ภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคา อันตรายที่คนเป็นไส้เลื่อนห้ามชะล่าใจ

หลายคนที่มีอาการก้อนตุงๆ ที่บริเวณขาหนีบ แล้วพยายามดันมันกลับเข้าไปด้วยตัวเองเวลาตื่นนอนหรือนอนราบ อาจจะคุ้นเคยกับความรู้สึกนี้ดีจนคิดว่าเป็นเรื่องปกติธรรมดา แต่ถ้าวันหนึ่งก้อนนั้นเกิดดันไม่กลับเข้ามา แถมยังมีอาการปวดรุนแรงร่วมด้วย นั่นคือสัญญาณเตือนภัยครั้งใหญ่ว่าคุณกำลังเผชิญกับภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคา ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบจัดการก่อนที่ลำไส้จะเน่าตาย

ทำไมก้อนที่เคยดันกลับได้ ถึงติดคาอยู่ข้างนอก?

โดยธรรมชาติของโรคไส้เลื่อนขาหนีบ เกิดจากผนังหน้าท้องบริเวณขาหนีบมีความอ่อนแอ ทำให้เนื้อเยื่อไขมันหรือลำไส้เล็ดลอดผ่านช่องโหว่นั้นออกมากลายเป็นก้อนบวม เวลาเรานอนราบหรือใช้มือดันเบาๆ ก้อนนี้มักจะหลุดกลับเข้าไปในช่องท้องได้เอง แต่ถ้าวันไหนช่องโหว่เกิดการหดเกร็งกะทันหัน หรือลำไส้ที่ไหลออกมามีขนาดบวมโตขึ้นจนติดแน่นกับขอบของรูที่รั่ว เราจะเรียกสถานการณ์นี้ว่าไส้เลื่อนติดคา ซึ่งทำให้เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงลำไส้ส่วนนั้นได้ตามปกติ

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่แปลว่าลำไส้เริ่มขาดเลือด?

เวลาตรวจคนไข้ในห้องฉุกเฉิน หมอมักจะเจออาการเหล่านี้ร่วมกันเสมอ ซึ่งเป็นสิ่งที่คุณสังเกตได้ด้วยตัวเองที่บ้าน:

• ก้อนที่ขาหนีบแข็งขึ้นและปวดแปลบ: ต่างจากอาการไส้เลื่อนทั่วไปที่จะแค่หน่วงๆ หรือตึงๆ แต่ถ้าติดคาจะเจ็บปวดมากและกดเจ็บอย่างชัดเจน
• พยายามนอนราบหรือดันอย่างไรก็ไม่ยุบ: ก้อนบวมนั้นจะแข็งและติดแน่นคาอยู่แบบนั้น ไม่ยอมเคลื่อนตัวกลับเข้าช่องท้อง
• คลื่นไส้ อาเจียน และท้องอืด: เมื่อลำไส้ถูกบีบรัดจนทาง ภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคา เริ่มส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหาร ทำให้อาหารไม่สามารถเคลื่อนผ่านไปได้
• มีไข้ร่วมด้วย: นี่คือสัญญาณอันตรายว่าเนื้อเยื่อเริ่มมีการอักเสบติดเชื้อหรือเริ่มเน่าแล้ว

ปล่อยไว้ไม่ยอมหาหมอ จะเกิดอะไรขึ้นตามมา?

ความน่ากลัวของ ภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคา อยู่ที่ระยะเวลา ถ้าร่างปล่อยทิ้งไว้เกิน 6 ชั่วโมงโดยที่เลือดไปเลี้ยงไม่ได้ ลำไส้ส่วนนั้นจะเริ่มตายและทะลุ ทำให้เชื้อโรคและอุจจาระรั่วเข้าไปในช่องท้อง เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอย่างรุนแรง ซึ่งในอดีตภาวะนี้เคยคร่าชีวิตคนมานักต่อนักแล้ว และต่อให้รอดชีวิตจากการผ่าตัด ก็มักจะต้องตัดลำไส้ส่วนที่เน่าทิ้ง ทำให้ต้องใส่ถุงทวารเทียมหน้าท้องไปตลอดชีวิต

วิธีรับมือและแนวทางการรักษาจากแพทย์

ทันทีที่คุณสงสัยว่าเกิด ภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคา สิ่งสำคัญที่สุดคือห้ามพยายามนวดหรือใช้แรงกดดันก้อนนั้นแรงๆ เด็ดขาด เพราะถ้าลำไส้เริ่มเปราะบาง การกดแรงอาจทำให้ลำไส้แตกคาที่ได้ สิ่งที่ต้องทำคือรีบเดินทางไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที

เมื่อถึงมือแพทย์ ทีมศัลยแพทย์จะประเมินอาการอย่างเร่งด่วน หากเพิ่งเป็นไม่นานและยังไม่มีภาวะลำไส้เน่า แพทย์อาจพยายามใช้มือดันกลับอย่างถูกวิธีพร้อมเตรียมห้องผ่าตัด แต่ในกรณีส่วนใหญ่ที่มีอาการมานานแล้ว แพทย์จะต้องทำการผ่าตัดฉุกเฉินเพื่อตัดแต่งลำไส้ส่วนที่ขาดเลือด และทำการซ่อมแซมผนังหน้าท้องที่อ่อนแอให้กลับมาแข็งแรงด้วยการเย็บซ่อมหรือใส่ตาข่ายเสริมความแข็งแรง

การป้องกันที่ดีที่สุดก่อนสายเกินแก้

สำหรับใครที่เป็นโรคไส้เลื่อนอยู่แล้วและยังรอเวลาผ่าตัด ขอแนะนำว่าอย่ารอจนมันเกิดภาวะแทรกซ้อน การผ่าตัดรักษาไส้เลื่อนตั้งแต่เนิ่นๆ ในยามที่ร่างกายปกติและเป็นการผ่าตัดแบบนัดหมาย (Elective surgery) ย่อมมีความปลอดภัยและฟื้นตัวได้เร็วกว่าการมาผ่าตัดฉุกเฉินตอนที่ลำไส้เน่าติดคาอย่างเทียบกันไม่ได้เลยครับ