ลูกไข้ขึ้น งอแง ผิดปกติไหม? เช็กด่วน อาการเตือนภัย การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก ที่พ่อแม่ห้ามมองข้าม

ลูกน้อยไข้สูงโดยไม่รู้สาเหตุ อาจไม่ใช่แค่หวัดธรรมดา

เวลาลูกตัวร้อนขึ้นมา พ่อแม่หลายคนมักจะนึกถึงไข้หวัด ท้องเสีย หรือไข้จากวัคซีนเป็นอันดับแรก แต่รู้ไหมครับว่า มีอีกหนึ่งโรคซ่อนเร้นที่พบบ่อยมากในเด็กเล็ก แต่กลับถูกมองข้ามบ่อยที่สุด นั่นคือภาวะการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก ซึ่งบางทีเด็กๆ ยังบอกอาการไม่ได้ นอกจากแสดงออกด้วยการร้องกวน งอแง หรือมีไข้ลอยสูงโดยหา การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก ไม่เจอต้นตอที่แน่ชัด

ทำไมเจ้าตัวเล็กถึงติดเชื้อง่ายจัง? เจาะลึกสาเหตุที่พ่อควรรู้

ระบบทางเดินปัสสาวะของเด็ก ไม่ว่าจะเป็นไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ มีหน้าที่กรองของเสียและขับน้ำออกจากร่างกาย แต่ในเด็กเล็กๆ โครงสร้างร่างกายยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้เชื้อโรคจากภายนอก โดยเฉพาะเชื้อแบคทีเลียจากบริเวณก้น เล็ดลอดเข้าไปในท่อปัสสาวะได้ง่ายมาก

พฤติกรรมในชีวิตประจำวันที่มีส่วนกระตุ้น

นอกจากเรื่องสรีระแล้ว พฤติกรรมการเลี้ยงดูก็มีผลไม่น้อย เช่น การปล่อยให้เด็กใส่ผ้าอ้อมเปียกชื้นเป็นเวลานาน การทำความสะอาดก้นไม่ถูกวิธีโดยเช็ดจากหลังมาหน้า (ซึ่งดึงเชื้อโรคจากทวารหนักมาสู่ท่อปัสสาวะ) หรือเด็กบางคนที่ติดเล่นจนอั้นฉี่นานๆ พฤติกรรมเหล่านี้ล้วนเปิดทางให้เชื้อโรคเบ่งบานในกระเพาะปัสสาวะได้เป็นอย่างดี

สังเกตอย่างไรดี? อาการแบบไหนฟ้องว่าลูกกำลังป่วย

ในเด็กโตอาจจะบอกได้ว่าเจ็บเวลากลปัสสาวะ หรือปวดท้องน้อย แต่สำหรับเด็กเล็กทารก อาการจะดูยากกว่ามาก มาดูกกันครับว่ามีสัญญาณอะไรบ้างที่ต้องระวัง

• ทารกและเด็กเล็ก: ไข้สูงโดยไม่มีอาการหวัดหรือท้องเสียร่วมด้วย งอแงผิดปกติเวลากินนม น้ำหนักตัวไม่ค่อยขึ้น อาเจียน หรือมีกลิ่นปัสสาวะที่ฉุนกว่าปกติ
• เด็กโต: บ่นเจ็บหรือแสบเวลาปัสสาวะ ปัสสาวะบ่อยแต่ได้ทีละนิด กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ปัสสาวะรดที่นอนทั้งที่เคยฝึกห้องน้ำได้แล้ว หรือมีอาการปวดบริเวณท้องน้อยและบั้นเอว

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพามาพบหมอทันที?

หากคุณพ่อคุณแม่พบว่าลูกมีไข้สูงร่วมกับอาการอาเจียน ซึมลง ไม่ยอมกินน้ำหรือนม หรือปัสสาวะมีเลือดปน ขุ่นข้น นั่นคือสัญญาณเตือนว่าการติดเชื้ออาจลุกลามขึ้นไปถึงกรวยไต ซึ่งเป็นภาวะอันตรายที่ต้องได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะจากแพทย์อย่างเร่งด่วน การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก หากปล่อยไว้นานอาจทำให้เนื้อไตถูกทำลายและเกิดแผลเป็นที่ไตในระยะยาวได้

คุณหมอตรวจวินิจฉัยและรักษากันอย่างไรบ้าง

เมื่อมาถึงคลินิกหรือโรงพยาบาล แพทย์จะทำการซักประวัติและตรวจปัสสาวะเพื่อหาเม็ดเลือดขาวและเชื้อแบคทีเรีย ในเด็กเล็กมากๆ อาจจะต้องใช้วิธีสวนปัสสาวะเก็บตัวอย่างเพื่อความสะอาดและแม่นยำ เมื่อพบว่าติดเชื้อจริง แพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะมารับประทานที่บ้านจนครบโดส (ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาดแม้ลูกจะอาการดีขึ้นแล้ว) และในเด็กบางรายที่มีการติดเชื้อซ้ำซ้อน แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจอัลตร้าซาวด์ทางเดินปัสสาวะเพิ่มเติมเพื่อดูว่ามีความผิดปกติของโครงสร้างแต่กำเนิดร่วมด้วยหรือไม่

วิธีดูแลป้องกันไม่ให้ลูกรักกลับมาป่วยซ้ำ

การป้องกันไม่ให้ลูกกลับมาเผชิญปัญหานี้อีกทำได้ไม่ยากครับ เริ่มจากการฝึกสุขอนามัยที่ดี

• เปลี่ยนผ้าอ้อมให้บ่อยขึ้น อย่าปล่อยให้หมักหมม
• สอนหรือช่วยทำความสะอาดก้นให้ถูกวิธี โดยเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลังเสมอ
• กระตุ้นให้ลูกดื่มน้ำสะอาดมากๆ ในระหว่างวัน
• ฝึกให้ลูกมีวินัยในการเข้าห้องน้ำ ไม่กลั้นปัสสาวะเวลากำลังสนุกกับการเล่น

โรคนี้แม้จะดูน่ากังวล แต่หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตอาการได้ไวและพามาพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ ลูกน้อยก็จะหายเป็นปกติและเติบโตได้อย่างแข็งแรงครับ