เจ็บเข่าเรื้อรัง อาจไม่ใช่แค่ข้อเสื่อม: ความจริงเรื่องภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือดบริเวณข้อเข่า

อาการปวดเข่าที่ไม่ได้มาจากการใช้งานหนัก อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือด

หลายคนมักเข้าใจว่าอาการปวดเข่าโดยเฉพาะในผู้สูงอายุ มักมาจากโรคข้อเข่าเสื่อมจากการใช้งานมานานหลายสิบปี แต่ในห้องตรวจหมอมักพบคนไข้กลุ่มหนึ่งที่จู่ๆ ก็มีอาการปวดเข่ารุนแรงขึ้นมาอย่างกะทันหัน ทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่ได้มีการบาดเจ็บหรืออุบัติเหตุรุนแรงใดๆ เมื่อตรวจดูอย่างละเอียดจึงพบว่ากระดูกบริเวณข้อเข่าเริ่มมีการตายจากการขาดเลือด หรือที่เรียกทางการแพทย์ว่า Osteonecrosis of the knee ซึ่งถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รู้ตัว อาจส่งผลกระทบต่อการเดินและการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมาก

ภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือดบริเวณข้อเข่า เกิดขึ้นได้ยังไงกันนะ

ลองจินตนาการว่ากระดูกของเราเปรียบเสมือนสิ่งมีชีวิตที่ต้องการเลือดมาหล่อเลี้ยงเพื่อซ่อมแซมตัวเองอยู่ตลอดเวลา แต่เมื่อมีปัจจัยบางอย่างมาขัดขวางเส้นเลือดเล็กๆ ที่ไปเลี้ยงบริเวณส่วนปลายของกระดูกต้นขาหรือกระดูกหน้าแข้ง ทำให้เลือดไปไม่ถึงบริเวณนั้น เมื่อเนื้อเยื่อกระดูกไม่ได้รับออกซิเจนและสารอาหารที่จำเป็น เซลล์กระดูกส่วนนั้นจึงค่อยๆ ตายลง จนนำไปสู่การยุบตัวของผิวข้อและอาการปวดที่รุนแรงตามมา

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เลือดไปเลี้ยงข้อเข่าไม่สะดวก

ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่มีปัจจัยบางอย่างที่ทำให้ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ซึ่งหมอมักจะซักประวัติเรื่องเหล่านี้จากคนไข้เป็นอันดับต้นๆ ได้แก่:

• การใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน ซึ่งส่งผลต่อระบบไหลเวียนเลือดและมวลกระดูกโดยตรง
• พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากและต่อเนื่อง ซึ่งส่งผลต่อการเกิดลิ่มเลือดเล็กๆ ในหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงกระดูก
• โรคประจำตัวบางชนิด เช่น โรคเลือด โรคภูมิต้านทานผิดปกติ หรือภาวะไขมันในเลือดสูงที่ควบคุมไม่ได้
• อุบัติเหตุที่ทำให้เส้นเลือดบริเวณรอบข้อเข่าบาดเจ็บจนเลือดไปเลี้ยงไม่ได้เหมือนเดิม

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกเราว่าเริ่มมีปัญหา

ส่วนใหญ่คนไข้จะมาพบหมอด้วยอาการปวดเข่าด้านในเป็นหลัก โดยอาการจะเด่นชัดมากในช่วงกลางคืนหรือหลังจากกิจกรรมที่ต้องลงน้ำหนัก อาการปวดมักไม่หายไปแม้จะพักการใช้งานแล้ว หากกดไปที่บริเวณกระดูกส่วนปลายของกระดูกต้นขามักจะรู้สึกเจ็บจี๊ดๆ แตกต่างจากคนที่เป็นข้อเสื่อมธรรมดาที่จะปวดทั่วๆ ข้อมากกว่า

เช็กให้ชัวร์ด้วยการตรวจเอกซเรย์ขั้นสูง

การเอกซเรย์ธรรมดาในระยะเริ่มแรกอาจมองไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงชัดเจนนัก ดังนั้นถ้าหมอสงสัยภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือดบริเวณข้อเข่า การทำ MRI จะเป็นวิธีที่ช่วยวินิจฉัยได้แม่นยำที่สุด เพราะจะทำให้เห็นการตายของกระดูกตั้งแต่ระยะแรกๆ ก่อนที่กระดูกจะเกิดการยุบตัว ซึ่งนั่นถือเป็นเรื่องดีเพราะเราจะสามารถรักษาได้ทันท่วงที

วิธีรักษาเพื่อรักษาข้อเข่าของเราไว้ให้นานที่สุด

การรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรคที่ตรวจพบ

• หากพบในระยะเริ่มต้น: หมอจะเน้นการลดการลงน้ำหนักที่ข้อเข่า การใช้ไม้เท้าช่วยพยุงเพื่อลดแรงกระแทก รวมถึงการทำกายภาพบำบัด เพื่อชะลอไม่ให้กระดูกยุบตัวลง
• หากเกิดการยุบตัวแล้ว: ในกรณีที่ความเสียหายค่อนข้างมาก การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมอาจเป็นทางเลือกที่จำเป็น เพื่อคืนคุณภาพชีวิตและความสามารถในการเดินให้กลับมาเป็นปกติอีกครั้ง

สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ อย่าทนกับอาการปวดเข่าผิดปกติเพียงลำพัง หากปวดเข่าต่อเนื่องนานเกิน 2-4 สัปดาห์โดยไม่ทราบสาเหตุ หรือปวดมากขึ้นจนรบกวนการนอนหลับ การเข้ามาปรึกษาหมอเพื่อตรวจเช็กให้แน่ใจจะช่วยให้เรามีทางเลือกในการรักษาที่ง่ายและได้ผลดีกว่าการรอให้โรคดำเนินไปจนถึงขั้นรุนแรง