เจาะหลังแล้วปวดหัวจี๊ด เกิดจากอะไร และรับมืออย่างไรดี

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนที่เพิ่งผ่านการเจาะหลังเพื่อตรวจวินิจฉัยโรค หรือบางคนต้องบล็อกหลังเพื่อผ่าตัด แล้วกลับมาบ่นให้หมอฟังว่า มีอาการปวดหัวแปลกๆ ปวดมากขึ้นเวลาลุกขึ้นยืนหรือนั่ง แต่พอนอนราบแล้วกลับรู้สึกดีขึ้น หลายคนกังวลว่าแผลที่หลังจะกระทบกระเทือนสมองหรือเปล่า วันนี้หมอขอมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ถึงสาเหตุและวิธีดูแลตัวเองเมื่อเจอภาวะนี้ครับ

ทำไมการเจาะหลังถึงทำให้ปวดหัวได้

เวลาที่เราพูดถึงการเจาะหลัง ทางการแพทย์เรียกว่าการเจาะน้ำไขสันหลัง ซึ่งหมอจะต้องใช้เข็มขนาดเล็กแทรกผ่านช่องกระดูกสันหลังเข้าไป เพื่อเก็บตัวอย่างน้ำไขสันหลังไปตรวจ หรือฉีดยาชาเข้าไป น้ำไขสันหลังนี้เป็นของเหลวใสที่ไหลเวียนอยู่รอบสมองและไขสันหลัง ทำหน้าที่เหมือนเบาะกันกระแทก

ปัญหาคือ เมื่อเข็มเจาะผ่านเยื่อหุ้มไขสันหลัง อาจทิ้งรูเล็กๆ ไว้ ทำให้มีน้ำไขสันหลังรั่วซึมออกมาบางส่วน เปรียบเสมือนลูกโป่งที่น้ำลดลง แรงดันในระบบน้ำไขสันหลังจึงลดต่ำลง เมื่อเราลุกขึ้นยืน สมองที่เคยลอยตัวอยู่พอดีก็หย่อนตัวลงไปกดทับเส้นประสาทและหลอดเลือดบริเวณฐานกะโหลกศีรษะ กลายเป็นที่มาของอาการปวดหัวตื้อๆ หรือปวดจี๊ดขึ้นมาทันทีที่เปลี่ยนท่าทาง

ลักษณะอาการปวดแบบไหนที่เรียกว่าเข้าข่าย

อาการปวดหัวจากการรั่วของน้ำไขสันหลังจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่สังเกตได้ไม่ยาก ดังนี้

• ปวดหนักเวลาลุกขึ้น: อาการปวดจะกำเริบอย่างชัดเจนภายในไม่กี่วินาทีหรือกี่นาทีหลังจากลุกขึ้นนั่งหรือยืนเดิน
• ดีขึ้นทันทีเมื่อนอนราบ: พอกลับไปนอนราบ อาการปวดหัวจะทุเลาลงอย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่นาน
• ตำแหน่งที่ปวด: มักปวดบริเวณท้ายทอย หน้าผาก หรือขมับทั้งสองข้าง
• อาการร่วมอื่นๆ: อาจมีอาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะ คอแข็ง หรือหูอื้อร่วมด้วยได้

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการ

สำหรับอาการปวดหัวหลังเจาะหลังในระดับที่ไม่รุนแรง ร่างกายมักจะซ่อมแซมรูรั่วของเยื่อหุ้มไขสันหลังได้เองภายในไม่กี่วัน เราสามารถบรรเทาอาการได้ด้วยวิธีเหล่านี้

• นอนพักผ่อนราบกับเตียง: พยายามนอนราบให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อลดแรงดันและการดึงรั้งของสมอง
• ดื่มน้ำสะอาดมากๆ: การดื่มน้ำเปล่าและเครื่องดื่มที่มีเกลือแร่จะช่วยให้ร่างกายผลิตน้ำไขสันหลังมาชดเชยส่วนที่รั่วซึมไปได้เร็วขึ้น รวมถึงการดื่มกาแฟหรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เพราะคาเฟอีนมีฤทธิ์ช่วยให้หลอดเลือดในสมองหดตัวและลดอาการปวดหัวลงได้ชั่วคราว
• กินยาแก้ปวดพื้นฐาน: สามารถใช้ยาพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาอาการปวดได้ตามความเหมาะสม

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบกลับมาพบแพทย์

โดยส่วนใหญ่ อาการปวดหัวนี้จะค่อยๆ ดีEขึ้นและหายไปได้เองภายใน 3 ถึง 7 วัน แต่ถ้าหากเลยเวลาดังกล่าวแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีความผิดปกติเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการอยู่ที่บ้านเด็ดขาด ต้องรีบกลับมาโรงพยาบาลทันที

• ปวดหัวรุนแรงมากจนทนไม่ไหวและนอนราบก็ไม่ช่วยให้อาการดีขึ้น
• มีไข้สูงหนาสั่น หรือมีอาการคอแข็งร่วมด้วย ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ
• มีอาการชาที่ขา อ่อนแรง หรือควบคุมการขับถ่ายไม่ได้
• มีอาการชัก ซึมลง หรือสับสนพูดไม่รู้เรื่อง

วิธีรักษาเพิ่มเติมที่โรงพยาบาล

หากนอนพักและดื่มน้ำเต็มที่แล้วอาการยังไม่ดีขึ้นจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน แพทย์อาจพิจารณาใช้วิธีการรักษาจำเพาะ นั่นคือการทำหัตถการที่เรียกว่าการฉีดเลือดของตัวคนไข้เองเข้าไปปิดรอยรั่วที่เยื่อหุ้มไขสันหลัง หรือที่เรียกว่าวิธีบลัดแพทช์ ซึ่งเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงมากในการรักษาอาการปวดหัวประเภทนี้ ทำให้แรงดันน้ำไขสันหลังกลับสู่ภาวะปกติและอาการปวดหายไปได้ทันทีหลังทำ