อุบัติเหตุที่ตาไม่ใช่เรื่องเล่น ระวังต้อหินแอบแฝงหลังการกระทบกระเทือน

เวลาที่เราโดนกระแทกที่เบ้าตา ไม่ว่าจะเป็นอุบัติเหตุจากรถยนต์ โดนลูกบอลกระแทกแรงๆ ตอนเล่นกีฬา หรืออุบัติเหตุในที่ทำงาน หลายคนมักจะกังวลแค่เรื่องตาฟกช้ำ เลิอดออกในตา หรือแผลที่กระจกตา แล้วคิดว่าพอหายปวดหายบวมก็คงจบ แต่ในฐานะหมอตา หมอมักจะเจอเคสที่น่าตกใจว่า หลายเดือนหรือหลายปีผ่านไป คนไข้กลับมาด้วยอาการตามัวลงเรื่อยๆ และเมื่อตรวจดูจึงพบว่าเป็นโรคต้อหินจากอุบัติเหตุและการบาดเจ็บที่ดวงตา ซึ่งเป็นภัยเงียบที่ซ่อนอยู่หลังอุบัติเหตุเก่า

อุบัติเหตุที่ตาทำให้เกิดต้อหินได้อย่างไร?

การที่ดวงตาได้รับแรงกระแทกอย่างรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นของแข็งกระแทกเข้าอย่างจัง หรือแรงอัดกระแทกจากอุบัติเหตุ แรงนี้จะส่งผลสะเทือนไปถึงโครงสร้างภายในลูกตา กลไกการระบายน้ำหล่อเลี้ยงในลูกตาซึ่งทำหน้าที่เหมือนท่อน้ำทิ้ง เกิดความเสียหายหรือถูกบล็อก เปรียบเสมือนซิงค์ล้างจานที่มีเศษอาหารเข้าไปอุดตัน ทำให้น้ำในลูกตาไหลออกไม่ได้ ความดันในลูกตาจึงค่อยๆ สูงขึ้น และเมื่อความดันตาสูงต่อเนื่อง ก็จะไปกดทับเส้นประสาทตา ส่งผลให้ลานสายตาแคบลงและสูญเสียการมองเห็นในที่สุด

ประเภทของการบาดเจ็บที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ไม่ใช่ทุกอุบัติเหตุจะทำให้เป็นต้อหิน แต่มีลักษณะการบาดเจ็บอยู่สองแบบหลักๆ ที่หมออยากให้ระวังและเฝ้าติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

อุบัติเหตุแบบแรงกระแทกทื่อ

การโดนกระแทกจากวัตถุทื่อ เช่น หมัด ศอก ลูกฟุตบอล หรืออุบัติเหตุชนพวงมาลัย แรงกระแทกจะทำให้โครงสร้างภายในตาเคลื่อนตัว เลือดออกในช่องหน้าลูกตา หรือเกิดการฉีกขาดของเนื้อเยื่อภายใน ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นตัวการหลักที่ทำให้ระบบระบายน้ำในตาพังเสียหาย

แผลทะลุหรือบาดแผลจากของมีคม

หากดวงตาโดนของมีคมบาดหรือมีวัตถุทะลุเข้าไปในลูกตา นอกจากความเสียหายโดยตรงต่อเนื้อเยื่อแล้ว กระบวนการสมานแผลและการอักเสบรุนแรงในเวลาต่อมา ก็มักจะทำให้เกิดพังผืดไปปิดกั้นทางเดินน้ำในตา ทำให้ความดันตาสูงขึ้นตามมาได้เช่นกัน

อาการเตือนแบบไหนที่บอกว่าความดันตากำลังพุ่งสูง?

ความน่ากลัวของต้อหินกลุ่มนี้คือ มันอาจไม่ได้เกิดขึ้นทันทีหลังอุบัติเหตุ บางคนผ่านมาเป็นปีเพิ่งจะแสดงอาการ โดยอาการที่สังเกตได้มีดังนี้

• ตามัวลงเรื่อยๆ มองไม่ชัดเหมือนเดิม แม้แผลภายนอกจะหายดีแล้ว
• ปวดตา ปวดกระบอกตา หรือปวดศีรษะรอบดวงตาข้างที่เคยเจ็บ
• เห็นแสงสีรุ้งรอบดวงไฟเวลามองในที่มืด โดยเฉพาะตอนกลางคืน
• มีอาการตาแดงเรื้อรังที่ไม่ยอมหายสนิท

วิธีดูแลรักษาและการตรวจติดตามระยะยาว

สำหรับใครก็ตามที่เคยมีประวัติอุบัติเหตุที่ดวงตา ต่อให้ผ่านมานานนับปีแล้ว หมอแนะนำว่าควรมาตรวจสุขภาพตาและวัดความดันตากับจักษุแพทย์อย่างน้อยปีละครั้ง เพราะโรคต้อหินในระยะแรกมักไม่มีอาการเตือน การตรวจพบเร็วจะช่วยให้แพทย์สามารถควบคุมความดันตาด้วยยาหยอดตา เลเซอร์ หรือการผ่าตัดได้ทันท่วงทีก่อนที่เส้นประสาทตาจะถูกทำลายไปมากกว่านี้