โรคฮิรช์สปริงในทารก: ทำไมลูกถึงไม่ยอมอึ และสัญญาณเตือนที่พ่อแม่ต้องรู้

ช่วงเวลาที่ลูกน้อยลืมตาดูโลก สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่รอคอยด้วยใจจดจ่อคือเสียงร้องแรกเกิด และอีกหนึ่งเรื่องสำคัญที่ตื่นเต้นไม่แพ้กันคือการที่ลูกถ่ายขี้เทากลองแรกออกมา แต่ถ้าลูกเกิดผ่านไปข้ามวันแล้วยังไม่ยอมถ่าย แถมท้องป่องร้องกวนไม่หยุด นั่นอาจไม่ใช่แค่ท้องอืดธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคลึกซึ้งที่ชื่อว่าโรคฮิรช์สปริง ซึ่งหมออยากชวนมาทำความเข้าใจไปพร้อมกันครับว่าโรคนี้คืออะไร และทำไมถึงปล่อยไว้ไม่ได้

ลูกท้องผูกตั้งแต่แรกเกิด: อาการแบบไหนที่เข้าข่ายโรคฮิรช์สปริง?

ปกติแล้วทารกแรกเกิดจะถ่ายขี้เทาภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกหลังคลอด แต่ถ้าลูกของคุณพ่อคุณแม่เลยกำหนดนี้ไปแล้วยังไม่ถ่ายเลย ท้องเริ่มป่องตึง อานมื้อไหนก็กินได้น้อยเพราะแน่นท้อง หรือเวลาสวนก้นแล้วมีอุจจาระพุ่งกระฉูดออกมาเหมือนระเบิด อาการเหล่านี้คือธงแดงเตือนภัยที่หมอต้องนึกถึงความผิดปกติที่ชื่อว่าโรคฮิรช์สปริงทันที

กลไกข้างในเกิดอะไรขึ้น? ทำไมลำไส้ถึงขยับตัวไม่ได้

เวลาที่เราพูดถึงระบบขับถ่าย ร่างกายจะมีเซลล์ประสาทคอยสั่งการให้กล้ามเนื้อลำไส้บีบตัวไล่อุจจาระออกไปเปรียบเสมือนรถไฟที่วิ่งไปตามราง แต่สำหรับเด็กที่เป็นโรคนี้ เซลล์ประสาทที่ว่านี้บริเวณลำไส้ส่วนปลายหรือส่วนตรงใกล้ทวารหนักกลับไม่ยอมเจริญเติบโตตั้งแต่ตอนที่อยู่ในท้องแม่ ส่งผลให้ส่วนนั้นไม่มีแรงบีบตัว กลายเป็นจุดตีตันที่ขวางทางอุจจาระเอาไว้ อุจจาระและลมจึงค้างสะสมอยู่ข้างบน ทำให้ลำไส้ส่วนที่อยู่เหนือขึ้นไปต้องเบ่งขยายใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ จนท้องของเด็กป่องกางออกมานั่นเอง

พ่อแม่จะสังเกตความผิดปกติของลูกได้อย่างไรบ้าง?

อาการจะแสดงออกแตกต่างกันไปตามช่วงวัยของเด็ก โดยแบ่งออกเป็น:

• กลุ่มทารกแรกเกิด: ไม่ถ่ายขี้เทาภายในสองวันแรก ท้องอืดมาก อาเจียนเป็นน้ำดีสีเขียวหรือเหลืองจัด และดูดนายน้อยลงเพราะแน่นท้อง
• กลุ่มเด็กโต: มักมีประวัติท้องผูกเรื้อรังมาตั้งแต่เด็ก กินยาถ่ายเท่าไหร่ก็ไม่หายขาด ท้องป่อง ตัวผอมแต่พุงโต และอุจจาระมีกลิ่นเหม็นรุนแรงเวลาที่ถ่ายออกมาได้แต่ละครั้ง

วิธีรักษาของแพทย์เมื่อตรวจพบ

เมื่อคุณหมอวินิจฉัยแน่ชัดด้วยการเอกซเรย์หรือการตัดชิ้นเนื้อลำไส้ไปตรวจ แนวทางหลักคือการผ่าตัดเพื่อตัดเอาลำไส้ส่วนที่ไม่มีเซลล์ประสาทออกไป แล้วนำลำไส้ส่วนปกติที่ยังทำงานได้ดีมาต่อลงมาที่ทวารหนัก ปัจจุบันเทคโนโลยีการผ่าตัดก้าวหน้าไปมาก แพทย์สามารถเลือกใช้วิธีส่องกล้องผ่าตัดผ่านทางทวารหนักได้เลยโดยไม่ต้องเปิดแผลที่หน้าท้อง ทำให้เด็กฟื้นตัวไวและกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ

การดูแลหลังผ่าตัดและการใช้ชีวิตในระยะยาว

หลังผ่านการผ่าตัดช่วงแรก แผลอาจยังต้องใช้เวลาปรับตัว เด็กบางคนอาจยังมีอาการถ่ายบ่อยหรือก้นแดงได้บ้าง แต่เมื่อลำไส้เริ่มปรับตัวเข้าที่ การขับถ่ายจะค่อยๆ กลับมาเป็นปกติ สิ่งสำคัญคือคุณพ่อคุณแม่ต้องคอยสังเกตลักษณะอุจจาระและการขับถ่ายของลูกอย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งให้ลูกกินอาหารที่มีกากใยและดื่มน้ำสะอาดในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อช่วยให้ระบบย่อยอาหารทำงานได้อย่างราบรื่น