คู่มือดูแลตัวเองฉบับเข้าใจง่าย หลังผ่านการผ่าตัดต้อหินมาหมาดๆ

หลายคนเพิ่งเดินออกจากห้องผ่าตัดต้อหินด้วยความโล่งใจที่ทุกอย่างผ่านไปด้วยดี แต่พอมาถึงบ้านปุ๊บ ความกังวลก็ตามมาปั๊บว่า เอ๊ะ... จะอาบน้ำยังไงดี จะเผลอขยี้ตาตอนนอนหรือเปล่า หรือทำไมตาสัปดาห์นี้ถึงยังพร่ามัวอยู่เลย หมอเข้าใจความรู้สึกนี้ดีครับ เพราะดวงตาเป็นอวัยวะที่ละเอียดอ่อนมากๆ การดูแลในช่วงแรกจึงสำคัญไม่แพ้ตัวการผ่าตัดเลย

บทความนี้หมอเลยขอรวบรวมวิธีปฏิบัติและข้อห้ามต่างๆ ที่คนไข้ถามบ่อยที่สุดมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้ดวงตาคู่โปรดของคุณฟื้นตัวได้ไวและปลอดภัยที่สุดครับ

ช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังผ่าตัด: ช่วงเวลาทองที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

วันแรกๆ หลังผ่าตัด แผลยังใหม่มากๆ ครับ สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันไม่ให้มีแรงดันในลูกตาเพิ่มขึ้น และป้องกันการกระทบกระเทือนจากภายนอก หมออยากให้จำง่ายๆ ว่าช่วงนี้ต้องทำตัวนิ่มนวลที่สุด ขยับตัวช้าๆ ง้มหน้าหรือก้มเก็บของเด็ดขาด เพราะแรงก้มจะทำให้เลือดไปคั่งที่ตาและดันแผลได้

วิธีหยอดตาและใส่ที่ครอบตาที่ถูกต้อง: ทำอย่างไรไม่ให้ตาติดเชื้อ

การหยอดตาหลังผ่าตัดต้อหินคือหัวใจสำคัญที่จะทำให้แผลหายและป้องกันการอักเสบ ก่อนหยอดตาทุกครั้งต้องล้างมือให้สะอาดสะอ้าน ห้ามใช้มือสกปรกแตะโดนปลายหลอดตูดเด็ดขาด เวลาหยอดให้ดึงเปลือกตาตาล่างลงมาเบาๆ แล้วหยอดแค่ 1 หยดก็พอครับ ถ้าต้องหยอดหลายตัว ให้เว้นระยะห่างกันประมาณ 5 ถึง 10 นาที เพื่อให้ยาตัวแรกซึมเข้าตาก่อน

เคล็ดลับการนอนหลับและการใส่ที่ครอบตา

เวลากลางคืนหรือตอนกลางวันถ้างีบหลับ หมอจะบังคับให้ใส่ที่ครอบตาเสมอครับ เพื่อป้องกันไม่ให้เราเผลอพลิกตัวมานอนทับ หรือมือไปปัดโดนตาโดยไม่รู้ตัวตอนหลับ และช่วงสัปดาห์แรกให้นอนหงายหรือตะแคงข้างที่ไม่ผ่าตัดเป็นหลักนะครับ

อาบน้ำ สระผม และล้างหน้าอย่างไรไม่ให้น้ำเข้าตา

เรื่องนี้เป็นปัญหาโลกแตกของคนไข้เกือบทุกราย เพราะกลัวน้ำเข้าตาแล้วจะพาเชื้อโรคเข้าไปด้วย ช่วงสัปดาห์แรกแนะนำให้ใช้ผ้าชุบน้ำบิดหมาดเช็ดหน้าไปก่อน หลีกเลี่ยงการสระผมเองก้มหน้าสระเด็ดขาด ถ้าจะสระผมจริงๆ ให้ไปร้านเสริมสวยที่เขานอนสระให้ หรือถ้าจำเป็นต้องทำเองที่บ้าน ให้ใช้วิธีเอนศีรษะไปด้านหลังแล้วระวังอย่าให้น้ำกระเด็นเข้าตาเด็ดขาด

กิจกรรมอะไรบ้างที่ควรทำและควรหลีกเลี่ยงในช่วงพักฟื้น

การใช้ชีวิตประจำวันกลับมาทำได้บ้างแล้วครับ แต่ต้องปรับความเร็วลงหน่อย

• ดูทีวีและเล่นมือถือ: ทำได้สั้นๆ ครับ ถ้าเริ่มรู้สึกเคืองตาหรือล้าตาให้พักทันที ยังไม่ต้องโหมดูซีรีส์มาราธอน
• การทำงานบ้าน: งานเบาๆ พอได้ เช่น พับผ้า แต่ห้ามกวาดบ้าน ถูบ้าน หรือยกของหนักเด็ดขาด เพราะจะเกร็งช่องท้องและดันลูกตา
• การขับรถ: งดขับรถเด็ดขาดจนกว่าคุณหมอจะตรวจตาแล้วประเมินว่าสายตาคมชัดพอและปลอดภัยแล้ว

อาการแบบไหนหลังผ่าตัดต้อหิน ที่ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที?

โดยปกติแล้วหลังผ่าตัดอาจจะมีอาการเคืองตาเล็กน้อย น้ำตาไหล หรือรู้สึกเหมือนมีเม็ดทรายในตาช่วงวันแรกๆ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้เมื่อไหร่ ให้รีบมาโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอให้ถึงวันนัด

• ปวดตามากขึ้นเรื่อยๆ กินยาแก้ปวดแล้วก็เอาไม่อยู่
• ตามัวลงอย่างกะทันหัน จากที่เคยเห็นชัดขึ้นกลับแย่ลง
• ตาแดงก่ำขึ้นมาก หรือมีหนองและขี้ตาเขียวเหลือง
• เห็นแสงแฟลชวบวาบ หรือมีจุดดำลอยไปลอยมาเยอะผิดปกติ

การดูแลตัวเองช่วงหลังผ่าตัดต้อหินอาจจะดูมีข้อจำกัดเยอะและน่ารำคาญใจอยู่บ้างในช่วงสัปดาห์แรก แต่เชื่อหมอเถอะครับว่าความอดทนนี้คุ้มค่ากับการได้กลับมามองเห็นโลกกว้างที่สดใสและชัดเจนอีกครั้งอย่างแน่นอนครับ