เจาะลึกเรื่องการจำแนกประเภทของการสัมผัสเชื้อตามแนวทางขององค์การอนามัยโลก

สัมผัสเชื้อแบบไหนที่เรียกว่าเสี่ยง หมอจะเล่าให้ฟัง

เวลาที่เราเผลอไปสัมผัสกับของมีคมสกปรก โดนสัตว์กัด หรือไปอยู่ในพื้นที่ที่มีการระบาดของโรค หลายคนมักจะกังวลและสับสนว่าตกลงเราอยู่ในกลุ่มเสี่ยงระดับไหนกันแน่ วันนี้หมอจะมาสรุปเกณฑ์การจำแนกประเภทของการสัมผัสเชื้อตามมาตรฐานขององค์การอนามัยโลกให้เข้าใจง่ายๆ เพื่อให้ทุกคนประเมินสถานการณ์เบื้องต้นได้ถูกต้องก่อนไปพบแพทย์

ประเภทที่ 1: สัมผัสเบาๆ ยังไม่ถึงขั้นต้องกังวลมาก

เป็นการสัมผัสที่เชื้อโรคยังไม่เข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลหรือช่องทางสำคัญ เช่น การสัมผัสผิวหนังปกติ การลูบตัวสัตว์ หรือการอยู่ใกล้คนป่วยโดยไม่มีสารคัดหลั่งกระเด็นใส่ ในกรณีนี้โอกาสติดเชื้อแทบจะเป็นศูนย์ แต่อย่างไรก็ตาม หมอยังแนะนำให้ล้างมือด้วยน้ำสะอาดและสบู่ให้สะอาดทุกครั้งหลังจากสัมผัสเพื่อความสบายใจ

ประเภทที่ 2: สัมผัสผ่านผิวหนังที่ถลอกหรือมีรอยขีดข่วน

ระดับนี้เริ่มขยับความเสี่ยงขึ้นมาอีกขั้น คือการที่ผิวหนังของเรามีรอยถลอก รอยขีดข่วน หรือรอยกัดที่ไม่มีเลือดออกชัดเจน หรือเป็นการสัมผัสกับสารคัดหลั่งที่อาจมีเชื้อปนเปื้อนในบริเวณที่มีแผลเล็กน้อยตรงนี้แหละที่ถือว่าต้องเฝ้าระวัง การล้างทำความสะอาดแผลเป็นเรื่องสำคัญที่สุด และควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินว่าจำเป็นต้องได้รับวัคซีนกระตุ้นหรือไม่

ประเภทที่ 3: สัมผัสเสี่ยงสูงที่ต้องรีบไปหาหมอทันที

นี่คือระดับที่อันตรายที่สุดและละเลยไม่ได้เด็ดขาด ได้แก่ การถูกกัดหรือข่วนจนมีเลือดออกชัดเจน มีแผลลึก แผลฉกรรจ์ หรือการที่เชื้อโรคเข้าสู่เยื่อบุต่างๆ เช่น ตา ปาก หรือการสัมผัสโดยตรงกับสารคัดหลั่งจากสัตว์ที่เป็นพาหะโรค การสัมผัสแบบนี้มีความเสี่ยงสูงที่เชื้อจะเข้าสู่กระแสเลือดหรือระบบประสาทได้โดยตรง

ทำไมการแยกประเภทถึงสำคัญกับแผนการรักษา

• ช่วยให้แพทย์ตัดสินใจได้แม่นยำว่าต้องฉีดวัคซีนหรือไม่
• ลดการได้รับยาหรือวัคซีนเกินความจำเป็นสำหรับเคสที่มีความเสี่ยงต่ำ
• ช่วยให้ผู้ป่วยเตรียมตัวรับมือกับอาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้
• เพิ่มโอกาสในการป้องกันโรคก่อนที่อาการจะแสดงออกมา

สิ่งที่ควรทำทันทีเมื่อรู้ตัวว่าสัมผัสเชื้อ

ไม่ว่าการสัมผัสเชื้อนั้นจะอยู่ในระดับใด สิ่งแรกที่ควรทำคือการล้างทำความสะอาดบริเวณนั้นด้วยน้ำไหลผ่านและสบู่ให้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ อย่างน้อย 10 ถึง 15 นาที เพื่อลดปริมาณเชื้อโรคเบื้องต้น จากนั้นให้รีบไปพบแพทย์เพื่อประเมินสถานการณ์โดยละเอียด อย่ารอให้มีอาการแสดงก่อนค่อยไป เพราะในบางโรคการรักษาแบบฉับพลันมีผลต่อชีวิตอย่างมาก