โรคอหิวาตกโรค: เรื่องใกล้ตัวที่ต้องรู้ เพื่อรับมือกับอาการถ่ายเหลวรุนแรง

ทำไมโรคอหิวาตกโรคถึงยังเป็นเรื่องที่น่ากลัว

หลายคนอาจคิดว่าโรคอหิวาตกโรคเป็นเรื่องไกลตัว หรือเป็นโรคที่หมดไปจากบ้านเรานานแล้ว แต่ในความเป็นจริง เชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า วิบริโอ โคเลอเร (Vibrio cholerae) ยังคงวนเวียนอยู่ตามแหล่งน้ำและอาหารที่ไม่สะอาด ซึ่งเมื่อเชื้อนี้หลุดเข้าสู่ร่างกาย มันจะผลิตสารพิษที่ส่งผลต่อลำไส้เล็ก ทำให้เกิดการสูญเสียน้ำและเกลือแร่ในปริมาณมหาศาลภายในเวลาอันรวดเร็ว จนกลายเป็นภาวะฉุกเฉินที่คุกคามชีวิตได้

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าเรากำลังเผชิญกับอหิวาตกโรค

อาการเริ่มแรกของโรคนี้ไม่ได้ค่อยเป็นค่อยไปเหมือนท้องเสียทั่วไป แต่มาแบบตั้งตัวไม่ติด สิ่งที่สังเกตได้ชัดเจนมีดังนี้

• ถ่ายอุจจาระเหลวเป็นน้ำจำนวนมากในคราวเดียว ลักษณะคล้ายน้ำซาวข้าว
• ไม่มีอาการปวดท้องบิดรุนแรงเหมือนการติดเชื้อในลำไส้อื่นๆ
• มีอาการคลื่นไส้อาเจียนรุนแรงตามมา ทำให้อ่อนเพลียอย่างรวดเร็ว
• ถ้าสังเกตที่อุจจาระมักจะมีกลิ่นคาวจัด

ภาวะขาดน้ำ: ศัตรูตัวร้ายที่ต้องรีบหยุดให้ทัน

ความน่ากลัวที่สุดของโรคอหิวาตกโรคไม่ใช่ตัวเชื้อโรคโดยตรง แต่เป็นภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรง (Severe Dehydration) หากร่างกายเสียน้ำไปมากเกินกว่าจะชดเชยทัน ผู้ป่วยจะมีอาการดังนี้:

• ตาโหล ปากแห้ง ผิวหนังเหี่ยวย่นและขาดความยืดหยุ่น
• กระหายน้ำอย่างมาก
• ปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะน้อยมากและมีสีเข้ม
• ชีพจรเต้นเร็ว ความดันโลหิตต่ำลงจนอาจเกิดอาการช็อก

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการถ่ายเหลว

หากเพิ่งเริ่มมีอาการ สิ่งสำคัญที่สุดคือการชดเชยน้ำและเกลือแร่ อย่ารอจนถึงขั้นอ่อนแรง:

• จิบน้ำเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อให้ร่างกายดูดซึมได้ทัน
• หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำเปล่าเพียงอย่างเดียว เพราะอาจทำให้ความเข้มข้นของเกลือแร่ในเลือดเจือจางเกินไป
• งดอาหารย่อยยาก ให้ทานอาหารอ่อนๆ ที่สะอาดและผ่านการปรุงสุกใหม่
• ห้ามซื้อยาหยุดถ่ายกินเองโดยเด็ดขาด เพราะจะทำให้เชื้อโรคและสารพิษค้างอยู่ในลำไส้ ส่งผลเสียมากกว่าผลดี

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบแพทย์โดยด่วน

อาการท้องเสียที่เกี่ยวข้องกับอหิวาตกโรคถือเป็นเรื่องใหญ่ หากพบอาการดังต่อไปนี้ อย่ารอจนถึงเช้า ให้รีบไปห้องฉุกเฉินทันที

• ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำบ่อยครั้งมากจนไม่สามารถดื่มน้ำเกลือแร่ทดแทนได้
• มีอาการอาเจียนซ้ำๆ จนกินอะไรไม่ได้เลย
• เริ่มมีอาการซึม เพลียจัด หรือหน้ามืดเป็นลมเมื่อลุกขึ้นยืน
• ปัสสาวะไม่ออกนานเกิน 6-8 ชั่วโมง

การป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากเชื้ออหิวา

การป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือหลักการ กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ ให้เป็นนิสัย

• ดื่มน้ำที่ต้มสุก หรือน้ำบรรจุขวดที่ได้มาตรฐานเท่านั้น
• ทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่เสมอ หลีกเลี่ยงอาหารดิบหรืออาหารที่ทิ้งไว้ข้ามคืน
• ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทุกครั้งก่อนหยิบจับอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• รักษาความสะอาดของสิ่งแวดล้อมรอบตัว เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรค