โรคติดเชื้อไวรัสอาร์เอสวี (RSV) ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้ทันก่อนลูกป่วยหนัก

ลูกไอ, มีเสมหะเยอะ, หายใจครืดคราด: อาการแบบนี้ใช่ไวรัสตัวร้ายหรือเปล่า?

ช่วงนี้เวลาคุณพ่อคุณแม่พาเจ้าตัวเล็กมาหาที่คลินิก มักจะมาด้วยอาการคล้ายกันคือ ลูกเริ่มมีน้ำใสๆ ไหล ไอแคร์ๆ แล้วจู่ๆ ก็มีไข้ตามมา บางคนหายใจมีเสียงครืดคราดในอกจนนอนไม่หลับ พอฟังปอดแล้วหมอก็ต้องนึกถึงเจ้าตัวแสบที่ชื่อว่า โรคติดเชื้อไวรัสอาร์เอสวี (RSV) ทุกที เพราะช่วงนี้เจ้านี่ระบาดเก่งเหลือเกิน โดยเฉพาะในเด็กเล็กและน้องๆ ที่ไปโรงเรียนอนุบาลแล้ว

ไวรัส RSV คืออะไร ทำไมถึงน่ากลัวกว่าหวัดธรรมดาที่เคยเป็น?

หลายคนชอบคิดว่ามันก็แค่หวัดเด็กทั่วไป เดี๋ยวก็หายเอง แต่จริงๆ แล้วเจ้าไวรัส RSV หรือ Respiratory Syncytial Virus ตัวนี้มีความแสบตรงที่มันชอบโจรกรรมระบบทางเดินหายใจส่วนล่าง ทำให้หลอดลมส่วนปลายของเด็กเกิดการอักเสบ บวม และมีเมือกเหนียวๆ มาอุดกั้นเต็มไปหมด ส่งผลให้เด็กเล็กๆ ที่หลอดลมยังเล็กอยู่แล้วหายใจลำบากมากขึ้นไปอีก ซึ่งต่างจากไข้หวัดธรรมดาที่จะอาการดีขึ้นเรื่อยๆ แต่เจ้าตัวนี้อาจจะพีคเอาวันที่สามหรือวันที่สี่ของการป่วย

ช่วง 3 วันแรกต้องเฝ้าระวังอะไรบ้าง? รู้ทันสเต็ปอาการป่วยของลูก

สัปดาห์แรกของการติดเชื้อ เด็กๆ มักจะแสดงอาการเหมือนเป็นหวัดทั่วไป เริ่มจากน้ำูกไหล จาม ไอมันๆ และมีไข้ต่ำถึงสูง แต่ความน่ากลัวจะเริ่มปรากฏในช่วงวันที่ 3 ถึงวันที่ 5 หลังจากเริ่มป่วย อาการไอจะเริ่มถี่ขึ้นและลึกขึ้น บางคนไอจนอาเจียนออกมาเพราะมีเสมหะเหนียวข้นสะสมอยู่ในคอเยอะมาก หากลูกเริ่มมีอาการซึมลง ไม่ยอมดูดนม หรือหายใจเร็วกนว่าปกติ นั่นแปลว่าอาการเริ่มไม่ค่อยดีแล้ว

เช็กลิสต์อาการเตือนภัย: แบบไหนที่ต้องรีบพาซิ่งมาหาหมอด่วนที่สุด?

ในฐานะหมอ สิ่งที่กังวลที่สุดคือการที่พ่อแม่รอให้ลูกทรุดหนักอยู่ที่บ้านจนเกินเยียวยา หากสังเกตเห็นสัญญาณเตือนเหล่านี้ ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอให้ถึงนัด

• หายใจแรงจนซี่โครงบุ๋ม: เวลาลูกหายใจแล้วใต้ชายโครงหรือระหว่างซี่โครงยุบลงไปชัดเจน แสดงว่ากล้ามเนื้อต้องทำงานหนักมากในการดึงอากาศเข้าปอด
• หายใจเร็วผิดปกติ: นับจำนวนครั้งขณะที่ลูกนอนหลับนิ่งๆ ถ้าเด็กอายุน้อยกว่า 1 ปี หายใจมากกว่า 50-60 ครั้งต่อนาทีถือว่าอันตราย
• ริมฝีปากหรือปลายนิ้วเริ่มเขียวคล้ำ: แปลว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ เป็นภาวะวิกฤตที่ต้องได้รับการช่วยเหลือทันที
• ซึมมากปลุกไม่ค่อยตื่น: หรือปฏิเสธการดื่มน้ำและนมจนปัสสาวะน้อยกว่าปกติ

บ้านเราจะดูแลลูกรักอย่างไรดีเมื่อติดเชื้อ RSV ไปแล้ว?

ปัจจุบันยังไม่มี ยาฆ่าเชื้อไวรัส RSV โดยเฉพาะ การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการประคับประคองเป็นหลัก สิ่งที่หมอแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่ทำที่บ้านมีดังนี้

• ให้ลูกดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อช่วยละลายเสมหะที่เหนียวข้นให้ออกมาง่ายขึ้น
• เช็ดตัวลดไข้เป็นระยะ และให้กินยาลดไข้ตามน้ำหนักตัวที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ
• ช่วยเคาะปอดเบาๆ และดูดน้ำมูกออกหากลูกแน่นจมูกจนหายใจไม่ออก
• ระวังเรื่องการใช้ยาแก้ไอในเด็กเล็ก เพราะบางชนิดอาจทำให้เสมหะเหนียวและขับออกยากขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ

วิธีป้องกันไม่ให้ลูกรักต้องเผชิญหน้ากับไวรัสตัวนี้อีก

เนื่องจากโรคนี้เป็นแล้วเป็นอีกได้เรื่อยๆ ภูมิคุ้มกันไม่ได้อยู่ตลอดไป การป้องกันจึงเป็นเกราะคุ้มกันที่ดีที่สุด เริ่มจากการล้างมือบ่อยๆ ทั้งของพ่อแม่และตัวเด็กเอง หลีกเลี่ยงการพาเด็กเล็กไปอยู่ในที่แออัดช่วงที่มีการระบาด หมั่นทำความสะอาดของเล่นและสิ่งของที่เด็กเอาเข้าปากเป็นประจำ และสำหรับเด็กกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กคลอดก่อนกำหนด หรือเด็กที่มีโรคหัวใจและโรคปอดเรื้อรัง ปัจจุบันมีทางเลือกในการฉีดภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปเพื่อป้องกันความรุนแรง ซึ่งสามารถปรึกษาคุณหมอประจำตัวของน้องได้เลย