เสียงเปลี่ยนเพราะบุหรี่จริงไหม? เปิดเบื้องหลังควันบุหรี่ที่ทำลายเส้นเสียงทีละน้อย

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องเสียงแหบเรื้อรัง หลายคนมักจะนึกถึงเรื่องหวัดเรื้อรัง หรือการใช้เสียงตะโกนดังๆ ในชีวิตประจำวัน แต่มีอีกหนึ่งสาเหตุสำคัญที่หมอมักจะเจออยู่บ่อยๆ และอยากชวนคุยกันยาวๆ ในวันนี้ นั่นคือเรื่องของควันบุหรี่ หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่า เจ้าสารเคมีนับพันชนิดในบุหรี่ไม่ได้ทำลายแค่ปอดและหัวใจเท่านั้น แต่มันกำลังกัดกินและสร้าง ผลกระทบของการสูบบุหรี่ต่อพัฒนา การทำงานของเส้นเสียงของเราอย่างเงียบๆ ตั้งแต่วัยรุ่นจนถึงวัยสูงอายุ

ทำไมสูบบุหรี่แล้วเสียงถึงเปลี่ยนไปจากเดิม?

เวลาที่เราสูบบุหรี่ สารทาร์ นิโคติน และสารเคมีร้อนๆ จะต้องเดินทางผ่านกล่องเสียงและเส้นเสียงของเราโดยตรงทุกครั้งที่สูดควันเข้าไป สารเหล่านี้ทำหน้าที่เหมือนกระดาษทรายเบอร์ละเอียดที่คอยขัดสีฉบับผิวสัมผัสของเส้นเสียงให้เกิดการระคายเคืองเรื้อรัง เมื่อเกิดการอักเสบซ้ำๆ เยื่อบุเส้นเสียงที่เคยยืดหยุ่นและบางเบาเพื่อสร้างเสียงใสๆ ก็จะเริ่มหนาตัวขึ้น แข็งกระด้างขึ้น ผลลัพธ์ที่ตามมาคือเสียงพูดของเราจะเริ่มแหบพร่า ห้าวทุ้ม หรือบางคนเสียงหมดไปดื้อๆ โดยไม่รู้ตัว

ภัยเงียบของเส้นเสียงบวมน้ำที่คนสูบบุหรี่ต้องเจอ

อีกหนึ่งอาการที่หมอตรวจพบได้บ่อยในกลุ่มคนที่สูบบุหรี่มานาน คือภาวะที่เส้นเสียงสะสมของเหลวไว้ข้างในจนบวมเป่ง หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า Reinke's edema ภาวะนี้จะทำให้เส้นเสียงมีขนาดใหญ่เกินปกติ เวลาลมผ่านขึ้นมาจากปอด เส้นเสียงจะไม่สามารถสั่นพ้องได้อย่างอิสระเหมือนเดิม คนไข้หลายคนโดยเฉพาะผู้หญิงมักจะตกใจว่าทำไมช่วงนี้เสียงตัวเองถึงทุ้มต่ำลง ฟังดูเหมือนผู้ชาย ทั้งที่ไม่ได้เป็นหวัดหรือเจ็บคอเลย ซึ่งนี่แหละคือผลพวงโดยตรงจากการสูบบุหรี่สะสมมาหลายปี

ความเสี่ยงที่น่ากลัวกว่าแค่เสียงแหบ

นอกจากเสียงจะเปลี่ยนและแหบพร่าแล้ว สิ่งที่น่ากังวลที่สุดคือควันบุหรี่เป็นสารก่อมะเร็งตัวฉกาจ เมื่อเซลล์เยื่อบุเส้นเสียงต้องเผชิญกับสารพิษอยู่ทุกวัน DNA ของเซลล์จะค่อยๆ เกิดความเสียหายและกลายพันธุ์ กลายเป็นก้อนเนื้อร้ายหรือมะเร็งกล่องเสียงในที่สุด จุดที่น่ากลัวคือ ในระยะแรกๆ มะเร็งกล่องเสียงมักจะแสดงอาการแค่เสียงแหบธรรมดา ซึ่งทำให้หลายคนชะล่าใจคิดว่าเป็นแค่เสียงแหบจากการสูบบุหรี่ทั่วไป กว่าจะมาหาหมอก็ลุกลามไปมากแล้ว

ถ้าหยุดสูบบุหรี่ตอนนี้ เสียงจะกลับมาใสเหมือนเดิมไหม?

คำถามยอดฮิตที่หมอได้ยินประจำคือ หยุดสูบแล้วเสียงจะหายแหบไหม? ข่าวดีก็คือ หากเนื้อเยื่อเส้นเสียงเพิ่งเริ่มเสียหายและยังไม่กลายพันธุ์ การเลิกบุหรี่จะช่วยให้การอักเสบเรื้อรังค่อยๆ ลดลง เยื่อบุเส้นเสียงที่เคยบวมหนาจะยุบตัวลงได้บ้าง เสียงที่เคยแหบพร่าอาจจะกลับมาใสและนุ่มนวลขึ้น แต่ทั้งนี้ก็ต้องใช้เวลาและความอดทนพอสมควร เพราะความเสียหายที่สะสมมาเป็นสิบๆ ปีไม่สามารถหายได้ภายในข้ามคืน

สังเกตสัญญาณเตือนแบบนี้ รีบมาหาหมอหู คอ จมูก ดีที่สุด

ถ้าตอนนี้ตัวเราเองหรือคนใกล้ตัวที่สูบบุหรี่เป็นประจำ เริ่มมีอาการเหล่านี้:

• เสียงแหบเรื้อรังนานเกิน 2 สัปดาห์โดยไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้น
• รู้สึกเหมือนมีอะไรติดอยู่ในคอตลอดเวลา กลืนลำบาก
• เสียงพูดเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างเห็นได้ชัด กลายเป็นคนเสียงห้าวทุ้มขึ้น
• เจ็บแปล๊บ1บริเวณกล่องเสียงเวลากลืนหรือพูด

อย่าปล่อยทิ้งไว้จนสายเกินไปครับ การตรวจกล่องเสียงด้วยกล้องส่องขนาดเล็กจะช่วยให้หมอเห็นสภาพเส้นเสียงได้อย่างชัดเจน และช่วยตัดไฟตั้งแต่ต้นลมได้ดีที่สุดครับ