เต้านมอักเสบชนิดที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย: เมื่อหน้าอกอักเสบแต่ไม่ใช่เพราะเชื้อโรค

ทำไมเต้านมถึงอักเสบ ทั้งที่ไม่ได้ติดเชื้อแบคทีเรีย

คุณแม่หลายท่านมักคุ้นเคยกับอาการเต้านมอักเสบที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งมักจะมีไข้สูง เจ็บเต้านมมากจนทนไม่ไหว แต่ในความเป็นจริงแล้ว ยังมีภาวะเต้านมอักเสบอีกรูปแบบหนึ่งที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคโดยตรง แต่เกิดจากกลไกการทำงานของเต้านมเอง โดยเฉพาะในช่วงที่มีการคัดตึงเต้านมรุนแรง หรือมีน้ำนมค้างอยู่ภายในเป็นเวลานานจนเกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อขึ้นมา

กลไกที่ทำให้เกิดการอักเสบโดยปราศจากเชื้อ

ภาวะนี้มักมีจุดเริ่มต้นจากท่อน้ำนมอุดตัน หรือการที่น้ำนมไหลระบายออกมาได้ไม่ดีพอ เมื่อน้ำนมสะสมอยู่ภายในถุงน้ำนมมากเกินไป ร่างกายจะตอบสนองด้วยการเกิดปฏิกิริยาอักเสบขึ้น เพื่อพยายามกำจัดโปรตีนในน้ำนมที่ซึมออกมานอกท่อน้ำนมเข้าสู่เนื้อเยื่อรอบๆ ส่งผลให้คุณแม่รู้สึกเจ็บ แดง และตึงที่บริเวณเต้านม คล้ายกับอาการติดเชื้อแบคทีเรีย แต่จะไม่มีอาการไข้สูงหรือหนาวสั่นที่รุนแรงเท่า

สัญญาณเตือนที่สังเกตได้ด้วยตัวเอง

อาการเด่นชัดที่บ่งบอกว่าเต้านมอักเสบชนิดที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย มีดังนี้

• เต้านมมีอาการบวมแดงเป็นบริเวณเฉพาะจุด
• รู้สึกเจ็บหรือปวดแปลบเวลาสัมผัส
• คลำพบก้อนแข็งที่บริเวณนั้น ซึ่งมักจะสัมพันธ์กับท่อน้ำนมอุดตัน
• ไม่มีอาการไข้สูง หรือหากมีไข้ก็จะเป็นเพียงไข้ต่ำๆ
• อาการมักจะเป็นแค่ข้างเดียว และมักไม่ลุกลามอย่างรวดเร็วหากได้รับการจัดการที่ถูกต้อง

จัดการอาการปวดตึงด้วยวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น

หัวใจสำคัญของการดูแลคือการระบายน้ำนมออกให้เกลี้ยงเต้าอย่างสม่ำเสมอ เพื่อลดแรงดันภายใน

• จัดท่าให้นมลูกให้ถูกวิธี เพื่อให้ลูกช่วยดูดน้ำนมจากบริเวณที่อุดตันได้ดีขึ้น
• ใช้การประคบอุ่นก่อนให้นม เพื่อช่วยให้น้ำนมไหลเวียนได้สะดวกขึ้น
• หากมีอาการบวมมาก ให้ประคบเย็นหลังให้นมเสร็จเพื่อลดการอักเสบของเนื้อเยื่อ
• นวดเต้านมเบาๆ ในขณะที่ลูกกำลังดูดนม เพื่อช่วยสลายก้อนที่อุดตัน

กินยาแก้ปวดอย่างไรให้เหมาะสม

หากความเจ็บปวดรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หรือทำให้นอนหลับพักผ่อนไม่ได้ สามารถใช้ยาพาราเซตามอลเพื่อบรรเทาอาการปวดได้ตามขนาดที่เหมาะสม นอกจากนี้ยากลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) อาจช่วยลดการอักเสบของเนื้อเยื่อได้ดี แต่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาเสมอ โดยเฉพาะคุณแม่ที่กำลังให้นมบุตร เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของทั้งแม่และเด็ก

อาการแบบไหนที่ต้องไปพบหมอทันที

แม้ภาวะนี้จะไม่ใช่การติดเชื้อแบคทีเรียในระยะแรก แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ระบายน้ำนมออก อาจนำไปสู่การติดเชื้อซ้ำซ้อนได้ ดังนั้นควรไปพบแพทย์หากมีอาการดังนี้

• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส หรือมีอาการหนาวสั่น
• อาการบวมแดงขยายวงกว้างขึ้นอย่างรวดเร็ว
• คลำพบก้อนฝีที่ดูเหมือนมีการสะสมของหนอง
• อาการเจ็บเต้านมไม่ดีขึ้นเลยภายใน 24-48 ชั่วโมง แม้จะพยายามระบายน้ำนมออกแล้วก็ตาม