เจาะลึก อาการปวดจากพังผืดกดทับเส้นประสาทส่วนปลาย ที่หลายคนมักมองข้าม

อาการปวดจากพังผืดกดทับเส้นประสาทส่วนปลาย คืออะไรกันแน่

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการมือชา นิ้วล็อค หรือปวดจี๊ดๆ ตามแขนขาโดยไม่ทราบสาเหตุ ทั้งที่ไม่ได้ไปยกของหนักหรือใช้งานร่างกายหักโหมจนเกินไป บ่อยครั้งที่ต้นตอของปัญหาไม่ได้มาจากกล้ามเนื้อโดยตรง แต่เกิดจากพังผืดที่ทำหน้าที่เป็นแผ่นหุ้มกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาทเกิดการหนาตัวขึ้นจนไปเบียดทับเส้นประสาทส่วนปลาย ทำให้เกิดอาการปวด ชา หรืออ่อนแรงตามมา

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าเส้นประสาทถูกกดทับ

อาการเริ่มแรกมักจะมาแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ได้เจ็บปวดรุนแรงในทันที โดยมักจะมีลักษณะดังนี้

• อาการชาเหมือนมดกัดหรือไฟช็อตเป็นระยะๆ
• รู้สึกปวดร้าวเหมือนถูกเข็มทิ่มแทงในบริเวณที่พังผืดรัดอยู่
• กล้ามเนื้อเริ่มมีความอ่อนแรง หยิบจับสิ่งของแล้วร่วงหล่นง่าย
• อาการมักชัดเจนขึ้นเมื่อต้องอยู่ในท่าเดิมนานๆ หรือตอนตื่นนอน

ทำไมพังผืดถึงกลายเป็นศัตรูร้ายของเส้นประสาท

กลไกนี้อธิบายได้ง่ายๆ คือ พังผืดปกติจะมีลักษณะนิ่มและยืดหยุ่น แต่เมื่อเกิดการอักเสบเรื้อรังจากการใช้งานซ้ำๆ หรือการบาดเจ็บเล็กน้อยสะสม พังผืดจะเปลี่ยนสภาพกลายเป็นแผ่นพังผืดที่แข็งและหนาขึ้น เมื่อมันอยู่ในตำแหน่งที่เส้นประสาทต้องลอดผ่าน หรือตำแหน่งที่ช่องว่างมีจำกัด แรงกดทับเพียงเล็กน้อยจากพังผืดที่หนาตัวขึ้นก็จะไปขัดขวางการไหลเวียนเลือดที่ไปเลี้ยงเส้นประสาท ทำให้เส้นประสาททำงานผิดปกติและส่งสัญญาณความเจ็บปวดไปยังสมองของเรา

จุดที่พบบ่อยว่ามักมีปัญหาพังผืดกดทับ

บริเวณต่างๆ ของร่างกายที่มีช่องแคบสำหรับเส้นประสาทลอดผ่าน มักจะตกเป็นเป้าหมายได้ง่าย เช่น

• บริเวณข้อมือ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พบบ่อยที่สุดจนกลายเป็นกลุ่มอาการอุโมงค์ข้อมือ
• บริเวณข้อศอก ที่เส้นประสาทมักถูกกดทับเมื่อเรางอศอกค้างไว้นานๆ
• บริเวณใต้ฝ่าเท้า ซึ่งพังผืดฝ่าเท้าอักเสบอาจส่งผลกระทบต่อเส้นประสาทในบริเวณใกล้เคียงได้

วิธีรักษาและจัดการเมื่อเริ่มมีอาการ

หากพบว่าตนเองมีอาการดังกล่าว สิ่งสำคัญคือการไม่ปล่อยทิ้งไว้จนกล้ามเนื้อลีบหรือสูญเสียความรู้สึกถาวร โดยวิธีดูแลมีตั้งแต่

• การปรับเปลี่ยนท่าทางการทำงานเพื่อลดแรงกดทับซ้ำเติมในจุดนั้น
• การทำกายภาพบำบัดเพื่อยืดเหยียดพังผืดและเพิ่มความยืดหยุ่นให้เนื้อเยื่อ
• การใช้ยาเพื่อลดการอักเสบของเนื้อเยื่อรอบเส้นประสาทภายใต้คำแนะนำของแพทย์
• การผ่าตัดเล็กเพื่อปลดปล่อยพังผืดในกรณีที่อาการรุนแรงหรือรักษาด้วยวิธีอื่นไม่ดีขึ้น

ดูแลตัวเองอย่างไรไม่ให้พังผืดกลับมาเป็นปัญหาอีก

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การใช้งานข้อมือหรือข้อศอกในท่าเดิมซ้ำๆ เป็นเวลานานเกินไป ควรมีการพักเบรกเพื่อขยับร่างกาย และหมั่นฝึกยืดเหยื่อกล้ามเนื้อเป็นประจำ เพื่อให้พังผืดมีความยืดหยุ่น ไม่เกิดการสะสมจนหนาตัวจนไปรบกวนการทำงานของเส้นประสาทส่วนปลายที่เปราะบางของเรา