เคล็ดลับดูแลผู้ป่วยติดเตียง: ทำไมต้องให้ออกซิเจนสำรองก่อนและหลังดูดเสมหะ

เสียงครืดคราดที่คอของคนไข้ สัญญาณเตือนที่คนดูแลต้องรู้

เวลาที่เราดูแลผู้ป่วยที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ หรือผู้ป่วยเจาะคอ สิ่งหนึ่งที่คนดูแลต้องทำจนคุ้นมือคือการดูดเสมหะออกเพื่อช่วยให้เขาหายใจได้โล่งขึ้น แต่หมออยากชวนสังเกตเวลานึงครับ ช่วงจังหวะที่เราเอาสายยางสอดเข้าไปดูดเสมหะออกนั้น หลายคนอาจจะโฟกัสแค่การดึงเสมหะออกมาให้หมด จนลืมไปว่าในเสี้ยววินาทีนั้น เรากำลังดึงอากาศส่วนหนึ่งออกไปด้วย

ผลลัพธ์คืออะไร? ผู้ป่วยบางคนอาจจะมีอาการหน้าเขียว ปลายมือปลายเท้าเขียว หรือชีพจรเต้นผิดปกติชั่วขณะ นั่นเป็นเพราะร่างกายเขาขาดออกซิเจนกะทันหันระหว่างทำหัตถการครับ นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการให้ออกซิเจนสำรองก่อนและหลังการดูดเสมหะ ถึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้เลยเด็ดขาด

ทำความเข้าใจเรื่อง ความสำคัญของการให้ออกซิเจนสำรองก่อนและหลังการดูดเสมหะ

การดูดเสมหะก็เหมือนกับการที่เรากลั้นหายใจตอนดำน้ำครับ ต่อให้ใช้เวลาแค่ไม่กี่วินาที แต่สำหรับผู้ป่วยที่ปอดทำงานได้ไม่เต็มที่อยู่แล้ว มันคือความเครียดครั้งใหญ่ของร่างกาย การให้ออกซิเจนสำรองจึงเปรียบเสมือนการเติมถังออกซิเจนในร่างกายของเขาให้เต็มอิ่มล่วงหน้า ก่อนที่จะต้องเผชิญกับการกลั้นหายใจตอนโดนดูดเสมหะ

เป้าหมายหลักมีอยู่สองข้อใหญ่ๆ คือ

• สำรองออกซิเจนไว้ล่วงหน้า: ป้องกันไม่ให้ระดับออกซิเจนในเลือดตกฮวบจนเกิดอันตรายระหว่างที่สายยางกำลังทำงาน
• ฟื้นฟูร่างกายอย่างรวดเร็ว: ช่วยให้ปอดกลับมาได้รับออกซิเจนอย่างเพียงพอทันทีหลังจากเสร็จสิ้นกระบวนการ

ขั้นตอนการเตรียมตัวและเติมออกซิเจนก่อนลงมือดูดเสมหะ

ก่อนที่เราจะเริ่มหยิบสายดูดเสมหะขึ้นมา ขั้นตอนเตรียมตัวสำคัญมากครับ หมอแนะนำให้ปฏิบัติjuryตามขั้นตอนนี้เพื่อความปลอดภัยของผู้ป่วย

• เพิ่มการไหลของออกซิเจนตามคำแนะนำของแพทย์ หรือให้ผู้ป่วยหายใจด้วยออกซิเจนความเข้มข้นสูงขึ้นสักครู่ก่อนเริ่ม
• สังเกตสีหน้าและระดับความรู้สึกตัวของผู้ป่วยให้ดี ว่าพร้อมสำหรับการทำหัตถการหรือไม่
• เตรียมอุปกรณ์ทุกอย่างให้พร้อม เพื่อให้ใช้เวลาในการดูดเสมหะสั้นที่สุด (ไม่ควรเกิน 10-15 วินาทีต่อครั้ง)

การดูแลต่อหลังจากดูดเสมหะเสร็จแล้ว ป้องกันภาวะแทรกซ้อน

พอเราดึงสายดูดเสมหะออกมาแล้ว งานยังไม่จบแค่นั้นครับ ช่วงเวลานี้สำคัญไม่แพ้กัน เพราะปอดของผู้ป่วยเพิ่งผ่านความเหนื่อยมาหมาดๆ

• รีบต่อออกซิเจนสำรองกลับเข้าไปทันที เพื่อให้ร่างกายเขาดึงออกซิเจนไปใช้ฟื้นฟูระดับในเลือดให้กลับมาปกติโดยเร็ว
• ปล่อยให้ผู้ป่วยได้พักหายใจสักระยะ ห้ามทำการดูดเสมหะติดต่อกันรัวๆ โดยไม่ให้เวลาเขาพักหายใจเด็ดขาด
• คอยสังเกตการหายใจ ชีพจร และสีเล็บว่ากลับมาเป็นปกติหรือยัง มีอาการเหนื่อยหอบแปลกๆ หรือไม่

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยในการดูแลผู้ป่วยเจาะคอหรือติดเตียง

หลายบ้านมักจะรีบเร่งดูดเสมหะบ่อยเกินไปเพราะกลัวมีเสียงครืดคราด หรือบางครั้งลืมให้ออกซิเจนก่อนทำเพราะคิดว่าทำแป๊บเดียวเอง หมออยากเน้นย้ำตรงนี้ครับว่า แม้จะใช้เวลาแค่สิบวินาที แต่สำหรับผู้ป่วยวิกฤต สิบวินาทีนี้ยาวนานมาก การป้องกันย่อมดีกว่าการมาแก้ปัญหาทีหลังเสมอ หากคนดูแลใส่ใจเรื่องการให้ออกซิเจนสำรองให้ดี จะช่วยลดความเสี่ยงเรื่องภาวะสมองขาดออกซิเจนและหัวใจเต้นผิดจังหวะได้อย่าง 100 เปอร์เซ็นต์