ตื่นมาแล้วเข่าติด ขยับไม่ได้ดั่งใจ: ทำไมตอนเช้าข้อเข่าถึงแข็งตึง?

หลายคนคงเคยเจอประสบการณ์น่าหงุดหงิดแบบนี้ เวลาตื่นนอนตอนเช้าแล้วรู้สึกว่าขาแข็ง ขยับหัวเข่าไม่ได้ดั่งใจ เหมือนข้อต่อมันฝืด ขาดน้ำมันหล่อเครื่องยนต์ ต้องนั่งนวด นั่งขยับอยู่พักใหญ่กว่าจะเริ่มเดินได้ปกติ อาการข้อเข่าติดแข็งในตอนเช้าแบบนี้ไม่ใช่เรื่องปกติที่ปล่อยผ่านได้ เพราะมันมักจะเป็นสัญญาณเตือนแรกๆ ที่ร่างกายพยายามบอกเราว่า ข้อเข่ากำลังมีปัญหาบางอย่างซ่อนอยู่

ตื่นนอนแล้วข้อเข่าแข็งตึง เกิดจากอะไรกันแน่?

ในยามค่ำคืนที่เรานอนหลับพักผ่อนยาวนาน ร่างกายจะลดการเคลื่อนไหวลง ส่งผลให้ของเหลวที่หล่อเลี้ยงอยู่ในข้อเข่ามีการไหลเวียนช้าลง ประกอบกับความเย็นในช่วงเวลากลางคืน ทำให้เนื้อเยื่อรอบๆ ข้อต่อรวมถึงเอ็นและกล้ามเนื้อเกิดอาการหดเกร็งและตึงตัวขึ้น เมื่อเราตื่นนอนและพยายามขยับตัว จึงเกิดความรู้สึกฝืดและติดขัดเหมือนบานพับประตูขึ้นสนิม

สัญญาณเตือนภัย: ข้อเข่าติดตอนเช้าแบบไหนอันตรายกว่าที่คิด?

อาการข้อเข่าติดแข็งในตอนเช้าสามารถแบ่งออกได้เป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ ตามโรคที่เป็นต้นเหตุ ซึ่งหมออยากให้สังเกตระยะเวลาให้ดี ดังนี้ครับ

ข้อเข่าเสื่อม: ตื่นมาฝืดแป๊บเดียว ขยับสักพักก็หาย

หากอาการตึงแข็งเป็นอยู่เพียงแค่สั้นๆ ประมาณ 5 ถึง 15 นาที แล้วค่อยๆ ดีขึ้นเมื่อได้เริ่มเดินหรือขยับข้อเข่า สาืเหตุส่วนใหญ่มักมาจากอาการข้อเข่าเสื่อมตามวัย ผิวกระดูกอ่อนเริ่มสึกหรอ ทำให้เวลาขยับแล้วเสียดสีกัน เกิดความฝืดในช่วงแรกที่ไม่ได้ใช้งานนานๆ

ข้ออักเสบรูมาตอยด์: ตื่นมาขยับไม่ได้นานเป็นชั่วโมง

แต่ถ้าตื่นมาแล้วข้อเข่าติดแข็งรุนแรง ขยับไม่ได้เลย และอาการตึงนั้นกินเวลานานมากกว่า 30 นาที หรือเป็นชั่วโมงกว่าจะคลายตัว แบบนี้ต้องระวังโรคในกลุ่มข้ออักเสบเรื้อรัง เช่น โรครูมาตอยด์ หรือโรคข้ออักเสบสะเก็ดเงิน ซึ่งเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันเข้าใจผิดและเข้ามาทำลายเนื้อเยื่อในข้อตัวเอง ทำให้เกิดการอักเสบบวมแดงอย่างรุนแรงในช่วงที่พักผ่อนยาวนานตอนกลางคืน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เมื่อตื่นมาแล้วเจออาการเข่าติด

หากคุณเริ่มมีอาการเหล่านี้รบกวนชีวิตประจำวัน ลองปรับพฤติกรรมง่ายๆ เพื่อช่วยบรรเทาอาการตึงแข็งยามเช้าได้ด้วยตัวเอง

• ยืดเหยียดเบาๆ บนเตียง: ก่อนลุกจากที่นอน ลองขยับข้อเท้าและงอเหยียดเข่าช้าๆ สัก 5 ถึง 10 ครั้ง เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและน้ำหล่อเลี้ยงข้อ
• ประคบอุ่นช่วยได้: การใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นจัดหรือแผ่นเจลร้อนประคบบริเวณหัวเข่าประมาณ 10 ถึง 15 นาที จะช่วยคลายกล้ามเนื้อและเอ็นรอบข้อให้ยืดหยุ่นขึ้น
• ขยับร่างกายสม่ำเสมอ: หลีกเลี่ยงการนั่งหรือนอนท่าเดิมนานเกินไปในระหว่างวัน และเลือกออกกำลังกายแบบแรงกระแทกต่ำ เช่น การว่ายน้ำ หรือปั่นจักรยานอากาศ

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจอย่างละเอียด

อาการข้อเข่าติดแข็งในตอนเช้า หากปล่อยทิ้งไว้นานโดยไม่รักษา ผิวกระดูกอ่อนอาจยิ่งเสียหายมากขึ้นจนเดินลำบาก คุณควรมาพบแพทย์ตรวจวินิจฉัยทันทีหากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย:

• อาการข้อติดตอนเช้านานขึ้นเรื่อยๆ ทุกวัน
• ข้อเข่าบวมแดง ร้อน แตะดูแล้วรู้สึกอุ่นๆ
• มีเสียงดังกรอบแกรบในเข่าร่วมกับอาการเจ็บปวด
• ไม่สามารถเหยียดหรือพับเข่าได้สุดเหมือนเดิม