมอไป แต่อาจเกิดจากเชื้อโรคเหล่านั้นยังหลบซ่อนอยู่ในจุดที่ยาเข้าไม่ถึง เช่น ในโพรงไซนัส ในต่อมทอนซิล หรือในทางเดินปัสสาวะที่อาจมีนิ่วขวางอยู่ เมื่อเราหยุดยาเพราะเห็นว่าอาการภายนอกดีขึ้นแล้ว เชื้อที่เหลืออยู่เพียงน้อยนิดก็เริ่มแบ่งตัวเพิ่มจำนวนขึ้นจนกลับมาทำร้ายเราได้อีกครั้ง

พฤติกรรมการใช้ยาที่เผลอทำพลาดไป

การหยุดยาเองก่อนที่หมอสั่งคือตัวการสำคัญที่สุด เรามักจะรู้สึกดีขึ้นตั้งแต่วันที่สองหรือสามของวันทานยา ทำให้เผลอหยุดทานยาเองด้วยความเข้าใจผิดว่าหายแล้ว การทำเช่นนี้ทำให้เชื้อที่ยังอ่อนแอไม่ตายสนิท แต่กลับเป็นการฝึกให้เชื้อปรับตัวจนแข็งแกร่งขึ้น จนกลายเป็นปัญหาการกลับมาติดเชื้อซ้ำหลังได้รับยาไม่ครบโดสในเวลาต่อมา

ระบบภูมิคุ้มกันที่ยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่

นอกจากตัวเชื้อโรคแล้ว ร่างกายของเราก็สำคัญมากครับ ในช่วงที่เพิ่งป่วย ระบบภูมิคุ้มกันจะถูกใช้พลังงานไปมหาศาลเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรค หากเรายังพักผ่อนไม่เพียงพอ กินอาหารไม่ครบถ้วน หรือเครียดสะสม ร่างกายจะไม่มีแรงพอที่จะสร้างเกราะป้องกันตัวเอง ทำให้เรากลายเป็นเป้าหมายที่ง่ายต่อการติดเชื้อซ้ำไม่ว่าจะเป็นเชื้อตัวเดิมหรือเชื้อตัวใหม่ที่วนเวียนอยู่ในสิ่งแวดล้อม

ดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้ต้องป่วยซ้ำซาก

• กินยาให้ครบตามเวลาและครบกำหนดที่หมอสั่งแม้จะรู้สึกว่าหายดีแล้วก็ตาม
• รักษาความสะอาดของใช้ส่วนตัวและที่พักอาศัยเพื่อกำจัดแหล่งสะสมเชื้อโรคที่หลงเหลืออยู่
• เสริมสร้างภูมิต้านทานด้วยการนอนหลับให้สนิทและดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อให้ร่างกายฟื้นฟูได้เร็วขึ้น
• สังเกตอาการผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย หากพบว่าอาการเดิมกลับมาต้องรีบปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินการรักษาใหม่ ไม่ควรซื้อยาเดิมทานเองซ้ำอีก

อาการแบบไหนที่เตือนว่าเรากำลังกลับมาติดเชื้อซ้ำ

หากอาการเดิมที่เคยเป็น เริ่มกลับมาปรากฏชัดเจนขึ้น เช่น มีไข้ต่ำๆ ปวดหน่วงที่บริเวณเดิม หรือมีน้ำมูกเสมหะเปลี่ยนสีไปจากช่วงที่เพิ่งหาย ให้ถือว่าเป็นสัญญาณเตือนสำคัญ ไม่ควรนิ่งนอนใจหรือคิดว่าเดี๋ยวก็คงหายเอง เพราะหากปล่อยไว้เรื้อรังอาจนำไปสู่การติดเชื้อที่รุนแรงกว่าเดิมได้