ทำไมผู้สูงอายุที่เป็นโรคตับ ถึงไม่ควรละเลยการฉีดวัคซีนตับอักเสบ A และ B

เวลาตรวจเจอโรคตับในผู้สูงอายุในบ้าน เรามักจะกังวลเรื่องการกินยา การคุมอาหาร หรือการไปพบแพทย์ตามนัด แต่มีอีกเรื่องสำคัญมากๆ ที่มักจะถูกมองข้ามเสมอ นั่นคือเรื่องของการป้องกันตับจากการติดเชื้อซ้ำซ้อน โดยเฉพาะไวรัสตับอักเสบเอและบีครับ

คนไข้หลายคนมักถามหมอว่า เป็นโรคตับอยู่แล้ว ทำไมยังต้องมาฉีดวัคซีนเพิ่มอีก ตับก็แย่พออยู่แล้ว วัคซีนจะไปซ้ำเติมตับหรือเปล่า วันนี้หมออยากมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ถึงความสำคัญของการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอและบีในผู้สูงอายุที่เป็นโรคตับครับว่าทำไมถึงจำเป็นขนาดนั้น

ตับที่ป่วยอยู่แล้ว หากติดเชื้อไวรัสซ้ำ จะเกิดอะไรขึ้น?

ลองนึกภาพบ้านที่กำลังทรุดโทรมอยู่แล้วนะครับ ถ้ามีพายุเข้าซ้ำอีกรอบ ความเสียหายย่อมรุนแรงกว่าบ้านที่แข็งแรงดี โรคตับก็เหมือนกันครับ ไม่ว่าจะเป็นไขมันพอกตับ ตับอักเสบเรื้อรัง ตับแข็ง หรือแม้แต่ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ เนื้อตับเดิมทีก็มีการอักเสบและทำงานได้ลดลงอยู่แล้ว

ถ้าผู้สูงอายุที่มีโรคตับเหล่านี้บังเอิญไปติดเชื้อไวรัสตับอักเสบเอหรือบีเพิ่มเข้ามาอีก เชื้อไวรัสจะเข้าไปทำลายเซลล์ตับที่เหลืออยู่อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ตับวายเฉียบพลัน ดีซ่านรุนแรง ท้องโตจากน้ำในช่องท้อง หรือในรายที่แย่ที่สุดอาจถึงขั้นเสียชีวิตได้เลยทีเดียว การฉีดวัคซีนจึงเปรียบเสมือนการสร้างเกราะเหล็กคุ้มกันตับไม่ให้รับศึกหนักเพิ่มนั่นเอง

วัคซีนตับอักเสบเอและบี ต่างกันอย่างไร และทำไมต้องฉีดทั้งคู่?

ไวรัสตับอักเสบแต่ละชนิดมีความแสบต่างกันครับ หมอขอสรุปให้เห็นภาพชัดๆ ดังนี้

• ไวรัสตับอักเสบเอ: ติดต่อง่ายมากผ่านทางอาหารและน้ำดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อ ในผู้สูงอายุ หากติดเชื้อนี้เข้าไป อาการมักจะรุนแรงกว่าคนหนุ่มสาว มีโอกาสเกิดตับวายสูงกว่าอย่างเห็นได้ชัด
• ไวรัสตับอักเสบบี: ติดต่อทางเลือดและสารคัดหลอดเลือด รวมถึงการรับเชื้อจากแม่สู่ลูกตั้งแต่อดีต สำหรับผู้สูงอายุที่เป็นโรคตับเรื้อรังอยู่แล้ว หากติดเชื้อบีเพิ่มเข้าไป มีโอกาสสูงมากที่จะกลายเป็นตับอักเสบเรื้อรังขั้นรุนแรง มะเร็งตับ หรือตับแข็งในเวลาอันรวดเร็ว

ดังนั้น การป้องกันไว้ก่อนด้วยการฉีดวัคซีนจึงเป็นหนทางที่ปลอดภัยที่สุด เพราะการรักษาโรคตับอักเสบจากไวรัสเมื่อเกิดขึ้นแล้วทำได้ยากและซับซ้อนกว่ามากครับ

ข้อควรระวังและขั้นตอนการเตรียมตัวก่อนฉีดวัคซีนสำหรับผู้สูงอายุโรคตับ

ก่อนที่ผู้สูงอายุจะรับวัคซีน หมอแนะนำให้ปรึกษาแพทย์ประจำตัวที่ดูแลเรื่องโรคตับเสียก่อนครับ เนื่องจากต้องมีการประเมินความรุนแรงของโรคตับในขณะนั้นว่าอยู่ในระยะที่ร่างกายพร้อมรับวัคซีนหรือไม่

โดยทั่วไปแพทย์จะตรวจเลือดเพื่อดูภูมิคุ้มกันเดิมก่อน หากใครมีภูมิคุ้มกันอยู่แล้วก็ไม่ต้องฉีดซ้ำ แต่ถ้ายังไม่มีและตับยังอยู่ในเกณฑ์ที่แพทย์อนุญาต ก็สามารถเริ่มฉีดตามกำหนดของแพทย์ได้เลยครับ

ดูแลตับให้ปลอดภัย เริ่มต้นจากการป้องกันตั้งแต่วันนี้

การดูแลผู้สูงอายุที่เป็นโรคตับ ไม่ได้มีแค่เรื่องการกินยาและการหลีกเลี่ยงอาหารบางชนิดเท่านั้น แต่การป้องกันการติดเชื้อไวรัสที่เป็นอันตรายต่อตับโดยตรงอย่างไวรัสตับอักเสบเอและบี ถือเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยยืดอายุการทำงานของตับให้อยู่กับเราไปได้นานที่สุด หากคุณหรือคนในครอบครัวกำลังดูแลผู้สูงอายุที่เป็นโรคตับ ลองปรึกษาแพทย์ที่คุณดูแลอยู่เกี่ยวกับการฉีดวัคซีนนี้นะครับ เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของคนที่คุณรัก