ข้อควรระวังการใช้ยาแอสไพรินในเด็ก: เรื่องที่พ่อแม่ต้องรู้เพื่อความปลอดภัยของลูก

เวลาลูกตัวร้อนหรือเป็นไข้ สิ่งแรกที่พ่อแม่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้นการหายาลดไข้ติดบ้านเอาไว้ แต่สำหรับเด็กๆ แล้ว ยาบางตัวที่เราคุ้นเคยกันดีในผู้ใหญ่อย่างยาแอสไพริน กลับกลายเป็นสิ่งต้องห้ามที่คุณหมอต้องเตือนเสียงดังเลยว่า อย่าหยิบให้เด็กกินเองเด็ดขาด

ในฐานะหมอเด็กและคนใกล้ชิดครอบครัว ผมมักจะเจอคำถามอยู่บ่อยๆ ว่าทำไมยาที่ผู้ใหญ่กินแก้ปวดลดไข้ได้ดี ถึงอันตรายนักกับเด็กเล็ก วันนี้เรามาทำความเข้าใจเรื่องนี้กันแบบง่ายๆ เพื่อความปลอดภัยของเจ้าตัวเล็กในบ้านครับ

อันตรายใกล้ตัวจากยาแอสไพรินที่เด็กๆ อาจเผชิญ

ยาแอสไพรินเป็นยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ที่ผู้ใหญ่นิยมใช้แก้ปวด ลดไข้ หรือป้องกันโรคหัวใจ แต่เมื่อตัวยาชนิดนี้เข้าไปอยู่ในร่างกายของเด็ก โดยเฉพาะเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 12 หรือ 16 ปี และกำลังป่วยด้วยโรคติดเชื้อไวรัสบางชนิด เช่น ไข้หวัดใหญ่ หรืออีสุกอีใส มันอาจไปกระตุ้นให้เกิดโรคแทรกซ้อนที่รุนแรงมากโรคหนึ่งที่มีชื่อว่า กลุ่มอาการราย (Reye's syndrome)

โรคนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัวและน่ากลัวมาก เพราะมันจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อตับและสมอง ทำให้เกิดอาการบวมที่สมองและมีการสะสมของไขมันในตับอย่างรวดเร็ว เด็กจะมีอาการอาเจียนอย่างรุนแรง ซึมลง ชัก หรือหมดสติ ซึ่งในเคสที่รุนแรงอาจอันตรายถึงชีวิตได้เลยทีเดียว นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญว่าทำไมวงการแพทย์จึงเคร่งครัดเรื่องการห้ามใช้ยาแอสไพรินในเด็ก

เช็กชื่อยาลดไข้ในบ้าน ลูกกินพาราเซตามอลหรือไอบูโพรเฟนดีกว่าไหม

เมื่อลูกมีไข้ สิ่งที่ปลอดภัยที่สุดคือการใช้ยาพาราเซตามอลสำหรับเด็กตามน้ำหนักตัวที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำ หรือในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณาใช้ยาไอบูโพรเฟน แต่ก็ต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เช่นกัน

สิ่งสำคัญที่พ่อแม่ต้องฝึกให้เป็นนิสัยก่อนหยิบยาให้ลูกกินทุกครั้ง คือการพลิกอ่านฉลากยาอย่างละเอียด หรือสอบถามเภสัชกรทุกครั้ง เพราะยาแก้หวัดสูตรผสมบางชนิดในร้านขายยา อาจมีส่วนผสมของแอสไพรินแอบแฝอยู่โดยที่เราไม่รู้ตัว การอ่านฉลากให้แน่ใจจึงช่วยป้องกันความเสี่ยงนี้ได้ดีที่สุด

อาการแบบไหนของลูกที่ควรพาไปหาหมอทันที

อาการไข้ในเด็กส่วนใหญ่สามารถดูแลเบื้องต้นที่บ้านได้ด้วยการเช็ดตัวและกินยาลดไข้ที่ปลอดภัย แต่ถ้าลูกมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอช้า รีบพาไปโรงพยาบาลทันที

• ไข้สูงมากติดต่อกันเกินสองวันโดยที่กินยาลดไข้แล้วไม่ดีขึ้น
• ลูกมีอาการซึมลงอย่างเห็นได้ชัด ปลุกตื่นยาก หรือเอาแต่หงุดหงิดงอแงผิดปกติ
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจแรงจนซี่โครงบุ๋ม
• มีอาการอาเจียนซ้ำๆ หรือกินอะไรไม่ได้เลยจนร่างกายขาดน้ำ
• มีผื่นขึ้นตามตัวร่วมกับมีไข้สูง

ความปลอดภัยของลูกเริ่มต้นจากความใส่ใจของคนในบ้าน จำไว้เสมอว่ายาของผู้ใหญ่ไม่ได้ปลอดภัยสำหรับเด็กเสมอไป หากไม่แน่ใจเรื่องยาตัวไหน ปรึกษาหมอหรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนให้ลูกกินนะครับ