เต้านมอักเสบชนิดที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย: เมื่อหน้าอกเจ็บปวดแต่ไม่ใช่เพราะเชื้อโรค

ทำความเข้าใจอาการเต้านมอักเสบชนิดที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย

หลายคนมักเข้าใจว่าเมื่อมีอาการเต้านมบวมแดงหรือปวดตึง จะต้องเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียเสมอไป แต่ในความเป็นจริงแล้ว มีภาวะหนึ่งที่หน้าอกอักเสบโดยไม่มีเชื้อโรคเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งมักพบได้บ่อยในคุณแม่ที่อยู่ในช่วงให้นมบุตรหรือผู้ที่มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ภาวะนี้เกิดจากกลไกภายในร่างกายเอง เช่น การอุดตันของท่อน้ำนม หรือการตอบสนองที่มากเกินไปของเนื้อเยื่อเต้านม

สาเหตุที่ทำให้หน้าอกอักเสบโดยไม่มีเชื้อโรค

อาการนี้มักมีจุดเริ่มต้นมาจากท่อน้ำนมที่ระบายออกไม่สะดวก ทำให้น้ำนมคั่งค้างอยู่ภายใน เมื่อแรงดันในท่อน้ำนมเพิ่มสูงขึ้น ร่างกายจะตอบสนองด้วยการอักเสบ ส่งผลให้เกิดอาการปวด บวม แดง และร้อนบริเวณผิวหนังเต้านม นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น

• การที่ลูกดูดนมไม่เกลี้ยงเต้าบ่อยครั้ง
• ชุดชั้นในที่มีโครงเหล็กกดทับเป็นเวลานานจนขัดขวางการไหลเวียนของน้ำนม
• ความเครียดหรือความเหนื่อยล้าสะสมที่ส่งผลต่อการหลั่งน้ำนม
• ภาวะการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในรอบเดือน

สังเกตอาการผิดปกติให้ชัดก่อนรักษา

อาการของเต้านมอักเสบกลุ่มนี้มักมาแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ได้มีไข้สูงเฉียบพลันเหมือนการติดเชื้อแบคทีเรีย หากรู้สึกว่าหน้าอกเริ่มแข็งเป็นก้อน มีรอยแดงเป็นปื้น แต่ผิวหนังโดยรวมยังไม่เปลี่ยนสีจนน่าตกใจ หรือไม่มีหนองไหลออกมาจากหัวนม นั่นอาจเป็นสัญญาณของภาวะอักเสบชนิดไม่มีเชื้อ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มรู้สึกปวดตึง

สิ่งสำคัญที่สุดคือการจัดการกับน้ำนมที่คั่งค้างภายใน วิธีปฏิบัติที่แนะนำมีดังนี้

• ระบายน้ำนมออกให้บ่อยและเกลี้ยงเต้าที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการให้ลูกดูด หรือใช้เครื่องปั๊มนมช่วย
• การประคบอุ่นบริเวณที่เป็นก่อนให้นมหรือปั๊มนม เพื่อช่วยให้ท่อน้ำนมขยายตัวและระบายน้ำนมได้ดีขึ้น
• การนวดคลึงเบาๆ ขณะให้นมหรืออาบน้ำอุ่น เพื่อสลายก้อนที่อุดตัน
• ปรับเปลี่ยนท่าให้นมให้หลากหลาย เพื่อให้ลูกช่วยดูดเคลียร์น้ำนมได้ทั่วทุกส่วนของเต้านม

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์

แม้ว่าอาการส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้ด้วยการระบายน้ำนมอย่างถูกวิธี แต่หากทำตามขั้นตอนข้างต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 24-48 ชั่วโมง หรือเริ่มมีอาการไข้สูง หนาวสั่น หรือก้อนแข็งนั้นขยายขนาดขึ้นอย่างรวดเร็ว นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าเชื้อแบคทีเรียเริ่มเข้ามาแทรกซ้อนจนกลายเป็นเต้านมอักเสบติดเชื้อได้ ซึ่งในกรณีนี้จำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะจากแพทย์โดยด่วน