เข้าใจการดูแลแบบประคับประคองในโรงพยาบาล: เติมความสุขและลดความเจ็บปวดในช่วงเวลาสำคัญ

หลายครั้งเวลาที่เราได้ยินคำว่าโรคเรื้อรังระยะสุดท้าย ภาพแรกที่มักลอยเข้ามาในหัวคือความเจ็บปวด ความกังวล และความกลัวว่าผู้ป่วยจะต้องเผชิญกับช่วงเวลาสุดท้ายอย่างโดดเดี่ยวในโรงพยาบาล ในฐานะแพทย์ที่ดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้มาหลายเคส ผมมักจะบอกญาติเสมอว่า โรงพยาบาลไม่ได้มีไว้แค่รักษาให้หายขาดเท่านั้น แต่ยังมีสถานที่และทีมแพทย์ที่พร้อมโอบอุ้ม ดูแลคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ นั่นคือที่มาของ แนวทางการดูแลรักษาแบบประคับประคอง ที่เรามักจะพูดถึงกันบ่อยๆ ในปัจจุบัน

วิธีดูแลรักษาแบบประคับประคอง คืออะไร และไม่ใช่การยอมแพ้

สิ่งแรกที่ผมมักจะต้องทำความเข้าใจกับครอบครัวผู้ป่วยก็คือ การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) ไม่ใช่การปล่อยให้ผู้ป่วยตายตามธรรมชาติโดยไม่ทำอะไรเลย และไม่ใช่การยอมแพ้ แต่เป็นการเปลี่ยนเป้าหมายการรักษาจากการมุ่งเน้นกำจัดโรคให้หายขาด มาเป็นการมุ่งเน้นที่ คุณภาพชีวิต ของผู้ป่วยเป็นหลัก โดยเราดูแลทั้งร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณไปพร้อมๆ กัน เพื่อให้ผู้ป่วยรู้สึกสบายตัวที่สุด หายใจโล่งที่สุด และเจ็บปวดน้อยที่สุด

ทีมแพทย์และพยาบาลช่วยอะไรบ้างเมื่อเข้ามาดูแลในโรงพยาบาล

เมื่อผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการดูแลแบบประคับประคองในโรงพยาบาล จะไม่ได้มีแค่หมอเจ้าของไข้คนเดียว แต่เราทำงานกันเป็นทีมสหวิชาชีพ ประกอบไปด้วยแพทย์เฉพาะทางด้านการดูแลประคับประคอง พยาบาล นักกายภาพบำบัด นักกำหนดอาหาร เภสัชกร และนักจิตวิทยาหรือนักสังคมสงเคราะห์ ทุกคนจะช่วยกันประเมินปัญหาของผู้ป่วยอย่างละเอียด ไม่ว่าจะเป็นอาการปวด ท้องอืด นอนไม่หลับ หรือความเครียดของญาติ แล้ววางแผนจัดการร่วมกัน

การจัดการความเจ็บปวดและอาการกวนใจอย่างตรงจุด

ปัญหาใหญ่ที่สุดของผู้ป่วยระยะนี้คือความทรมานจากอาการทางกาย เช่น อาการปวดเรื้อรัง แน่นหน้าอก หายใจเหนื่อยหอบ คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร หน้าที่ของทีมแพทย์ในโรงพยาบาลคือการใช้ยาแก้ปวดและยารักษาตามอาการอย่างแม่นยำ ปรับโดสยาให้พอดีกับความต้องการของผู้ป่วยโดยไม่ให้เกิดอาการข้างเคียงที่รุนแรง เพื่อให้เขาสามารถสื่อสารกับคนในครอบครัวได้ นอนหลับพักผ่อนได้ และมีรอยยิ้มได้ในยามตื่น

พื้นที่ปลอดภัยสำหรับความรู้สึกของทั้งผู้ป่วยและครอบครัว

ความเจ็บป่วยไม่ได้กระทบแค่ร่างกายของผู้ป่วย แต่ยังสร้างบาดแผลทางใจให้กับคนรอบข้างด้วย การดูแลในโรงพยาบาลจึงเปิดโอกาสให้ครอบครัวได้พูดคุยปรึกษากับทีมแพทย์อย่างใกล้ชิด เราช่วยกันวางแผนล่วงหน้าว่าหากเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉินขึ้น ผู้ป่วยต้องการการรักษาแบบไหน หรือถ้าถึงเวลาที่ต้องจากไปจริงๆ เราจะทำอย่างไรให้ช่วงเวลานั้นมีความสงบและอบอุ่นที่สุด ลดความรู้สึกผิดและความค้างคาใจของคนที่อยู่ข้างหลัง

การส่งต่อความอบอุ่นกลับไปดูแลต่อที่บ้าน

ไม่ใช่ว่าผู้ป่วยที่เข้ารับการดูแลแบบนี้จะต้องนอนอยู่บนเตียงโรงพยาบาลไปตลอดกาล เป้าหมายสำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ เมื่ออาการคงที่และครอบครัวมีความพร้อม เราจะช่วยเตรียมความพร้อมในการพาผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตที่บ้าน โดยมีทีมแพทย์พยาบาลคอยให้คำปรึกษา ติดตามอาการ และประสานงานกับโรงพยาบาลใกล้บ้าน เพื่อให้ผู้ป่วยได้ใช้เวลาอันมีค่ากับคนที่เขารักในบรรยากาศคุ้นเคยให้มากที่สุด