เจาะลึกเรื่องปวดท้องรุนแรง: ความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุและเยื่อบุช่องท้องอักเสบ

ทำไมอาการปวดท้องธรรมดาถึงกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่ต้องรีบเช็ก

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดท้องจี๊ดขึ้นมาฉับพลัน บางคนบอกว่าเหมือนมีอะไรมาแทง หรือปวดบิดจนตัวงอ ซึ่งอาการปวดท้องรุนแรงที่เกิดขึ้นแบบกะทันหันนี้เองที่เป็นสัญญาณเตือนภัยสำคัญของภาวะกระเพาะอาหารทะลุ ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้จนลามไปถึงขั้นเยื่อบุช่องท้องอักเสบ ก็อาจกลายเป็นภาวะวิกฤตที่ต้องผ่าตัดด่วน

ความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุมาจากไหนได้บ้าง

สาเหตุหลักที่ทำให้ผนังกระเพาะอาหารเกิดรูรั่วหรือทะลุ มักมาจากปัจจัยที่ทำร้ายเยื่อบุกระเพาะอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน โดยมีกลุ่มเสี่ยงที่ควรระวังเป็นพิเศษดังนี้

• ผู้ที่มีแผลในกระเพาะอาหารเรื้อรังจากเชื้อแบคทีเรีย H. pylori ที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างจริงจัง
• คนที่ใช้ยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบ หรือยากลุ่ม NSAIDs ติดต่อกันนานๆ โดยไม่มีตัวช่วยป้องกันเยื่อบุกระเพาะ
• ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์จัดหรือสูบบุหรี่หนัก ซึ่งสารเคมีเหล่านี้จะไปทำลายกลไกการซ่อมแซมเยื่อบุของกระเพาะอาหาร
• พฤติกรรมการกินอาหารไม่ตรงเวลาและมีความเครียดสะสมสูง

สัญญาณอันตรายที่ร่างกายฟ้องว่าถึงเวลาต้องไปหาหมอ

อาการของภาวะกระเพาะอาหารทะลุจะค่อนข้างชัดเจนและรุนแรง คนไข้มักจะจำช่วงเวลาที่เริ่มปวดได้แม่นยำ เพราะความเจ็บปวดจะเกิดขึ้นทันทีเหมือนถูกเข็มแทง และความปวดจะกระจายไปทั่วท้องอย่างรวดเร็ว โดยมีลักษณะเฉพาะดังนี้

• หน้าท้องแข็งเกร็งเหมือนกระดาน เมื่อลองกดเบาๆ จะรู้สึกเจ็บแปลบมากกว่าปกติ
• อาการปวดจะรุนแรงขึ้นเมื่อมีการขยับตัว หรือแค่การไอเบาๆ ก็สะเทือนไปทั่วท้อง
• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับไข้ต่ำๆ หรือบางรายอาจมีอาการช็อกร่วมด้วยหากเสียเลือดหรือติดเชื้อในกระแสเลือด

เมื่อกระเพาะทะลุแล้วทำไมถึงลามไปสู่เยื่อบุช่องท้องอักเสบ

เมื่อผนังกระเพาะมีรูรั่ว น้ำย่อยที่มีความเป็นกรดสูง รวมถึงเศษอาหารและเชื้อแบคทีเรียภายในกระเพาะจะไหลทะลักออกมาปนเปื้อนในช่องท้อง ซึ่งโดยปกติช่องท้องจะเป็นพื้นที่ปลอดเชื้อ เมื่อสิ่งสกปรกเหล่านี้หลุดเข้าไปจะทำให้เกิดการอักเสบอย่างรุนแรงทันที เรียกว่าภาวะเยื่อบุช่องท้องอักเสบ หากไม่รีบผ่าตัดเพื่อปิดรูรั่วและล้างช่องท้องให้สะอาด เชื้อโรคจะเข้าสู่กระแสเลือดและส่งผลให้อวัยวะภายในล้มเหลวตามมาได้

วิธีดูแลตัวเองก่อนเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน

การป้องกันภาวะเหล่านี้ทำได้ไม่ยากหากเราปรับพฤติกรรมตั้งแต่เนิ่นๆ หากใครที่รู้ตัวว่ามีอาการปวดท้องเรื้อรัง ต้องรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาเชื้อและรักษาให้ถูกจุด อย่าซื้อยาแก้ปวดหรือยาลดกรดกินเองเป็นเวลานานโดยไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริง เพราะยาดังกล่าวอาจช่วยแค่บรรเทาอาการชั่วคราว แต่ไม่ได้รักษาแผลที่อาจกำลังลุกลามจนทะลุได้