โรคหัด: โรคเก่าที่ยังไม่หายไปไหน และสิ่งที่หมออยากเตือนคุณ

ช่วงนี้เวลาตรวจคนไข้ที่มาด้วยอาการไข้สูงพร้อมกับผื่นแดงขึ้นตามตัว หมอมักจะนึกถึงโรคคลาสสิกโรคหนึ่งที่อยู่คู่มนุษยชาติมานาน นั่นคือ โรคหัด หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นโรคของเด็กเล็กที่หายเองได้ แต่ในความเป็นจริง โรคนี้มีความน่ากลัวซ่อนอยู่มากกว่าที่คิด โดยเฉพาะในผู้ใหญ่ที่ไม่เคยรับวัคซีน หรือเด็กเล็กที่ยังภูมิคุ้มกันยังไม่แข็งแรงพอ วันนี้หมอเลยอยากชวนมาทำความเข้าใจโรคนี้ให้ลึกซึ้งขึ้น เพื่อที่เราจะได้ปกป้องคนในครอบครัวได้อย่างทันท่วงที

โรคหัดเกิดจากอะไร และทำไมถึงติดต่อกันได้ง่ายขนาดนั้น

เชื้อที่เป็นต้นเหตุคือไวรัสกลุ่ม Paramyxovirus ความน่ากลัวของมันคือการติดต่อผ่านทางเดินหายใจ แค่เพียงคนไข้ไอ จาม หรือพูดคุย ละอองฝอยเล็กๆ ลอยอยู่ในอากาศ คนที่เดินผ่านสูดดมเข้าไปก็มีโอกาสรับเชื้อได้ทันที เชื้อนี้ติดต่อง่ายมาก ถ้าเทียบกับโรคอื่นๆ เรียกว่าถ้าอยู่ในห้องเดียวกัน มีโอกาสติดเชื้อสูงถึงเก้าสิบเปอร์เซ็นต์สำหรับคนไม่มีภูมิคุ้มกัน

ลำดับอาการของโรคหัด: สังเกตอย่างไรว่านี่ไม่ใช่ไข้หวัดธรรมดา

อาการของโรคนี้มักจะมาเป็นสเต็ปที่ชัดเจน ซึ่งหมออยากให้สังเกตให้ดีเพราะช่วงแรกจะคล้ายไข้หวัดใหญ่มาก

• ช่วงไข้ขึ้นนำโด่ง (ระยะแรก): มีไข้สูง ไอแห้งๆ น้ำมูกไหล และตาแดงร่วมด้วย ช่วงนี้จะมีจุดขาวๆ เล็กๆ ข้างในกระพุ้งแก้ม ซึ่งเป็นเครื่องหมายการค้าของโรคนี้เลย
• ช่วงผื่นเริ่มกระจายตัว: ประมาณวันที่สี่ถึงวันที่ห้า ไข้จะยังสูงอยู่ และเริ่มมีผื่นแดงนูนขึ้นที่ไรผม หน้าผาก ก่อนจะลามลงมาที่คอ ลำตัว แขน และขา ในช่วงนี้คนไข้จะดูค่อนข้างเพลีย
• ช่วงพักฟื้นและจางลง: เมื่อผื่นลามไปทั่วตัวแล้ว ไข้จะเริ่มลดลง และผื่นจะเปลี่ยนเป็นสีคล้ำขึ้นก่อนจะลอกออก ซึ่งถือเป็นสัญญาณว่าร่างกายเริ่มปลอดภัยแล้ว

อันตรายและภาวะแทรกซ้อนที่หมอกลัวที่สุด

ความจริงแล้วตัวโรคหัดเองถ้าร่างกายแข็งแรงก็อาจหายได้เอง แต่สิ่งที่แพทย์กังวลคือภาวะแทรกซ้อนที่มักตามมา โดยเฉพาะโรคปอดบวม การติดเชื้อที่หูชั้นกลาง หรือที่รุนแรงที่สุดคือสมองอักเสบ ซึ่งอาจทำให้เกิดความพิการหรือเสียชีวิตได้ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราถึงนิ่งนอนใจไม่ได้เมื่อเจอผู้ป่วยโรคนี้

การดูแลรักษาตัวเองเมื่อป่วยเป็นโรคหัด

เนื่องจากโรคนี้เกิดจากไวรัส การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการเป็นหลัก ไม่มีตัวยาฆ่าเชื้อไวรัสโดยตรง การดูแลตัวเองจึงสำคัญมาก

• กินยาลดไข้พาราเซตามอลเมื่อมีไข้สูง และเช็ดตัวเพื่อระบายความร้อน
• ดื่มน้ำสะอาดให้มากๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• พักผ่อนให้อย่างเต็มที่ในห้องที่มีอากาศถ่ายเท
• แยกตัวจากผู้อื่นอย่างน้อยสี่ถึงเจ็ดวันหลังเริ่มมีผื่น เพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ

วิธีป้องกันที่ดีที่สุด: วัคซีนป้องกันโรคหัด

ข่าวดีคือเรามีวัคซีนที่มีประสิทธิภาพสูง ซึ่งปกติจะฉีดในเด็กตามโปรแกรมวัคซีนพื้นฐานอยู่แล้ว แต่สำหรับผู้ใหญ่ที่ไม่แน่ใจว่าเคยเป็นหรือเคยฉีดวัคซีนครบสองเข็มหรือยัง สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อรับการฉีดวัคซีนกระตุ้นได้ โดยเฉพาะคุณแม่ที่กำลังวางแผนจะมีบุตร หรือคนที่ต้องเดินทางไปทำงานในพื้นที่เสี่ยง การป้องกันไว้ก่อนย่อมดีกว่าการมารักษาทีหลังเสมอครับ