เจ็บเข่าเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ: ระวังภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือดบริเวณข้อเข่า

ภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือดบริเวณข้อเข่า คืออะไรกันแน่

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดเข่ารุนแรง โดยเฉพาะจุดที่ปวดมักเป็นที่ผิวข้อเข่าด้านใน และที่สำคัญคือไม่ได้เกิดจากอุบัติเหตุหรือการหกล้มอย่างชัดเจน อาการปวดแบบนี้บางครั้งอาจไม่ใช่แค่เรื่องข้อเสื่อมทั่วไป แต่มันคือภาวะกระดูกตายจากการขาดเลือดบริเวณข้อเข่า ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่า Osteonecrosis ของข้อเข่า เป็นภาวะที่เลือดไปเลี้ยงกระดูกบริเวณใต้ผิวข้อไม่เพียงพอ ทำให้เซลล์กระดูกค่อยๆ ตายลงและเกิดการยุบตัวตามมาในที่สุด

ทำไมเลือดถึงไปเลี้ยงกระดูกไม่ได้

เปรียบเทียบง่ายๆ เหมือนต้นไม้ที่ขาดน้ำครับ เมื่อเส้นเลือดฝอยที่ทำหน้าที่ลำเลียงสารอาหารไปเลี้ยงกระดูกถูกขัดขวาง กระดูกส่วนนั้นก็เปราะบางลง กระบวนการนี้มักไม่ได้เกิดขึ้นจากสาเหตุเดียว แต่มีปัจจัยเสี่ยงที่หมอมักพบได้บ่อย ได้แก่

• การใช้ยาในกลุ่มสเตียรอยด์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน
• ภาวะการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากและต่อเนื่อง
• โรคประจำตัวที่ส่งผลต่อการแข็งตัวของเลือดหรือระบบหลอดเลือด
• การบาดเจ็บเล็กๆ น้อยๆ สะสมที่ข้อเข่าโดยไม่รู้ตัว

อาการเตือนที่ต้องรีบสังเกต

สัญญาณแรกเริ่มที่คนไข้มักเล่าให้หมอฟังคือ อาการปวดที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันและรุนแรง โดยเฉพาะในเวลากลางคืนหรือตอนที่มีการลงน้ำหนักที่ขาข้างนั้นๆ บางรายอาจรู้สึกปวดมากจนเดินกะเผลก หรือไม่สามารถลงน้ำหนักได้เต็มเท้า หากทิ้งไว้โดยไม่รักษา ผิวข้อที่เคยเรียบเนียนจะเริ่มยุบตัวและไม่สม่ำเสมอ ทำให้การเคลื่อนไหวติดขัดและปวดทรมานกว่าเดิมมาก

หมอตรวจเช็กอย่างไรบ้าง

สำหรับการวินิจฉัย หมอจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียดร่วมกับการตรวจร่างกายเพื่อดูแนวการปวด หากสงสัยภาวะนี้ หมอมักจะส่งตรวจเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือ MRI เพราะเป็นวิธีเดียวที่สามารถตรวจพบความผิดปกติของกระดูกได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นที่เอกซเรย์ธรรมดาอาจยังมองไม่เห็นความเปลี่ยนแปลง

วิธีรักษาตามระยะความรุนแรงของโรค

การรักษาไม่ได้หมายความว่าต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเสมอไป หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกเรายังมีโอกาสรักษาได้ ดังนี้

ระยะเริ่มต้น: การพักการลงน้ำหนัก

หากกระดูกยังไม่ยุบตัวมากนัก หมอจะแนะนำให้ใช้ไม้เท้าช่วยพยุงเพื่อลดการลงน้ำหนักที่ข้อเข่า ควบคู่ไปกับการทำกายภาพบำบัดและกินยาเพื่อควบคุมอาการปวด เพื่อเปิดโอกาสให้กระดูกมีการฟื้นฟูตัวเองได้บ้าง

ระยะที่กระดูกเริ่มยุบตัว: การผ่าตัดรักษาเฉพาะจุด

ในกรณีที่ตัวโรคคืบหน้าขึ้นมาเล็กน้อย แต่ยังไม่ถึงขั้นข้อเข่าเสื่อมรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดเจาะเพื่อลดแรงดันในกระดูก หรือการปลูกถ่ายกระดูกเพื่อช่วยเสริมความแข็งแรงให้กับบริเวณที่ขาดเลือด เพื่อชะลอการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าออกไปให้นานที่สุด

ระยะสุดท้าย: เมื่อผิวข้อเสียหายมากเกินซ่อมแซม

หากกระดูกมีการยุบตัวจนผิวข้อเสียรูปทรงไปมากแล้ว วิธีที่จะช่วยให้คนไข้กลับมาใช้ชีวิตได้ปกติและหายจากอาการปวดก็คือการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ซึ่งในปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์ช่วยให้การฟื้นตัวทำได้รวดเร็วและมีความแม่นยำสูงขึ้นมากครับ