ไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์: เรื่องใกล้ตัวที่คนมักมองข้าม

เข้าใจความจริงเรื่องไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์

หลายคนมักเข้าใจว่าไวรัสตับอักเสบบีและซีเป็นเรื่องของการใช้เข็มฉีดยาร่วมกันหรือการรับเลือดเท่านั้น แต่ความจริงแล้วการมีเพศสัมพันธ์ก็เป็นช่องทางการแพร่เชื้อที่สำคัญและพบได้บ่อยมากในคลินิก หมออยากให้ทำความเข้าใจก่อนว่าไวรัสทั้งสองชนิดนี้ไม่ได้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยตรงเหมือนซิฟิลิสหรือหนองใน แต่เชื้อไวรัสเหล่านี้สามารถปนเปื้อนอยู่ในสารคัดหลั่งได้ จึงทำให้เกิดการส่งต่อเชื้อระหว่างการมีเพศสัมพันธ์ได้โดยไม่รู้ตัว

ทำไมไวรัสตับอักเสบบีถึงมีโอกาสติดต่อทางนี้ได้มากกว่า?

ไวรัสตับอักเสบบีมีความสามารถในการอยู่รอดและแพร่กระจายผ่านสารคัดหลั่งได้ดีกว่าไวรัสตับอักเสบซีมาก เชื้อไวรัสชนิดนี้พบได้ในเลือด อสุจิ และสารคัดหลั่งในช่องคลอด หากมีแผลขนาดเล็กที่มองไม่เห็นในระหว่างการมีเพศสัมพันธ์ เชื้อไวรัสก็สามารถผ่านเข้าสู่กระแสเลือดของอีกฝ่ายได้อย่างง่ายดาย โดยเฉพาะในกลุ่มที่ไม่ได้ฉีดวัคซีนป้องกันมาก่อน

แล้วไวรัสตับอักเสบซีติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ได้จริงหรือ?

สำหรับไวรัสตับอักเสบซี ความเสี่ยงจากการมีเพศสัมพันธ์ตามปกติในคู่รักที่อยู่กันแบบผัวเดียวเมียเดียวนั้นถือว่าต่ำมาก แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยงเลย งานวิจัยทางการแพทย์พบว่าความเสี่ยงจะเพิ่มสูงขึ้นหากมีปัจจัยกระตุ้น เช่น การมีบาดแผลในช่องคลอดหรือทวารหนัก การมีเพศสัมพันธ์ระหว่างที่มีประจำเดือน หรือการมีคู่นอนหลายคนที่มีความเสี่ยงสูง

สัญญาณเตือนที่บอกว่าคุณอาจได้รับเชื้อ

ปัญหาใหญ่ของโรคนี้คือคนส่วนใหญ่มักไม่มีอาการอะไรเลยในช่วงแรก หลายคนใช้ชีวิตปกติจนกระทั่งตับเริ่มอักเสบเรื้อรังหรือเกิดพังผืดในตับ หากสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์โดยด่วน:

• มีอาการเหนื่อยล้าผิดปกติโดยไม่มีสาเหตุ
• ปัสสาวะมีสีเข้มคล้ายน้ำชา
• ตาเหลืองหรือตัวเหลือง
• อาการจุกเสียดแน่นบริเวณใต้ชายโครงขวา

ตรวจเลือดสักนิด เพื่อความสบายใจของตัวเองและคนข้างๆ

วิธีที่ดีที่สุดในการจัดการกับไวรัสตับอักเสบบีและซีที่ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์ คือการตรวจเลือดเพื่อคัดกรอง หมอมักแนะนำให้คนไข้ตรวจหาค่าตับและภูมิคุ้มกันไวรัสเป็นประจำโดยเฉพาะหากเปลี่ยนคู่นอนหรือมีความกังวลใจ สำหรับไวรัสตับอักเสบบี ปัจจุบันเรามีวัคซีนที่ป้องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพมาก ซึ่งหมอแนะนำให้ทุกคนเข้ารับการฉีดวัคซีนให้ครบชุดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันในระยะยาว

วิธีป้องกันตัวเองแบบฉบับคุณหมอ

การป้องกันไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นเรื่องของความรับผิดชอบต่อสุขภาพของตัวเองและคนที่เรารัก:

• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง: เป็นวิธีลดความเสี่ยงที่ง่ายและได้ผลดีที่สุดในการป้องกันการสัมผัสสารคัดหลั่ง
• ฉีดวัคซีนป้องกัน: สำหรับไวรัสตับอักเสบบี สามารถป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีน 3 เข็ม
• หมั่นสังเกตสุขภาพ: หากรู้สึกไม่สบายตัวหรือกังวลเรื่องการรับเชื้อ อย่าอายที่จะเดินเข้ามาตรวจเลือดที่คลินิก
• ไม่ใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน: หลีกเลี่ยงการใช้แปรงสีฟัน มีดโกน หรือกรรไกรตัดเล็บร่วมกับผู้อื่น เพราะอาจมีเลือดปนเปื้อนได้

การรู้เท่าทันและป้องกันแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราห่างไกลจากภาวะตับแข็งและมะเร็งตับในอนาคต หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติม อย่าลังเลที่จะเข้ามาปรึกษาหมอที่คลินิกได้เสมอ