เจาะลึกการประเมินความรุนแรงของบาดแผลตามระดับชั้นของเนื้อเยื่อ: หมอชวนเช็กก่อนแผลจะลุกลาม

แผลที่เห็นแค่ถลอก จริงๆ แล้วลึกแค่ไหนกันนะ

เวลาเราเกิดอุบัติเหตุจนมีแผล ไม่ว่าจะเป็นมีดบาด ของมีคมบาด หรือหกล้ม สิ่งแรกที่ทุกคนมักจะทำคือมองดูด้วยตาเปล่าว่าเลือดออกมากไหม แต่เชื่อไหมว่าความรุนแรงของบาดแผลไม่ได้วัดกันที่ปริมาณเลือดที่ไหลออกมาเสมอไป การประเมินความรุนแรงของบาดแผลตามระดับชั้นของเนื้อเยื่อเป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญมาก เพราะจะช่วยบอกเราได้ว่าแผลนี้สามารถดูแลเองที่บ้านได้ หรือต้องรีบไปโรงพยาบาลเพื่อเย็บแผลหรือฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยัก

แผลถลอกตื้นๆ: แค่ชั้นผิวหนังกำพร้า

ถ้าแผลดูเหมือนแค่ถลอก หรือผิวหนังลอกออกเพียงบางส่วน โดยที่ยังเห็นจุดเลือดซึมเล็กน้อยหรือไม่มีเลือดออกเลย แสดงว่าแผลอยู่ในระดับชั้นผิวหนังกำพร้า หรือ Epidermis แผลประเภทนี้มักจะแสบเพราะปลายประสาทถูกกระตุ้น แต่โอกาสติดเชื้อรุนแรงจะน้อยกว่า เพราะชั้นผิวหนังด้านล่างยังคงทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันร่างกายอยู่ การดูแลเบื้องต้นเพียงแค่ทำความสะอาดด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือล้างแผล แล้วปิดพลาสเตอร์ก็เพียงพอ

เมื่อแผลเริ่มถึงชั้นหนังแท้: สังเกตอย่างไรว่าต้องไปหาหมอ

หากแผลลึกจนถึงชั้นหนังแท้ หรือ Dermis เราจะสังเกตเห็นเลือดออกค่อนข้างชัดเจน แผลกลุ่มนี้มักมีความลึกและอาจมีเศษสิ่งสกปรกฝังตัวอยู่ภายในได้ง่าย ชั้นหนังแท้นี้เป็นที่อยู่ของเส้นเลือดและปลายประสาทจำนวนมาก แผลในระดับนี้หากดูแลไม่ดีอาจทิ้งรอยแผลเป็น หรือเกิดการติดเชื้อจนแผลอักเสบบวมแดงได้ หากแผลมีขนาดใหญ่ ปากแผลกว้าง หรือไม่สามารถหยุดเลือดได้ด้วยการกดแผล 5 ถึง 10 นาที แนะนำว่าควรไปพบแพทย์เพื่อพิจารณาเย็บแผลหรือตรวจเช็กความสะอาดให้แน่ใจ

แผลลึกถึงชั้นไขมันและกล้ามเนื้อ: สัญญาณเตือนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

ถ้าเห็นเนื้อเยื่อสีเหลืองๆ เป็นเม็ดเล็กๆ เหมือนก้อนไขมัน หรือลึกไปถึงชั้นกล้ามเนื้อที่เห็นเป็นสีแดงสดและมีความยืดหยุ่น นี่ถือเป็นบาดแผลที่มีความรุนแรงสูง บาดแผลที่ลึกระดับนี้มักมีความเสี่ยงสูงที่จะทำลายเส้นเลือดเส้นใหญ่ เส้นประสาท หรือเส้นเอ็นที่อยู่ข้างใต้ หากพบแผลลักษณะนี้ ห้ามพยายามล้างหรือควานหาเศษสิ่งสกปรกเองเด็ดขาด ให้ใช้ผ้าสะอาดกดแผลไว้เพื่อหยุดเลือดแล้วรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะจำเป็นต้องได้รับการประเมินโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนระยะยาว

เช็กให้ชัวร์ก่อนทำแผลเองที่บ้าน

• ความสะอาดของวัตถุที่ทำให้เกิดแผล: หากเป็นของมีคมที่ปนเปื้อนสนิมหรือสิ่งสกปรก ต่อให้แผลดูตื้นก็ควรพบแพทย์เพื่อรับวัคซีนป้องกันบาดทะยัก
• ลักษณะของแผล: แผลที่ฉีกขาดไม่เป็นระเบียบหรือขอบแผลรุ่ย จะหายยากกว่าและเสี่ยงต่อการเกิดแผลเป็นมากกว่าแผลเรียบๆ
• อาการผิดปกติหลังทำแผล: หากผ่านไป 2-3 วันแล้วแผลเริ่มบวมแดงมากขึ้น มีหนองไหล หรือมีไข้ตัวร้อน นี่เป็นสัญญาณเตือนว่าเกิดการติดเชื้อแล้ว ต้องรีบไปพบแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะ

การเข้าใจระดับความลึกของแผลจะช่วยให้เรามีสติและตัดสินใจได้ถูกต้องว่าควรดูแลตัวเองอย่างไร การดูแลแผลอย่างถูกวิธีตั้งแต่วันแรกจะช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นและลดโอกาสการเกิดปัญหาตามมาได้มากครับ