รับมืออย่างไรเมื่อคนใกล้ตัวหรือตัวเราเองเผชิญกับปัญหาพฤติกรรมก้าวร้าวและอารมณ์ฉุนเฉียว

เวลาที่เราเห็นคนที่รัก หรือแม้แต่ตัวเราเองระเบิดอารมณ์ใส่คนอื่นอย่างไร้เหตุผล ขว้างปาข้าวของ หรือพูดจาทำร้ายจิตใจคนรอบข้าง บรรยากาศรอบตัวมักจะอึดอัดและเต็มไปด้วยความเครียด หลายคนเลือกที่จะเงียบ หลายคนเลือกที่จะเถียงกลับ แต่ในฐานะหมอ อยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจใหม่ว่า อาการเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องนิสัยเสียที่แก้ไม่หาย แต่สัญญาณเตือนบางอย่างจากสมองและจิตใจที่กำลังส่งเสียงขอความช่วยเหลือ

สัญญาณเตือนแบบไหนที่เรียกว่าเข้าข่ายปัญหาพฤติกรรมก้าวร้าวและอารมณ์

อาการฉุนเฉียวไม่ได้แปลว่าเป็นคนใจร้อนเสมอไป แต่ถ้ามันเกิดขึ้นบ่อยจนกระทั่งกระทบกับความสัมพันธ์ การงาน หรือการใช้ชีวิตประจำวัน นั่นคือเส้นแบ่งที่ชัดเจนระหว่างอารมณ์โกรธปกติกับความผิดปกติที่ต้องได้รับการดูแล

พฤติกรรมทางกายและคำพูดที่มักสังเกตเห็นได้

อาการแสดงออกมักเริ่มจากความอึดอัดข้างใน ร่างกายตึงเครียด หายใจเร็ว กำหมัดแน่น และหลุดคำพูดที่รุนแรงแบบที่ปกติจะไม่พูด บางคนอาจถึงขั้นทำลายข้าวของ ทุบตีฝาผนัง หรือทำร้ายร่างกายผู้อื่น ซึ่งมักตามมาด้วยความรู้สึกผิดมหาศาลหลังจากอารมณ์เย็นลงแล้ว

เบื้องหลังระเบิดเวลา ทำไมสมองถึงสั่งให้เราควบคุมอารมณ์ไม่ได้

ในทางการแพทย์ สมองส่วนหน้าของเรามีหน้าที่เหมือนเบรกคอยควบคุมสัณชาตญาณและการยับยั้งชั่งใจ แต่เวลาที่เราเจอความเครียดสะสม พักผ่อนไม่พอ หรือมีปัญหาสุขภาพจิตบางอย่าง สมองส่วนอารมณ์จะทำงานหนักเกินไปจนเบรกไม่อยู่ เปรียบเสมือนรถยนต์ที่คันเร่งค้าง ต่อให้คนขับอยากหยุดแค่ไหนก็หยุดยากหากไม่มีการซ่อมแซมระบบภายใน

โรคหรือภาวะสุขภาพอะไรบ้างที่แอบซ่อนอยู่เบื้องหลังความฉุนเฉียว

บางครั้งพฤติกรรมก้าวร้าวไม่ได้เกิดจากนิสัยส่วนตัว แต่อาจมาจากโรคซึมเศร้าที่แสดงออกด้วยความหงุดหงิด โรควิตกกังวล ปัญหาการนอนไม่หลับเรื้อรัง โรคทางสมอง หรือผลข้างเคียงจากสารบางชนิด การมองหาโรคที่ซ่อนอยู่จึงเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาที่ต้นตอ

วิธีรับมือและช่วยเหลือเมื่อต้องเผชิญหน้ากับคนอารมณ์ร้อน

เวลาที่อีกฝ่ายกำลังโมโหจัด สมองส่วนเหตุผลของเขาจะปิดการทำงานทันที การไปเถียง ชี้ถูกชี้ผิด หรือสั่งให้ใจเย็นลงในตอนนั้นจึงเท่ากับการสาดน้ำมันเข้ากองไฟ สิ่งที่ควรทำคือการเว้นระยะห่าง รักษาน้ำเสียงให้สงบ และรอให้พายุอารมณ์สงบลงเสียก่อนค่อยพูดคุยกันด้วยเหตุผล

เมื่อไหร่ถึงควรพาไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างจริงจัง

หากอาการฉุนเฉียวเริ่มรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ มีการทำร้ายร่างกาย ทำลายข้าวของ หรือเจ้าตัวเริ่มรู้สึกว่าควบคุมตัวเองไม่ได้จนใช้ชีวิตปกติไม่ได้ การเดินทางมาพบจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญไม่ใช่เรื่องน่าอาย ยาปรับสารเคมีในสมองร่วมกับการทำจิตบำบัดสามารถช่วยคืนความสงบสุขให้กับชีวิตและครอบครัวได้อย่างคาดไม่ถึง