ประจำเดือนมาไม่ปกติ เกิดจากอะไรและเมื่อไหร่ควรมาพบหมอ

เวลาที่นั่งคุยกับคนไข้ที่เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องรอบเดือน หลายคนมักจะเริ่มต้นด้วยความกังวลว่าทำไมเดือนนี้ประจำเดือนถึงมาเลทไปเป็นสัปดาห์ หรือบางคนก็มาถี่เกินไปจนใช้ชีวิตลำบาก เรื่องของรอบเดือนนี่แปลกนะครับ เหมือนเป็นกระจกสะท้อนสุขภาพภายในของผู้หญิงเราเลย ถ้าฮอร์โมนแปรปรวน ร่างกายพักผ่อนไม่พอ หรือมีความเครียด เจ้าประจำเดือนนี่แหละที่จะส่งสัญญาณเตือนเราเป็นอย่างแรก

รอบเดือนแบบไหนที่เรียกว่าปกติ

ก่อนที่เราจะไปคุยกันถึงเรื่องความผิดปกติ หมออยากชวนมาเช็คดูก่อนว่า จริงๆ แล้วรอบเดือนที่ปกตินั้นหน้าตาเป็นอย่างไร โดยทั่วไปรอบเดือนจะนับจากวันแรกที่ประจำเดือนมาของเดือนนี้ ไปจนถึงวันแรกที่ประจำเดือนมาในเดือนถัดไป ระยะเวลาที่ถือว่าปกติจะอยู่ที่ประมาณ 21 ถึง 35 วัน ส่วนระยะเวลาที่ประจำเดือนไหลจะอยู่ที่ประมาณ 3 ถึง 7 วัน ถ้าใครอยู่ในช่วงนี้ก็สบายใจได้ระดับหนึ่งแล้วครับ

สัญญาณเตือนเมื่อรอบเดือนเริ่มรวน

ทีนี้พอมันเริ่มไม่ปกติเนี่ย อาการที่คนไข้ชอบเล่าให้ฟังบ่อยๆ ก็จะมีตั้งแต่ประจำเดือนขาดหายไปเลยหลายๆ เดือน มาถี่เกินไปแบบเดือนนึงมาสองรอบ หรือมาแต่ละทีก็มาเยอะมากจนต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมง อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องปกติที่เราควรปล่อยผ่าน เพราะมันอาจจะเป็นเสียงกระซิบจากร่างกายว่ากำลังมีบางอย่างซ่อนอยู่

สาเหตุหลักที่ทำให้รอบเดือนเพี้ยน

เวลาเจอคนไข้ที่มีปัญหาเรื่องนี้ หมอมักจะไล่ดูสาเหตุยอดฮิตพวกนี้ครับ

• ความเครียดและการพักผ่อน: สมองส่วนที่คุมรอบเดือนไวต่อความเครียดมาก แค่เครียดงานหรือนอนดึกติดต่อกัน ฮอร์โมนก็พร้อมจะรวนแล้ว
• น้ำหนักตัวที่เปลี่ยนแปลงเร็วเกินไป: ไม่ว่าจะอ้วนขึ้นหรือผอมลงอย่างรวดเร็ว ก็ทำให้สมดุลฮอร์โมนเพศพังได้เหมือนกัน
• ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ: หรือที่เรียกสั้นๆ ว่าโรค PCOS อันนี้เจอได้บ่อยมากในสาวๆ สมัยนี้ ทำให้ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอและมีฮอร์โมนเพศชายเกิน
• ความผิดปกติของไทรอยด์: ฮอร์โมนไทรอยด์มีผลโดยตรงกับรอบเดือน ถ้าไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อยไป ประจำเดือนก็เพี้ยนตาม

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบมาหาหมอ

บางคนคิดว่าเดี๋ยวก็คงหายเอง แต่ถ้าเจออาการเหล่านี้ หมอแนะนำว่าควรเข้ามาตรวจเช็คให้ละเอียดครับ

• ประจำเดือนขาดหายไปติดต่อกันมากกว่า 3 เดือนโดยไม่ได้ตั้งครรภ์
• มีเลือดออกกะปริบกะปรอยระหว่างรอบเดือน
• ปวดท้องน้อยรุนแรงมากจนกินยาแก้ปวดแล้วเอาไม่อยู่
• ประจำเดือนมามากเกินไป หน้ามืด วิงเวียนศีรษะคล้ายจะเป็นลม

การเตรียมตัวก่อนมาตรวจภายในกับหมอ

หลายคนกลัวการมาพบสูตินรีแพทย์เพราะความเขินอาย แต่หมออยากบอกว่าไม่ต้องกังวลเลยครับ การมาพบหมอเราจะเริ่มจากการพูดคุยซักประวัติเรื่องพฤติกรรมการใช้ชีวิต ความเครียด และยาสที่กินเป็นประจำก่อน เพื่อหาต้นตอของปัญหา บางเคสอาจจะต้องมีการอัลตร้าซาวด์ดูมดลูกและรังไข่ร่วมด้วย ซึ่งไม่น่ากลัวอย่างที่คิด เพื่อที่เราจะได้วางแผนปรับสมดุลฮอร์โมนและดูแลรักษาได้อย่างตรงจุดครับ