เช็กด่วน! โซเชียลมีเดียทำลายสุขภาพจิตเราไปถึงไหนแล้ว

ทำไมเราถึงรู้สึกเหนื่อยล้าหลังจากไถหน้าจอทั้งวัน

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย หรือรู้สึกไม่มีความสุขกับชีวิตตัวเอง ทั้งที่ในหน้าฟีดของคนอื่นดูมีชีวิตที่สมบูรณ์แบบเหลือเกิน อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลกระทบจากโซเชียลมีเดียต่อสุขภาพจิตที่เกิดขึ้นกับผู้คนจำนวนมากในยุคปัจจุบัน โดยที่เราอาจไม่ทันได้ตั้งตัว

กลไกการเสพติดหน้าจอที่ทำลายความสงบในใจ

สมองของมนุษย์ถูกออกแบบมาให้ตอบสนองต่อรางวัลในรูปแบบของสารโดพามีน เมื่อเราเห็นยอดไลก์ เห็นการแจ้งเตือน หรือดูวิดีโอที่น่าสนใจ สมองจะหลั่งสารนี้ออกมาทำให้เรารู้สึกดีชั่วคราว แต่นี่คือกับดัก เพราะเมื่อเราหยุดไถหน้าจอ สารดังกล่าวจะลดลงอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เรารู้สึกโหยหาและต้องกลับไปเปิดดูซ้ำๆ ยิ่งใช้เวลานานเท่าไร โอกาสที่จะเกิดความเครียดและความวิตกกังวลก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น

กับดักการเปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับภาพลวงตา

เรามักเห็นเพียงช่วงเวลาที่ดีที่สุดที่คนอื่นคัดสรรมาโพสต์ลงโซเชียลมีเดีย เมื่อเรานำไปเปรียบเทียบกับชีวิตจริงที่มีทั้งวันที่ดีและวันที่แย่ของตัวเอง ก็มักจะเกิดความรู้สึกด้อยค่าหรือกดดันโดยไม่รู้ตัว ความรู้สึกนี้เป็นบ่อเกิดสำคัญของภาวะซึมเศร้าและความโดดเดี่ยวในสังคมออนไลน์

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเราควรห่างจากหน้าจอได้แล้ว

• นอนดึกเพราะติดการไถฟีดจนเสียระบบการนอน
• รู้สึกกระวนกระวายใจเมื่อไม่ได้เช็กโทรศัพท์มือถือ
• เปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นจนสูญเสียความมั่นใจ
• ไม่มีสมาธิจดจ่อกับงานหรือสิ่งที่อยู่ตรงหน้า
• ใช้อารมณ์ตัดสินสิ่งต่างๆ ในโซเชียลมีเดียมากเกินไป

วิธีปรับสมดุลให้ใจกลับมามีความสุขในโลกความจริง

การตัดขาดจากโซเชียลมีเดียอาจทำได้ยาก แต่เราสามารถเริ่มต้นด้วยการจำกัดเวลาการใช้งานให้ชัดเจน เช่น การตั้งค่าเตือนเวลาใช้งาน หรือกำหนดช่วงเวลาปลอดหน้าจอก่อนเข้านอน นอกจากนี้ การหันไปทำกิจกรรมที่สร้างความสัมพันธ์กับคนรอบข้างในชีวิตจริง เช่น การออกกำลังกาย หรือการอ่านหนังสือ จะช่วยให้สารเคมีในสมองกลับมาเข้าสู่สมดุลที่เหมาะสมและช่วยให้สุขภาพจิตดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด