ลูกกินนมแล้วผื่นขึ้น อ้วกพุ่ง แม่ต้องรู้ทัน ภาวะแพ้อาหารหรือแพ้นมวัว

ช่วงเวลาที่คุณแม่มือใหม่สังเกตเห็นลูกน้อยกินนมเข้าไปแล้วมีอาการผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นผื่นแดงขึ้นตามตัว แợวะแงไม่ยอมหยุด หรือมีอาการอาเจียนพุ่งออกมา ย่อมสร้างความกังวลใจให้อย่างมาก อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ความผิดปกติทั่วไป แต่นี่คือสัญญาณเตือนของภาวะแพ้อาหารหรือแพ้นมวัวที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก และต้องการการดูแลอย่างเข้าใจ

ลูกแพ้นมวัวกับย่อยนมไม่ได้ ต่างกันอย่างไรนะ?

ในฐานะหมอเด็ก มักจะได้ยินคำถามนี้บ่อยมาก ความจริงคือสองอาการนี้มีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การแพ้นมวัวเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าใจผิดว่าโปรตีนในนมวัวเป็นสิ่งแปลกปลอม จึงปล่อยสารภูมิต้านทานออกมาต่อสู้ จนเกิดอาการแพ้ตามอวัยวะต่างๆ เช่น ผื่นผิวหนัง ระบบทางเดินหายใจ หรือทางเดินอาหาร

ส่วนอาการย่อยนมไม่ได้ หรือที่เรียกว่าภาวะพร่องเอนไซม์แลคเตส เกิดจากร่างกายไม่มีเอนไซม์ย่อยน้ำตาลในนม ทำให้เกิดอาการท้องอืด แน่นท้อง และท้องเสีย ซึ่งมักไม่รุนแรงเท่ากับการแพ้โปรตีนนมวัวที่มีผลต่อระบบภูมิคุ้มกันโดยตรง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังเผชิญกับภาวะแพ้อาหารหรือแพ้นมวัว

อาการแพ้นมวัวสามารถแสดงออกได้หลายระบบในร่างกาย และความรุนแรงก็แตกต่างกันไปในเด็กแต่ละคน โดยสามารถสังเกตอาการเด่นๆ ได้ดังนี้

• อาการทางผิวหนัง: มีผื่นแดง คัน ผื่นลมพิษ หรือผิวแห้งลอกอักเสบเรื้อรังที่มักเรียกว่าผื่นแพ้ผิวหนังอักเสบ
• อาการทางเดินอาหาร: แหวะนมบ่อย อาเจียนพุ่ง ท้องอืด ร้องกวนโคลิก หรือมีมูกเลือดปนในอุจจาระ
• อาการทางระบบทางเดินหายใจ: หายใจมีเสียงครืดคราด คัดจมูกเรื้อรัง หรือมีน้ำมูกใสๆ ตลอดเวลา

คุณหมอวินิจฉัยภาวะแพ้อาหารหรือแพ้นมวัวอย่างไร

เมื่อพาเด็กๆ มาพบแพทย์เพื่อตรวจอาการ สงสัยว่าจะมีภาวะแพ้อาหารหรือแพ้นมวัว ขั้นตอนแรกแพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียด ทั้งประวัติการกินอาหารของแม่ (กรณีให้นมบุตร) และอาการที่เกิดขึ้น จากนั้นอาจพิจารณาใช้วิธีงดนมวัวหรืออาหารที่สงสัย เพื่อดูว่าอาการดีขึ้นหรือไม่ หรืออาจทำการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังและการตรวจเลือดเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

วิธีดูแลและการปรับเปลี่ยนอาหารสำหรับเด็กที่แพ้นมวัว

หากลูกน้อยได้รับการวินิจฉัยแน่ชัดแล้วว่าแพ้นมวัวจริงๆ สิ่งสำคัญที่สุดคือการหลีกเลี่ยงโปรตีนนมวัวอย่างเคร่งครัด

สำหรับคุณแม่ที่ให้นมบุตร จะต้องงดผลิตภัณฑ์จากนมวัวทั้งหมดในอาหารของตัวเอง เนื่องจากโปรตีนแปลกปลอมสามารถส่งผ่านทางน้ำนมแม่ได้ ส่วนเด็กที่ดื่มนมผง แพทย์จะแนะนำให้เปลี่ยนไปใช้นมสูตรพิเศษ เช่น นมสูตรโปรตีนย่อยละเอียดมาก หรือนมสูตรกรดอะมิโนอิสระ ซึ่งย่อยง่ายและไม่กระตุ้นให้เกิดอาการแพ้

ข่าวดีคือเด็กส่วนใหญ่เมื่อโตขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันจะพัฒนาและเติบโตเต็มที่ ทำให้ภาวะแพ้นมวัวหายไปได้เองเมื่อเข้าสู่วัย 2 ถึง 3 ขวบ ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกังวลจนเกินไป ขอเพียงสังเกตอาการและอยู่ในการดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด