กู้คืนตับพังจากเหล้า: แนวทางการรักษาตับอักเสบจากสุราฉบับเข้าใจง่ายจากหมอ

ช่วงนี้เวลามีคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องผลตรวจสุขภาพ แล้วเจอว่าเอนไซม์ตับขึ้นสูงจนน่าตกใจ หลายคนมักจะยอมรับสารภาพด้วยรอยยิ้มแห้งๆ ว่าช่วงเทศกาลหรือช่วงนี้ดื่มหนักไปหน่อย พอผมตรวจละเอียดขึ้นแล้วเจอภาวะตับอักเสบจากสุรา หลายคนก็เริ่มกังวลว่าตับจะพังถาวรหรือยัง วันนี้ผมเลยอยากมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายว่าเมื่อตับเริ่มอักเสบจากการดื่ม เราจะมีแนวทาง การรักษาตับอักเสบจากสุรา อย่างไรบ้าง เพื่อพาตับกลับมาแข็งแรงอีกครั้ง

หยุดดื่มทันที: ยาตัวแรกและดีที่สุดที่หมอสั่งไม่ได้

พูดตรงๆ แบบไม่ต้องอ้อมคอมเลยนะครับ หัวใจสำคัญที่สุดอันดับหนึ่งของการรักษาตับอักเสบจากสุรา คือการหยุดดื่มแอลกอฮอล์อย่างเด็ดขาด ไม่มีวิตามินราคาแพง หรืออาหารเสริมบำรุงตับตัวไหนในโลกที่จะช่วยได้เลย ถ้าเรายังเติมแอลกอฮอล์เข้าไปทำลายเซลล์ตับซ้ำๆ การหยุดดื่มทันทีจะเปิดโอกาสให้เซลล์ตับที่ยังไม่ตายสนิทได้มีเวลาพักผ่อนและซ่อมแซมตัวเอง ซึ่งในช่วงแรกของการหยุดดื่ม อาจมีอาการลงแดงหรือมือสั่นจากอาการขาดสุรา อันนี้เราต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิดเพื่อความปลอดภัย

ปรับเปลี่ยนมื้ออาหารให้เป็นมิตรกับตับที่กำลังบาดเจ็บ

เวลาตับอักเสบ ร่างกายจะอ่อนเพลียและขาดสารอาหารได้ง่ายมาก เพราะตับทำหน้าที่เผาผลาญไม่ไหว สิ่งที่เราต้องทำคือการเติมเชื้อเพลิงที่ดีให้ร่างกาย โดยเน้นหลักการดังนี้ครับ

• โปรตีนคุณภาพดี: หลายคนเข้าใจผิดว่าต้องงดเนื้อสัตว์เพราะกลัวตับทำงานหนัก ความจริงคือเราต้องการโปรตีนจากปลา ไข่ขาว หรือเต้าหู้ ในปริมาณที่พอเหมาะ เพื่อเอาไปซ่อมแซมเนื้อเยื่อตับ
• พลังงานถึงแต่น้ำตาลน้อย: เน้นคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น ข้าวกล้อง ขนมปังโฮลวีต และหลีกเลี่ยงอาหารหวานจัดหรือไขมันสูง
• วิตามินและเกลือแร่: โดยเฉพาะวิตามินบีรวมและกรดโฟลิก ซึ่งคนดื่มเหล้ามักจะขาด

ยาและการรักษาทางการแพทย์เมื่ออาการเริ่มรุนแรง

ในกรณีที่ตับอักเสบรุนแรงจนตัวเหลือง ตาเหลือง หรือมีอาการทางสมองจากโรคตับเข้ามาเกี่ยวข้อง การดูแลรักษาจะซับซ้อนขึ้นและต้องนอนโรงพยาบาล ซึ่งแพทย์อาจพิจารณาใช้แนวทางเหล่านี้

การใช้ยาต้านการอักเสบเพื่อลดความเสียหายของตับ

สำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะตับอักเสบรุนแรงบางราย แพทย์อาจพิจารณาให้ยากลุ่มสเตียรอยด์ระยะสั้น เพื่อไปช่วยลดการอักเสบครั้งใหญ่ในเนื้อตับ แต่การใช้ยาตัวนี้ต้องอยู่ในดุลพินิจของแพทย์อย่างเคร่งครัด เพราะมีผลข้างเคียงเรื่องการติดเชื้อได้ง่าย

การให้สารน้ำและเกลือแร่ชดเชย

คนไข้ตับอักเสบมักจะมีภาวะขาดน้ำ เกลือแร่ในร่างกายไม่สมดุล หรือมีน้ำคั่งในช่องท้อง (ท้องมาน) ทีมแพทย์จะต้องคอยเจาะเลือดตรวจดูเกลือแร่และให้สารน้ำอย่างระมัดระวัง เพื่อไม่ให้ภาระไปตกที่ตับและไต

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบมาโรงพยาบาล

ถ้าคนที่คุณรักกำลังดื่มหนักแล้วเริ่มมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้หายเองเด็ดขาดนะครับ เพราะนั่นแปลว่าตับอาจจะไปถึงจุดวิกฤตแล้ว

• ตัวเหลือง ตาเหลืองอย่างเห็นได้ชัด
• ท้องโตขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือขาบวมทั้งสองข้าง
• อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายอุจจาระสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย
• ซึมลง สับสน พูดจาไม่รู้เรื่อง หรือจำคนใกล้ตัวไม่ได้

สุดท้ายนี้อยากฝากไว้ว่า ตับเป็นอวัยวะที่มีความมหัศจรรย์ตรงที่เขามีความสามารถในการฟื้นฟูตัวเองสูงมาก ถ้าเรายอมหยุดดื่มและดูแลตัวเองตั้งแต่เนิ่นๆ การรักษาตับอักเสบจากสุรา ก็ไม่ใช่เรื่องไกลเกินเอื้อม ตับของเราก็จะกลับมาแข็งแรงอยู่ with เราไปได้อีกนานครับ