ภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคา อันตรายใกล้ตัวที่ห้ามปล่อยไว้เด็ดขาด

ก้อนตุงที่ขาหนีบยุบลงได้เอง กับสัญญาณเตือนภัยที่เริ่มนิ่งนอนใจไม่ได้

เวลาตรวจคนไข้ที่มีอาการก้อนนูนที่บริเวณขาหนีบ หลายคนมักเล่าให้ฟังด้วยความคุ้นชินว่า เวลามายืนหรือยกของหนักจะมีก้อนโผล่อออกมาพอกลับตัวนอนราบหรือใช้มือดันเบาๆ ก้อนนั้นก็ยุบหายไปได้เอง อาการแบบนี้คือภาวะไส้เลื่อนขาหนีบในระยะเริ่มต้นที่ยังไม่อันตรายร้ายแรง แต่ปัญหามันมักจะเกิดตรงจุดที่ว่า วันดีคืนดีก้อนเจ้ากรรมดันไม่ยอมยุบกลับเข้าไป ไม่ว่าจะนอนพักอย่างไร หรือพยายามใช้มือกดเท่าไรก็ยังคาอยู่ แถมเริ่มมีอาการปวดหน่วงๆ ตามมา แบบนี้แปลว่าเรากำลังเผชิญกับภาวะไส้เลื่อนขาหนีบติดคาเข้าให้แล้ว ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่หมออยากให้ทุกคนทำความเข้าใจและสังเกตอาการตัวเองให้ดี

กลไกความอันตรายเมื่อลำไส้ถูกบีบอัดจนเลือดไปเลี้ยงไม่ทัน

เพื่อให้นึกภาพตามได้ง่าย ลองจินตนาการว่าผนังหน้าท้องของเรามีช่องโหว่เล็กๆ อยู่ ซึ่งโดยปกติแล้วลำไส้หรือเนื้อเยื่อไขมันในช่องท้องควรจะอยู่ข้างใน แต่มันดันเล็ดลอดทะลักผ่านรูนี้ออกมาตุงอยู่ข้างนอก ในภาวะปกติช่องโหว่นี้ยังหลวมพอที่ลำไส้จะไหลเข้าไหลออกได้ แต่พอเกิดภาวะติดคา รูโหว่เจ้ากรรมนั้นอาจจะเกิดการหดเกร็งตัวขึ้นมาอย่างกะทันหัน หรือมีปริมาณลำไส้ไหลออกมาแน่นเกินไปจนเกิดการติดขัด ลำไส้ส่วนที่โผล่อออกมาจึงถูกรัดแน่นเหมือนถูกเชือกม้วนขมวดไว้ เมื่อถูกบีบอัดแบบนั้น เลือดที่จะไหลเวียนมาหล่อเลี้ยงผนังลำไส้จึงเริ่มติดขัด ส่งผลให้เนื้อเยื่อลำไส้เริ่มบวมช้ำ ขาดออกซิเจน และหากปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป ลำไส้ส่วนนั้นจะเน่าตายทะลุ จนทำให้เชื้อโรคในลำไส้รั่วไหลเข้าสู่ช่องท้อง เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดตามมาซึ่งอันตรายถึงชีวิต

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่ฟ้องว่าลำไส้เริ่มเน่าและต้องรีบผ่าตัดด่วน

คนไข้หลายคนมักจะทนปวดเพราะคิดว่าเป็นอาการปวดกล้ามเนื้อธรรมดา หรืออายที่จะมาหาหมอตรวจบริเวณขาหนีบ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ขอให้รู้เลยว่าสถานการณ์เริ่มวิกฤตแล้ว

• ก้อนที่ขาหนีบแข็งตึง กดแล้วเจ็บรุนแรง และไม่สามารถดันกลับเข้าไปในช่องท้องได้เหมือนเคย
• มีอาการปวดท้องรุนแรงร่วมกับปวดตึงที่ก้อนนูนอย่างต่อเนื่อง ไม่มีทีท่าว่าจะทุเลา
• คลื่นไส้ อาเจียน กินอะไรไม่ได้เลยแม้แต่น้ำเปล่า
• ท้องอืดแน่น ท้องผูก ผายลมอไม่ออก
• มีไข้ร่วมด้วย ซึ่งเป็นสัญญาณเบื้องต้นว่าเนื้อเยื่อเริ่มอักเสบหรือเน่าตาย

ทำไมการพยายามดันก้อนด้วยตัวเองถึงเสี่ยงอันตรายมากกว่าที่คิด

เวลาที่ก้อนไส้เลื่อนค้างเติ่งอยู่ข้างนอก ความตั้งใจแรกของหลายคนคือพยายามนอนราบแล้วใช้มือกดนวดดันท้องเพื่อให้มันยุบลงไปเอง ซึ่งในทางปฏิบัติการทำแบบนี้มีความเสี่ยงสูงมากครับ หากลำไส้ส่วนที่ติดคาเริ่มมีความเสียหายหรือเริ่มเปราะบางจากการขาดเลือด การที่เราออกแรงกดลงไปตรงๆ อาจทำให้ลำไส้แตกคาที่ในมือ กลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องผ่าตัดฉุกเฉินและมีความซับซ้อนสูงขึ้นไปอีก ดังนั้น หากลองนอนพักแล้วก้อนยังไม่ยอมยุบลงไปเองภายในเวลาอันสั้น ห้ามฝืนกดเด็ดขาด ควรเดินทางมาโรงพยาบาลเพื่อให้แพทย์เป็นผู้ประเมินและให้การช่วยเหลืออย่างถูกวิธีจะปลอดภัยที่สุด

วิธีรักษาจากแพทย์เมื่อเจอภาวะไส้เลื่อนติดคา

เมื่อผู้ป่วยมาถึงมือแพทย์ด้วยอาการดังกล่าว ทีมแพทย์จะทำการตรวจร่างกายอย่างละเอียด หากประเมินแล้วว่าเพิ่งเกิดอาการติดคาได้ไม่นานและเนื้อเยื่อยังไม่เน่าตาย แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาลดอาการเกร็งร่วมกับการจัดท่าทางของผู้ป่วยเพื่อช่วยดันก้อนกลับเข้าที่อย่างนุ่มนวล แต่ถ้าลองแล้วไม่ได้ผล หรือมีข้อบ่งชี้ชัดเจนว่าลำไส้ขาดเลือดไปเลี้ยงแล้ว การผ่าตัดฉุกเฉินจะเป็นหนทางเดียวที่จะช่วยชีวิตคนไข้ไว้ได้ ซึ่งในปัจจุบันการผ่าตัดสามารถทำได้ทั้งแบบเปิดแผลดั้งเดิมและการผ่าตัดผ่านกล้อง ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์และความพร้อมของร่างกายผู้ป่วยในขณะนั้น เพื่อซ่อมแซมผนังหน้าท้องที่หย่อนยานและตัดต่อลำไส้ส่วนที่เสียหายออกในกรณีที่เกิดภาวะลำไส้เน่าตายไปแล้ว

การป้องกันและการดูแลตัวเองไม่ให้ก้อนธรรมดาพัฒนากลายเป็นภาวะฉุกเฉิน

วิธีที่ดีที่สุดในการรับมือกับโรคนี้คือการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ตั้งแต่ที่ก้อนยังสามารถดันกลับเข้าไปได้เอง หากใครที่ตรวจพบว่าเป็นโรคไส้เลื่อนขาหนีบ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้โดยคิดว่ายังไม่เจ็บปวดอะไร เพราะภาวะติดคานี้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อโดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า การเข้ารับการผ่าตัดวางแผนล่วงหน้าย่อมมีความปลอดภัยและมีความเสี่ยงน้อยกว่าการมารักษาในภาวะฉุกเฉิน นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงปัจจัยที่จะไปเพิ่มแรงดันในช่องท้อง เช่น อาการท้องผูกเรื้อรัง การยกของหนักเป็นประจำ หรือโรคไอเรื้อรัง เพื่อไม่ให้ผนังหน้าท้องที่อ่อนแออยู่แล้วต้องรับภาระหนักจนดันให้ไส้เลื่อนหลุดออกมาได้ง่ายขึ้น