โรคหัด: โรคเก่าที่ยังน่ากลัว และวิธีสังเกตอาการลูกน้อยที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้

ช่วงนี้เวลาคุณแม่พาเด็กๆ มาหาที่คลินิก แล้วเล่าว่าลูกมีไข้สูงร่วมกับตาแดงและมีผื่นขึ้นตามตัว สิ่งแรกที่คุณหมอนึกถึงและต้องรีบตรวจดูให้แน่ใจก็คือ โรคหัด ครับ แม้ว่าโรคนี้จะเป็นโรคที่หลายคนคุ้นเคยกันดีตั้งแต่เด็ก แต่ในความเป็นจริง โรคหัดไม่ได้เป็นแค่ไข้หวัดธรรมดา และยังสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้หากไม่ได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง

โรคหัดเกิดจากอะไร ทำไมถึงติดต่อกันง่ายจัง

โรคหัดเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่ติดต่อกันได้ง่ายมากๆ ผ่านทางระบบทางเดินหายใจ เพียงแค่สูดละอองฝอยจากน้ำมูก น้ำลาย หรือการไอจามของผู้ป่วยที่ลอยอยู่ในอากาศ เชื้อตัวนี้ก็สามารถเข้าสู่ร่างกายได้ทันที ยิ่งถ้าอยู่ในที่แออัด เช่น โรงเรียน หรือสนามเด็กเล่น เชื้อไวรัสโรคร้ายนี้ยิ่งแพร่กระจายและติดต่อไปยังเด็กคนอื่นได้รวดเร็วภายในเวลาไม่นาน

จำแนกอาการโรคหัด: ระยะไหนไข้สูง ระยะไหนผื่นขึ้น

การดำเนินของโรคหัดมักจะมาเป็นสเต็ปที่ชัดเจน ซึ่งคุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตอาการเบื้องต้นได้ดังนี้

• ระยะไข้สูงนำมาก่อน: ช่วง 3-4 วันแรก เด็กจะมีไข้สูงลอย ไอแห้งๆ ตาแดงก่ำ น้ำมูกไหล และมักจะเบื่ออาหาร ช่วงนี้มักจะวินิจฉัยยากเพราะอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่
• ระยะจุดขาวในกระพุ้งแก้ม: ก่อนที่ผื่นจะขึ้นประมาณ 1-2 วัน จะพบจุดสีขาวอมเทาขนาดเล็กๆ มีวงแดงล้อมรอบบริเวณกระพุ้งแก้มด้านใน ซึ่งเป็นลักษณะจำเพาะของโรคหัด
• ระยะผื่นแดงกระจายทั่วตัว: เมื่อไข้ขึ้นสูงที่สุด ผื่นแดงเม็ดเล็กๆ จะเริ่มขึ้นที่ไรผม หน้าผาก แล้วลามลงมาที่ใบหน้า ลำตัว แขน และขา ในช่วงนี้ไข้จะยังคงสูงอยู่ และเมื่อผื่นเริ่มจางลง ผิวหนังบริเวณนั้นจะเปลี่ยนเป็นสีคล้ำและลอกออกได้

โรคแทรกซ้อนจากโรคหัดที่น่ากังวล

หลายคนอาจคิดว่าเป็นโรคหัดเดี๋ยวก็หายเองได้ แต่ในทางการแพทย์ เรามักกังวลเรื่องโรคแทรกซ้อนตามมาเสมอ โดยเฉพาะในเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบ หรือเด็กที่มีภาวะขาดสารอาหาร ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยและอันตราย ได้แก่ หูชั้นกลางอักเสบ ปอดอักเสบรุนแรง ท้องเสียอย่างรุนแรง และในรายที่รุนแรงมากๆ เชื้อไวรัสอาจลามเข้าสู่สมองทำให้เกิดสมองอักเสบ ซึ่งส่งผลอันตรายถึงชีวิตได้

วิธีดูแลรักษาเมื่อป่วยเป็นโรคหัด

เนื่องจากโรคหัดเกิดจากเชื้อไวรัส การรักษาจึงเป็นการประคับประคองตามอาการเป็นหลัก หมอจะให้ยาลดไข้แก้ปวด แนะนำให้ดื่มน้ำเกลือแร่หรือน้ำสะอาดมากๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ พักผ่อนให้เต็มที่ในห้องที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก และที่สำคัญต้องแยกผู้ป่วยออกจากคนอื่นในบ้านเพื่อตัดวงจรการแพร่เชื้อ

ป้องกันโรคหัดได้ชัวร์ที่สุดด้วยการฉีดวัคซีน

ข่าวดีคือเราสามารถป้องกันโรคหัดได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยการฉีดวัคซีนป้องกันโรคคางทูม หัด หัดเยอรมัน หรือที่เรียกกันว่าวัคซีน MMR ตามกำหนดของกระทรวงสาธารณสุข โดยเข็มแรกควรฉีดตอนอายุประมาณ 9-12 เดือน และเข็มที่สองตอนอายุ 2 ปีครึ่งถึง 6 ปี การได้รับวัคซีนครบถ้วนตามนัดช่วยสร้างภูมิคุ้มกันหมู่และปกป้องลูกน้อยจากโรคร้ายนี้ได้เป็นอย่างดี

อาการแบบไหนที่ต้องรีบพาเด็กไปหาหมอด่วน

หากลูกน้อยเป็นโรคหัดแล้วมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ต้องรีบพามาพบแพทย์ทันที

• ไข้สูงต่อเนื่องไม่ยอมลด หรือไข้กลับมาสูงอีกครั้งหลังจากที่เคยลดลงไปแล้ว
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจแรงจนซี่โครงบาน ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนของภาวะปอดอักเสบ
• ซึมลงมาก ปลุกตื่นยาก ไม่ยอมกินน้ำหรือนม
• มีอาการชัก เกร็ง หรือคอแข็ง