ลูกหายใจมีเสียงวี๊ดกลางดึก: รับมืออย่างไรเมื่อลูกเป็นโรคหอบหืดในเด็ก

ลูกหายใจเสียงดังหวีดๆ ตอนดึก ลูกเป็นอะไรกันแน่?

เวลาที่ลูกนอนหลับแล้วเราได้ยินเสียงหายใจดังวี๊ดๆ หรือลูกตื่นขึ้นมาไอถี่จนหน้าดำหน้าแดงตอนดึกๆ คนเป็นพ่อแม่ย่อมใจคอไม่ดีแน่นอนครับ ในฐานะหมอเด็ก ผมเจอคุณพ่อคุณแม่พามาหาที่ห้องตรวจด้วยอาการแบบนี้บ่อยมาก ซึ่งหลายเคสพอตรวจดูแล้วพบว่าต้นเหตุมาจาก โรคหอบหืดในเด็ก โรคที่ทำให้หลอดลมของตัวเล็กไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ

อาการหอบหืดในเด็กไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลยครับ หลอดลมของเด็กๆ ยังเล็กและบอบบางมาก พอเจอฝุ่น ควัน อากาศเย็น หรือแม้แต่เวลาเป็นหวัด หลอดลมก็จะเกิดการหดเกร็งและบวมอักเสบ ทำให้ลมหายใจเข้าออกผ่านได้ยาก จนเกิดเสียงวี๊ด แน่นหน้าอก และไอเรื้อรังตามมา

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกอาจกำลังเผชิญกับโรคหอบหืดในเด็ก

เด็กเล็กๆ อาจจะยังบอกเราไม่ได้หว่าแน่นหน้าอกแค่ไหน แต่ร่างกายเขาจะแสดงออกมาผ่านพฤติกรรมและอาการเหล่านี้ที่พ่อแม่ต้องสังเกตให้ดี

• ไอเรื้อรังโดยไม่มีเสมหะ โดยเฉพาะเวลา
  • ไอตอนกลางคืนดึกๆ
  • ไอช่วงเช้ามืด
  • ไอหลังวิ่งเล่นออกกำลังกาย
• หายใจมีเสียงวี๊ด (Wheezing) ได้ยินชัดเจนเวลาหายใจออก
• หายใจเร็วกว่าปกติ สังเกตเห็นซี่โครงบุ๋มลงไปเวลาหายใจเข้า หรือท้องกระเพื่อมแรง
• เหนื่อยหอบง่าย วิ่งเล่นแป๊บเดียวก็ต้องหยุดพักเพราะหมดแรง

อะไรคือตัวการสำคัญที่กระตุ้นให้หอบหืดกำเริบ

การดูแลเด็กที่เป็นหอบหืด หัวใจสำคัญไม่ใช่แค่การกินยาตอนป่วย แต่คือการรู้ทันตัวกระตุ้นแล้วหลีกเลี่ยงให้ไกลที่สุด ตัวการร้ายรอบตัวที่มีส่วนทำให้โรคหอบหืดในเด็กกำเริบได้ง่าย ได้แก่

• ไรฝุ่นและละอองฝุ่นในบ้าน ของเล่นตุ๊กตา พรม และฟูกที่นอนคือแหล่งสะสมชั้นดี
• ควันบุหรี่มือสอง ร้ายแรงมากสำหรับเด็กที่เป็นหอบหืด แม้จะสูบนอกบ้านแต่ติดเสื้อผ้ามาก็อันตราย
• อากาศที่เปลี่ยนกระทันหัน ห้องแอร์ที่เย็นจัดหรืออากาศชื้นช่วงฝนตก
• เชื้อไวรัสหวัดและไข้หวัดใหญ่ เวลาเด็กติดหวัด หลอดลมจะอักเสบและกระตุ้นอาการหอบตามมาได้ง่ายที่สุด

วิธีรักษาและวิธีดูแลลูกรักระยะยาว

เป้าหมายหลักของการรักษาโรคหอบหืดในเด็กคือการทำให้เด็กใช้ชีวิตได้ปกติเหมือนเด็กทั่วไป ไม่ตื่นมาไอตอนกลางคืน และวิ่งเล่นได้เต็มที่ การรักษาจะแบ่งออกเป็นสองส่วนหลักคือ

• ยาขยายหลอดลมฉุกเฉิน ใช้พ่นเมื่อมีอาการกำเริบกะทันหัน เพื่อเปิดทาง The หลอดลมให้หายใจสะดวกขึ้น
• ยากลุ่มควบคุมอาการระยะยาว สำหรับเด็กที่เป็นบ่อย คุณหมออาจพิจารณาให้ยาพ่นสเตียรอยด์ขนาดต่ำเพื่อลดการอักเสบเรื้อรังในหลอดลม ซึ่งปลอดภัยและใช้เพื่อป้องกันไม่ให้อาการกำเริบรุนแรง

อาการแบบไหนที่แปลว่าอาการกำเริบรุนแรง ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอดูอาการที่บ้านเด็ดขาดครับ ให้รีบพาไปห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลใกล้บ้านทันที

• พ่นยาขยายหลอดลมแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายในสิบถึงสิบห้านาที
• หายใจหอบแรงมากจนพูดเป็นคำไม่ได้ หรือกินนมไม่ได้
• ริมฝีปาก เล็บมือ หรือผิวหนังเริ่มเปลี่ยนเป็นสีเขียวคล้ำ
• ซึมลง หายใจเหนื่อยจนปีกจมูกบานและซี่โครงบุ๋มชัดเจน

การดูแลเด็กที่เป็นโรคหอบหืดต้องอาศัยความเข้าใจและความใส่ใจอย่างสม่ำเสมอครับ ถ้าเราจัดการสิ่งแวดล้อมที่บ้านได้ดี พาไปพบหมอตามนัด และใช้ยาอย่างถูกวิธี ลูกก็สามารถเติบโตและทำกิจกรรมได้สนุกสนานเหมือนเด็กทั่วไปอย่างแน่นอนครับ