เจาะลึกภาวะกระเพาะอาหารทะลุและเยื่อบุช่องท้องอักเสบ เรื่องใกล้ตัวที่ไม่ควรละเลย

ทำไมจู่ๆ ถึงปวดท้องรุนแรงจนตัวงอ

หลายครั้งที่ผมตรวจคนไข้ในห้องฉุกเฉิน มักจะมีผู้ป่วยเดินเข้ามาด้วยอาการปวดท้องกะทันหัน ปวดแบบเหมือนมีอะไรมาทิ่มแทง หรือปวดจนขยับตัวไม่ได้เลย อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากแค่โรคกระเพาะอาหารอักเสบทั่วไป แต่มันอาจเป็นสัญญาณเตือนของความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุ ซึ่งเป็นเหตุการณ์ฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบวินิจฉัยและรักษาโดยเร็วที่สุด

ความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะกระเพาะอาหารทะลุมาจากไหนบ้าง

กระเพาะอาหารทะลุไม่ได้เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุครับ ส่วนใหญ่มักมีปัจจัยกระตุ้นที่สะสมมานาน ดังนี้

• พฤติกรรมการใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ต่อเนื่อง: ยาประเภทนี้ เช่น ไอบูโพรเฟน หรือยาคลายกล้ามเนื้อบางชนิด หากทานตอนท้องว่างหรือทานติดต่อกันนานเกินไป จะเข้าไปทำลายเยื่อบุป้องกันในกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดแผลและทะลุได้
• โรคแผลในกระเพาะอาหารเรื้อรัง: การปล่อยให้ตัวเองเครียดจัด หรือการติดเชื้อแบคทีเรีย H. pylori โดยไม่ได้รับการรักษา ทำให้แผลในกระเพาะลึกขึ้นจนกัดเซาะผนังกระเพาะทะลุออกมา
• การทานอาหารไม่ตรงเวลาหรือดื่มแอลกอฮอล์จัด: สิ่งเหล่านี้เพิ่มกรดในกระเพาะอาหารอย่างมหาศาล ซึ่งเป็นตัวเร่งให้แผลลุกลามได้รวดเร็ว

เมื่อกระเพาะอาหารทะลุแล้วทำไมถึงลามไปถึงเยื่อบุช่องท้องอักเสบ

เมื่อผนังกระเพาะอาหารทะลุ สิ่งที่อยู่ภายในนั้น ไม่ว่าจะเป็นกรดในกระเพาะอาหาร เศษอาหาร หรือน้ำย่อย จะไหลทะลักออกมาสู่ช่องท้องโดยตรง ซึ่งช่องท้องของเราปกติจะเป็นพื้นที่ที่สะอาดปราศจากเชื้อโรค เมื่อสารเหล่านั้นหลุดเข้าไป จึงทำให้เกิดการระคายเคืองอย่างรุนแรงและเกิดการติดเชื้อตามมา นำไปสู่ภาวะเยื่อบุช่องท้องอักเสบในที่สุด

สัญญาณเตือนที่ร่างกายบอกว่าต้องรีบมาหาหมอ

หากคุณมีอาการเหล่านี้ อย่ารอให้ผ่านไปถึงวันถัดไปครับ

• ปวดท้องรุนแรงแบบทันทีทันใด เหมือนมีอะไรระเบิดในช่องท้อง
• หน้าท้องแข็งเกร็งเหมือนกระดาน (กดแล้วเจ็บมากจนเกร็งหน้าท้องหนี)
• มีไข้สูง หนาวสั่น ตามมาหลังจากเริ่มปวดท้อง
• ชีพจรเต้นเร็ว อ่อนเพลีย หรือมีอาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม

ทางออกและการป้องกันเพื่อไม่ให้เรื่องบานปลาย

การป้องกันเริ่มต้นที่ตัวเราเองครับ ลดการใช้ยาแก้ปวดโดยไม่ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ รักษาโรคกระเพาะอาหารอย่างจริงจังหากพบว่ามีอาการปวดท้องเรื้อรัง และสำคัญที่สุดคือเมื่อมีอาการปวดท้องรุนแรงแบบเฉียบพลัน อย่าซื้อยาพาราเซตามอลหรือยาแก้ปวดกินเองแล้วรอดูอาการ เพราะทุกนาทีที่มีการทะลุ เชื้อโรคจะแพร่กระจายในช่องท้องมากขึ้นเรื่อยๆ การมาโรงพยาบาลให้เร็วที่สุดคือวิธีช่วยชีวิตที่ดีที่สุดครับ