ลูกมีไข้สูงจนละเมอหรือเพ้อไปเอง พ่อแม่ควรทำอย่างไร?

ทำไมลูกถึงมีอาการเพ้อเวลาตัวร้อนจัด

หลายครั้งที่พ่อแม่ต้องตกใจเมื่อลูกน้อยมีไข้สูงแล้วเริ่มพูดจาไม่รู้เรื่อง พูดถึงสิ่งที่ไม่มีอยู่จริง หรือละเมอโวยวายกลางดึก อาการเพ้อและละเมอขณะมีไข้เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในเด็ก โดยเฉพาะเมื่ออุณหภูมิร่างกายพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว สมองของเด็กที่ยังพัฒนาไม่เต็มที่อาจตอบสนองต่อพิษไข้ได้ไวกว่าผู้ใหญ่ ทำให้เกิดอาการสับสนชั่วคราวเหมือนคนละเมอหรือฝันร้ายทั้งที่ลืมตาอยู่

กลไกที่เกิดขึ้นในสมองเมื่อไข้ขึ้นสูง

เมื่อร่างกายเกิดการติดเชื้อ สมองจะสั่งการให้ปรับอุณหภูมิร่างกายให้สูงขึ้นเพื่อต่อสู้กับเชื้อโรค แต่ในเด็กเล็กหากไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียสขึ้นไป สารเคมีในสมองอาจเกิดการแปรปรวนชั่วคราว ส่งผลให้เด็กควบคุมการรับรู้ไม่ได้ เกิดอาการเพ้อ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่าภาวะเพ้อจากไข้สูง (Febrile Delirium) ซึ่งไม่ใช่เรื่องของวิญญาณหรืออาการทางจิต แต่เป็นปฏิกิริยาทางกายภาพล้วนๆ

วิธีรับมือเมื่อลูกเริ่มเพ้อและละเมอ

สิ่งแรกที่ต้องทำคือการตั้งสติ พ่อแม่ควรปฏิบัติดังนี้เพื่อช่วยให้ลูกสงบลง:

• เช็ดตัวลดไข้ทันที: ใช้น้ำอุณหภูมิห้องเช็ดตัวเพื่อระบายความร้อนออกจากร่างกาย
• ให้ยาลดไข้ตามน้ำหนักตัว: ป้อนยาพาราเซตามอลในขนาดที่เหมาะสมกับน้ำหนักของลูก
• จัดสภาพแวดล้อมให้สบาย: เปิดพัดลมให้มีอากาศถ่ายเท ไม่ควรห่มผ้าหนาเกินไปเพื่อให้ความร้อนระบายออกได้ง่าย
• กอดปลอบและพูดคุยด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน: การสัมผัสที่อบอุ่นช่วยให้เด็กที่กำลังหวาดกลัวจากการเพ้อรู้สึกปลอดภัยขึ้น

อาการแบบไหนที่เสี่ยงและต้องรีบพาไปหาหมอ

แม้ว่าอาการเพ้อจากไข้จะเป็นภาวะชั่วคราว แต่หากมีสัญญาณเหล่านี้ร่วมด้วย พ่อแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจและควรพาไปพบแพทย์ทันที:

• อาการชักเกร็งหรือกระตุกตามร่างกาย
• คอแข็ง ก้มคอไม่ได้ หรือมีอาการสับสนมากจนปลุกไม่ตื่น
• อาเจียนรุนแรง หรือมีจุดจ้ำเลือดขึ้นตามตัว
• ไข้สูงไม่ลดลงแม้จะกินยาลดไข้และเช็ดตัวแล้ว
• ลูกมีอาการซึมลงอย่างเห็นได้ชัด หรือไม่ตอบสนองต่อการเรียก

ข้อควรระวังสำคัญสำหรับพ่อแม่

อย่าพยายามฝืนบังคับให้ลูกหยุดเพ้อด้วยการดุหรือเขย่าตัว เพราะจะยิ่งทำให้เด็กตกใจและอาการสับสนแย่ลง สิ่งสำคัญคือการเฝ้าระวังไข้และดูแลให้ร่างกายเด็กผ่อนคลายที่สุด เมื่อไข้เริ่มลดลง อาการเพ้อเหล่านี้จะหายไปเองโดยไม่ทิ้งผลกระทบทางสมองในระยะยาว แต่หากลูกมีอาการเพ้อแม้ไข้จะไม่สูง หรือมีลักษณะการเพ้อที่ผิดปกติไปจากเดิมมาก การตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงจากแพทย์เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด